Maria Czubaszek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria Czubaszek
Maria Czubaszek (2015)
Maria Czubaszek (2015)
Data i miejsce urodzenia 9 sierpnia 1939
Warszawa
Imię i nazwisko przy narodzeniu Maria Alicja Bacz
Data i miejsce śmierci 12 maja 2016
Warszawa
Zawód pisarka, satyryczka, dziennikarka
Odznaczenia
Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Artur Andrus i Maria Czubaszek (2011)

Maria Alicja Czubaszek-Karolak z domu Bacz (ur. 9 sierpnia 1939 w Warszawie, zm. 12 maja 2016 tamże) – polska pisarka i satyryczka, autorka tekstów piosenek, scenarzystka, felietonistka, dziennikarka, komentatorka „Szkła kontaktowego” i juror licznych przeglądów kabaretowych.

Życiorys[edytuj]

Młodość i wykształcenie[edytuj]

Urodziła się i mieszkała w Warszawie. Na drugie imię miała Alicja i przez dłuższy czas właśnie tego imienia używała. Uczęszczała do klasy „A” w Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. Jednak maturę zdała w Żeńskim Liceum im. Narcyzy Żmichowskiej. Przeniosła się tam, na pół roku przed końcem szkoły, po drobnym incydencie z kolegą z klasy i groźbie nie dostania się na studia[1][2]. Jej matka była bibliotekarką, ojciec pracował w Banku Gospodarstwa Krajowego[1]. Studiowała dziennikarstwo i filologię angielską na Uniwersytecie Warszawskim, lecz żadnego z tych kierunków nie skończyła[3]. Mimo to przez wiele lat pracowała jako dziennikarka i przygotowywała wywiady między innymi dla „Przekroju” i „Vivy”[4].

Praca w radio[edytuj]

Pracę w radiu rozpoczęła w 1960, nawiązując współpracę z audycją „Radio-Reklama” (w Programie I Polskiego Radia), w której zadebiutowała jako autorka tekstów reklamowych sloganem: Jeśli chcesz mieć radio, to sobie kup. W 1966 związała się z Programem III Polskiego Radia. Najbardziej znana jest z wielu tekstów satyrycznych, pisanych dla znanych aktorów i prezentowanych w radiowej Trójce. Słuchowiska te emitowane były po raz pierwszy w programie „Ilustrowany Tygodnik Rozrywkowy”. Prowadziła też cykl audycji radiowych Bieg przez plotki. Pojawiała się także w programach Ilustrowany Magazyn Autorów oraz Powtórka z rozrywki. Jest autorką słuchowisk Dym z papierosa, Małgorzaty jego życia, Serwus, jestem nerwus. Jej radiowe audycje satyryczne wykonywali m.in. Irena Kwiatkowska, Bohdan Łazuka, Wojciech Pokora i Jerzy Dobrowolski.

Od 1972 była członkiem Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, Sekcji D – Autorów Utworów Literackich Małych Form[5]. Od 1977 była jurorem w Lidzbarskich Wieczorach Humoru i Satyry[6].

Piosenki[edytuj]

Jest autorką licznych tekstów piosenek; pierwszy z nich – Kochać można byle jak – napisała do muzyki Wojciecha Karolaka w 1965[7]. Potem pisała też do muzyki m.in. Andrzeja Dąbrowskiego, Janusza Komana, Henryka Majewskiego, Jacka Malinowskiego, Jerzego Miliana, Zbigniewa Namysłowskiego, Ryszarda Poznakowskiego, Jana Ptaszyna Wróblewskiego.

Piosenki z jej tekstami można usłyszeć w wykonaniu takich artystów, jak np. Alibabki, Ewa Bem, Katarzyna Cerekwicka, Andrzej Dąbrowski, Renata Kretówna, Ewa Kuklińska, Grażyna Łobaszewska, Grzegorz Markowski, Krystyna Prońko, Ryszard Rynkowski, Trubadurzy, Vox[8].

