Klitoridektomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Klitoridektomia (zwana też obrzezaniem kobiet oraz wyrzezaniem) – okaleczenie żeńskich narządów płciowych polegające na częściowym lub całkowitym usunięciu łechtaczki (łac. clitoris), czasem również warg sromowych mniejszych. Praktykowane ze względów religijnych lub estetycznych u Egipcjan[1] oraz wśród niektórych ludów afrykańskich, a także wśród irackich Kurdów i część ludności Jemenu[2][3].

Obrzezanie kobiet to także niemający nic wspólnego z religią[4][5] obyczaj występujący wśród wielu ludów Afryki, Ameryki Południowej, państw Azji Południowo-Wschodniej z regionu Jawy, Borneo, Nowej Gwinei i Australii oraz wysp Pacyfiku[6]. Wiadomo, że występował jeszcze przed pojawieniem się islamu i chrześcijaństwa. Według Herodota obrzezanie kobiet praktykowano w Egipcie już 500 lat p.n.e., również grecki podróżnik Strabon wspomniało tym zwyczaju w 25 roku p.n.e.[5]

W ekstremalnych przypadkach klitoridektomia polega na usunięciu łechtaczki, warg sromowych i skóry ze ścianek pochwy oraz zaszyciu, co najmniej częściowym, samego wejścia do pochwy. Pozostawiony niewielki otwór umożliwia jedynie wydostawanie się moczu i krwi menstruacyjnej. Ten rodzaj obrzezania jest określany według metodologii WHO jako obrzezanie „trzeciego typu”[7].

Graficzne przedstawienie różnych metod okaleczania żeńskich narządów płciowych

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rozpowszechnienie klitoridektomii w różnych regionach Afryki

Według stanu wiedzy z 2013, „obrzezanie” kobiet odnotowano w 28 państwach afrykańskich oraz kilku w Azji oraz na Bliskim Wschodzi[5]. Rytualne usuwanie łechtaczek metodą zabiegów chirurgicznych jest stosowane głównie w Afryce Środkowej oraz do niedawna praktykowane legalnie w Egipcie (co rzekomo wiąże się z tradycją faraońską). Obecnie wykonywanie takiego zabiegu jest w Egipcie prawnie zakazane[8]. Do niedawna sądzono, że obrzezanie kobiet nie występuje poza kontynentem afrykańskim, jednak najnowsze badania wykazały, że praktyka ta jest rozpowszechniona również w Kurdystanie i wśród ludności kurdyjskiej w ogóle (Irak, Turcja, Syria, Iran), a także w Jordanii, Arabii Saudyjskiej, Jemenie, Omanie, Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Bahrajnie oraz w Malezji, Pakistanie, Afganistanie, Brunei, na Malediwach, na Filipinach, w Indonezji i w muzułmańskich społecznościach w Indiach[9][10][11][12][13][14][15][16][4].

Odsetek obrzezanych kobiet w zależności od kraju przedstawiono w sekcji Dane liczbowe. Dane zbierane przez UNICEF i publikowane w raportach (w tabeli przedstawiono wersję z lutego 2018) pochodzą z różnych lat, w zależności od państwa[17].

Wbrew popularnemu przekonaniu, jakoby była to praktyka charakterystyczna tylko dla islamistów, obrzezanie kobiet przeprowadzają również chrześcijanie oraz etiopska mniejszość judaistyczna (Felaszowie). W żadnej ze świętych ksiąg islamu, chrześcijaństwa i judaizmu nie ma wzmianki o tej praktyce[4][5]. Według danych z 2013, w niektórych państwach (Nigeria, Tanzania, Niger) obrzezanie kobiet częściej występuje u grup chrześcijan[5].

Znaczenie i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

W niektórych społecznościach obrzezanie stanowi okrutny element ceremonii rytualnej i jest uważany za wskaźnik przejścia młodych dziewcząt w wiek dorosły. Ogólne wierzenie dostrzega w obrzezaniu sposób na kontrolowanie seksualności kobiet, gdyż głównie gwarantuje ono dochowanie dziewictwa do ślubu, ma również chronić przed „niemoralnymi” zachowaniami. W przypadku dodatkowego zaszycia (infibulacji) ma, według przekonań osób praktykujących te zabiegi, zapewnić dziewczynie piękno wyrażone w gładkości jej okolic intymnych, jaką zyskuje po zabiegu. Obrzezanie ma również na celu pozbycie się łechtaczki jako zbędnej, „męskiej” części kobiety[4].