W 25 maja 2013 podczas Sobotniej Wielkiej Majówki, w gdańskim Teatrze Leśnym odbył się koncert Czubaszki, czyli Maria Czubaszek i jej piosenki z piosenkami napisanymi do tekstów Marii Czubaszek. Utwory zaśpiewali Anna Serafińska, Magda Ptaszyńska oraz Janusz Szrom, a wokalistom akompaniowali muzycy z Bogdan Hołownia Trio (Hołownia, Pańta, Konrad)[9].

Praca w telewizji[edytuj]

Zajmowała się też twórczością dla telewizji. Okazjonalnie pisała teksty do cyklicznego humorystycznego programu telewizyjnego z lat 70. tych Bajka dla dorosłych. Napisała dialogi do takich filmów jak Filip z konopi i Murmurando, a do serialu Lot 001 – scenariusz. W późniejszych latach współtworzyła też scenariusze do seriali Psie serce, Na Wspólnej oraz Brzydula. W latach 2005–2010 była członkiem redakcji programu „HBO na stojaka” nadawanego w telewizji HBO. 19 maja 2009 oraz 27 kwietnia 2011 była gościem programu Kuby Wojewódzkiego. Od 2010 występowała w improwizowanym serialu Spadkobiercy jako babcia Maggie Mekintosz Owens. Od września 2008 prowadziła program internetowy Magia magla – przegląd prasy kolorowej w portalu kultura.wp.pl. Dla Wirtualnej Polski pisała Blog niecodzienny, w którym komentowała bieżące wydarzenia w formie dialogów z „córką swojej sąsiadki”[10].

Była stałą komentatorką „Szkła kontaktowego” nadawanego w TVN24[11], była związana z Telewizją Polską, gdzie była współprowadzącą cykl „Czubaszek na śniadanie”[12] wraz z Alicją Resich-Modlińską.

Maria Czubaszek na XX Przystanku Woodstock (2014)

W 2014 roku była gościem XX Przystanku Woodstock w ramach „Akademii Sztuk Przepięknych”[13].

W dniach 10-12 października 2014 w Polanicy-Zdroju odbył się pierwszy 1. Festiwal Marii Czubaszek. Imprezę zorganizował Hirek Wrona[14][15]. Kolejny 1. Festiwal Marii Czubaszek Cały Kazio odbył się w 11-13 września 2015 roku[16][17].

Jej idolem był Woody Allen[18]. Słynęła ze szczerych i kontrowersyjnych wypowiedzi[19][20]. Miała też niesamowity dystans do samej siebie:

Składam się z samych wad. Bardzo lubię palić. Jest to po prostu moja jedyna frajda w tym wieku. (…) I żeby nie wiadomo co mówili, to oczywiście wiem, że jest to wada, ale mówię: zdrowia do grobu nie wezmę, młodość musi się wyszumieć, starość musi się wypalić

— mówiła w wywiadzie z agencją Newseria Lifestyle

20 maja 2009 z rąk ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Bogdana Zdrojewskiego, odebrała Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[21].

W 2011 roku została nominowana w studenckim plebiscycie MediaTory w kategorii „AkumulaTOR” oraz do Nagrody Akademii Telewizyjnej Wiktory 2010 w kategorii Wiktor Publiczności. W 2013 użyczyła swojego głosu w dubbingu filmu Rysiek Lwie Serce jako Babcia[22][23].

Książki[edytuj]

W 1980 ukazał się pierwszy zbiór tekstów pisanych przez Marię Czubaszek dla radia, telewizji i „Szpilek”, pt. Na wyspach Hula-Gula (książkę wznowiono w 1994).

Jej kolejna książka z 2012 roku Każdy szczyt ma swój Czubaszek, prowadzona w formie rozmowy Artura Andrusa z Marią Czubaszek opowiada o jej twórczości oraz burzliwym życiu towarzyskim i rodzinnym. Dopełnieniem tych rozmów są fragmenty satyrycznej i literackiej twórczości Czubaszek oraz liryczne, a zarazem ironiczne, ilustracje jej męża Wojciecha Karolaka[24]. Kontynuacją jest wydany w 2013 Boks na Ptaku czyli każdy szczyt ma swój Czubaszek i Karolak. W książce do rozmów włącza się jazzman Wojciech Karolak, który podpytywany przez dociekliwego Andrusa, barwnie opowiada m.in. o małżeństwie z Czubaszek. Autorzy wspominają też dawne czasy, PRL, słynnych artystów, opowiadają anegdoty[25].

Wydany w 2014 „Blog niecodzienny” to zbiór zabawnych wpisów z bloga prowadzonego przez autorkę od 2006 roku. Ich główną bohaterką jest „córka sąsiadki“ z którą Maria Czubaszek prowadzi rozmowy i komentuje sytuacje codzienne, polityczne i związane ze światem gwiazd.

Regularnie odwiedzała Krakowskie Targi Książki jako autor wydawnictwa Prószyński i S-ka.

Pięć dni po jej śmierci, 17 maja 2016 ukazała się autobiografia Marii Czubaszek Nienachalna z urody, najodważniejsza i zarazem ostatnia książka znanej satyryczki[26].

Śmierć[edytuj]

Nisza cmentarna artystki

Zmarła 12 maja 2016 roku w Warszawie, mając 76 lat[27]. Pogrzeb odbył się 18 maja 2016, jej prochy zostały złożone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[28][29][30][31]. Zgodnie z jej wolą pogrzeb miał charakter świecki. Mowę pożegnalną wygłosił dziennikarz Artur Andrus. Przytoczył fragment epitafium, które Jonasz Kofta napisał dla Louisa Armstronga.

Śmierć się ludziom przytrafia potocznie... Umiemy uśmiechem ją zbyć... Teraz po prostu odpoczniesz... Tylko nam będzie trudniej żyć...

— zacytował Andrus. Trudniej, smutniej, nudniej – podkreślił[32]

Życie prywatne[edytuj]

Była córką Stanisława Bacza i pochodzącej ze Lwowa Urszuli z domu Łahoda (1915–2008). Miała młodszą o 12 lat siostrę Ewę, która od wielu lat mieszka w Australii, z którą jednak nie utrzymywała nigdy kontaktu. Miała do niej żal, że nie interesowała się losem chorej matki i cały ciężar opieki spoczywał na niej[33].

Nazwisko Czubaszek zachowała po pierwszym mężu Wiesławie, za którego wyszła za mąż jeszcze na studiach i jak sama mówiła tylko dlatego, "żeby wyrwać się z domu" (mama wyrzuciła ją z domu, gdy przefarbowała włosy). Nie był to jednak udany związek i po 10 latach zakończył się rozwodem[34].

Drugim mężem był jazzman Wojciech Karolak z którym związana była aż do śmierci[35].

Wojtek jest człowiekiem, z którym jestem i nie żałuję swojego wyboru. Gdybym go nie spotkała, pewnie byłabym sama, bo nie wyobrażam sobie życia z nikim innym[34]

W 2009 TVN przedstawiła o nich film z cyklu filmów dokumentalnych „Taka miłość się nie zdarza... Maria Czubaszek i Wojciech Karolak“. W 2010 para otrzymała Srebrne Jabłko – nagrodę przyznawaną „Najwspanialszym polskim parom” w plebiscycie czytelników miesięcznika „Pani[36]. 28 października 2013 w Muzycznym Studiu Polskiego Radia im. Agnieszki Osieckiej w Warszawie odbył się ich benefis. Spotkanie poprowadził Artur Andrus[37].