Obrzezanie kobiet w porównaniu do obrzezania mężczyzn w mniejszym stopniu wiąże się z czynnikami religijnymi[18].

Wiek dziewcząt w momencie obrzezania jest zmienny, mogą to być zarówno niemowlęta, jak i dzieci, nastolatki czy dorosłe osoby[19][20]; przykładowo w Burkina Faso zwykle (dane z 2011) wiek obrzezanych dziewcząt wynosił od 1 do 9 lat[20].

Obrzezanie jest powszechnie praktykowane w Afryce. Na mniejszą skalę zabiegi są wykonywane również w Azji, Azji Mniejszej, na Półwyspie Arabskim[2], w Australii i w Ameryce Łacińskiej. Przypadki obrzezania coraz częściej można spotkać w krajach rozwiniętych[21][22][23][4], w środowiskach imigrantów żyjących w krajach bez tradycji obrzezania[4][20][19]. W Stanach Zjednoczonych liczba dziewcząt, które przeszły obrzezanie w latach 1990–2012 zwiększyła się ponad trzykrotnie[22].

Dane liczbowe[edytuj | edytuj kod]

Na świecie żyje co najmniej 200 mln „obrzezanych” kobiet. Poniższa tabela przedstawia dane zagregowane przez UNICEF dla kobiet w wieku 15–49 lat[17].

Kraj % okaleczonych kobiet Rok pochodzenia danych
Somalia 98 2006
Gwinea 97 2016
Dżibuti 93 2006
Sierra Leone 90 2013
Mali 83 2013
Egipt 87 2015
Sudan 87 2014
Erytrea 83 2010
Burkina Faso 76 2010
Gambia 75 2013
Etiopia 65 2016
Mauretania 67 2015
Liberia 50 2013
Gwinea Bissau 45 2014
Czad 38 2014/2015
Wybrzeże Kości Słoniowej 37 2016
Nigeria 18 2016
Senegal 23 2015/2016
Republika Środkowoafrykańska 24 2010
Kenia 21 2014
Jemen 19 2013
Tanzania 10 2015/2016
Benin 9 2014
Irak 8 2011
Togo 5 2013/2014
Ghana 4 2011
Niger 2 2012
Uganda 1 2011
Kamerun 1 2004

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do obrzezania mężczyzn (które skutkuje pewnymi korzyściami, jak zmniejszenie ryzyka zakażenia wirusem HIV), obrzezanie kobiet jest uznawane przez wiele środowisk i organizacji za pogwałcenie praw człowieka. Skutkować może przewlekłym bólem, infekcją, zespołem stresu pourazowego, pozbawieniem przyjemności z praktyk seksualnych oraz dodatkowego ryzyka przy porodzie, jak intensywniejsze, niż normalne krwawienie po porodzie czy konieczność przeprowadzenia cesarskiego cięcia[4]. Ryzyko wiąże się również z rozpoczęciem praktyk seksualnych ze względu na ryzyko rozszarpania zaszytej tkanki i infekcji oraz obrzęku limfatycznego pochwy[19]. Organizacje zajmujące się prawami człowieka uważają praktykę obrzezania kobiet za niedozwolone formy modyfikacji fizycznej integralności osoby, tym bardziej, że są one często wykonywane na zbyt młodych i bezbronnych kobietach, które nie są w stanie wyrażać na nie świadomej zgody[4].

Obrzezanie kobiet jest nielegalne w większości krajów świata[24]. Znanymi przeciwniczkami obrzezania kobiet są: aktywistka somalijskiego pochodzenia Ayaan Hirsi Ali oraz somalijska modelka i pisarka Waris Dirie[25].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Klitoridektomia wykonywana była przy próbach zmiany orientacji seksualnej lesbijek[26][27]. Do lat 40. XX wieku próbowano również klitoridektomią leczyć padaczkę, szaleństwo, masturbację i histerię[19].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Ibrahim Kalwas: Piekło kobiet (pol.). Gazeta Wyborcza. [dostęp 1 marca 2018].
  2. a b Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change. UNICEF, czerwiec 2013. [dostęp 1 marca 2018 [archiwum]].
  3. Thomas von der Osten-Sacken & Thomas Uwer. Is Female Genital Mutilation an Islamic Problem?. „Middle East Quarterly”, s. 29-36, 2007. 
  4. a b c d e f g h WHO: [https://web.archive.org/web/20171122214229/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/43839/1/9789241596442_eng.pdf Eliminating Female genital mutilation. An interagency statement]. 2008. ISBN 978-92-4-159644-2.
  5. a b c d e I.El-Damanhoury. The Jewish and Christian view on female genital mutilation. „African Journal of Urology”. 19 (3), s. 127-129, 2013. 
  6. Obrzezanie dziewczynek – krwawa tradycja silniejsza od granic. wagina.com.pl, 3 listopada 2009. [dostęp 1 marca 2018].
  7. Klitoridektomia - zabieg higieniczno-religijny. wagina.com.pl, 14 listopada 2009. [dostęp 1 marca 2018].
  8. Magdi Abdelhadi: Egypt forbids female circumcision. BBC News, 28 czerwca 2007. [dostęp 2 marca 2018].
  9. Asma Malik: Female genital mutilation: a brutal violation of rights. Gulf News, 15 czerwca 2012. [dostęp 2 marca 2018].
  10. Bandar Seri Begawan: Female circumcision is cultural practice. Brunei Times, 16 czerwca 2012. [dostęp 2 marca 2018].
  11. Marianne Sarkis: Female Genital Cutting (FGC): An Introduction. The FGC Education and Networking Project, 2003. [dostęp 2 marca 2018].
  12. Female circumcision fear as fundamentalists roll back women's rights (ang.). TheSydney Morning Herald. [dostęp 2 marca 2018].
  13. Sara Corbett: A Cutting Tradition (ang.). New York Times, 20 stycznia 2008. [dostęp 2017-11-24].
  14. The day I saw 248 girls suffering genital mutilation (ang.). The Guardian. [dostęp 2 marca 2018].
  15. S Khalid, MR Wderaman, NA MRazi, TAM TMohd, K Abdullah , M Masri, S Aris, S Sarip and R Hanim: KNOWLEDGE AND ACCEPTANCE ON FEMALE CIRCUMCISSION. [dostęp 2 marca 2018].
  16. Sittinurussami A. Calsalin: Female circumcision among the Yakan in Basilan, Philippines. 2008. [dostęp 2 marca 2018 [archiwum]].
  17. a b Percentage of girls and women aged 15 to 49 years who have heard about FGM and think the practice should continue (by place of residence and household wealth quintile). UNICEF Data: Monitoring the Situation of Children and Women, luty 2018. [dostęp 2 marca 2018].
  18. Wojciech Oronowicz, Klitoridektomia w perspektywie społecznej i religijnej, VII Ogólnopolska Konferencja Naukowa: „Religia a procesy społeczne”, Poznań , 22 kwietnia 2016, DOI10.13140/RG.2.1.3069.9929.
  19. a b c d Carol R Horowitz & Carey Jackson. Female “Circumcision”. „Journal of General Internal Medicine”. 12 (8), s. 491–499, 1997. 
  20. a b c Bue Karmaker, Ngianga-Bakwin Kandala, Donna Chung & Aileen Clarke. Factors associated with female genital mutilation in Burkina Faso and its policy implications. „International Journal for Equity in Health”. 10, 2011. 
  21. Emily Laurence: Female genital mutilation report reveals prevalence of procedure in Australia. 13 stycznia 2017. [dostęp 2 marca 2018].
  22. a b Michelle Krupa: The alarming rise of female genital mutilation in America. CNN, 14 czerwca 2017. [dostęp 2 marca 2018].
  23. Is female genital mutilation a problem for the EU?. 29 września 2017. [dostęp 2 marca 2018].
  24. National female genital mutilation centre: evaluation. Department for Education, 24 stycznia 2017. ISBN 978-1-78105-592-2.
  25. Desert Flower Foundation. [dostęp 2 marca 2018].
  26. A Case of Developmental Degenerative Insanity, with Sexual Inversion, Melancholia, Following Removal of Testicles, Attempted Murder and Suicide. . 42, s. 341–44, 1896. DOI: 10.1192/bjp.42.177.340. 
  27. Results of Castration in Sexual Abnormalities. . 33, s. 351, 1929. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]