W rozmowie z Moniką Olejnik w Radiu Zet wyznała, że dokonała dwóch aborcji. Swoją wypowiedzią wywołała burzliwą dyskusję. Jedni nazwali ją "dzieciobójczynią" inni gratulowali odwagi. Nigdy nie żałowała swojej decyzji. Nie jest sztuką urodzić. Sztuką jest zadbać o dziecko, wziąć za nie odpowiedzialność - podkreślała[38][39][40]. W 2012 została nagrodzona Okularami Równości – nagrodą przyznawaną przez Fundację im. Izabeli Jarugi-Nowackiej – za osobistą odwagę w głoszeniu poglądów, niezłomność w przełamywaniu tabu dotyczącego aborcji i obronę prawa kobiet do świadomego wyboru w kwestii posiadania dzieci[41].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Twórczość[edytuj]

Teksty piosenek[edytuj]

Maria Czubaszek i Artur Andrus podpisują swoje książki na III Warszawskich Targach Książki (maj 2012)

Publikacje książkowe[edytuj]

Sztuki[edytuj]

  • Kwadrat (pierwotny tytuł brzmiał Nie truj, kochanie)
  • Roxy – teksty piosenek, reż. Tadeusz Pluciński, Teatr Syrena Warszawa (1989)
  • Sprawa Romana K. Zbigniewa Korpolewskiego – teksty piosenek, reż. Bukowski Janusz, Teatr Syrena Warszawa (1989)
  • Włącz kolor
  • Żona pana ministra Branislava Nusica – przekład z serbskiego, reż. Hanka Bielicka, Lubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego Zielona Góra (1991)
  • Przepraszam czy tu straszy (2008)

Role teatralne

Filmografia[edytuj]

Scenariusze

  • Lot 001 – serial fabularny (odcinki: 1, 2, 4, 6, 8, 9, 10, 11, 12) (1999)
  • Psie serce – cykl fabularny (odcinek "Bimber") (2002-2003)
  • Na Wspólnej – serial fabularny (członek zespołu storylinerów i edytorów serialu od odcinka 376) (2003-2016)
  • Brzydula – serial fabularny (odcinki: 55, 123-125, 128, 130-131, 134-135, 154, 182, 198, 201, 203, 208) (2008 - 2009)

Dialogi

  • Telefon to twój przyjaciel – film animowany (1980)
  • Murmurando – film fabularny - telewizyjny (1981)
  • Filip z konopi – film fabularny (1981)

Role filmowe

  • Spadkobiercy – jako Maggie Mekintosz Owens – matka Jonathana Owensa

Dubbing

Przypisy

  1. a b Piekielnie (nie)boję się śmierci. gala.pl, 2016. [dostęp 2016-05-18].
  2. Szkolne wspomnienia - Maria Czubaszek. kobieta.pl, 2014-09-18. [dostęp 2016-05-27].
  3. Każdy szczyt ma swój Czubaszek, Maria Czubaszek, Artur Andrus; Warszawa 2011.
  4. Jestem młodsza od rówieśników. [dostęp 2016-05-27].
  5. Zmarła Maria Czubaszek. www.zaiks.org.pl. [dostęp 2016-05-19].
  6. Wspomnienie o Marii Czubaszek. Lidzbark Warmiński, 2016. [dostęp 2016-05-19].
  7. Maria Czubaszek odeszła, jej piosenki pozostały. Oto 10 najpopularniejszych. dziennik.pl, 2016-05-14. [dostęp 2016-05-27].
  8. „Do pisania piosenek zmuszał mnie mąż”. Taka była Maria Czubaszek. tvp.info, 2016. [dostęp 2016-05-19].
  9. Ewa Palińska: Maria Czubaszek i jej piosenki w Teatrze Leśnym. 2013-05-24. [dostęp 2016-05-27].
  10. Bloog Niecodzienny.
  11. Małgorzata I. Niemczyńska: Maria Czubaszek: Obserwuję łubu-dubu. wyborcza.pl, 2016. [dostęp 2016-05-19].
  12. Czubaszek na śniadanie. http://pytanienasniadanie.tvp.pl/.+[dostęp 2016-05-19].
  13. Agata Źrałko: Czubaszek na Woodstocku: "jestem tak stara, że wiszę 5 zł Mojżeszowi". wyborcza.pl, 2014-07-31. [dostęp 2016-05-27].
  14. 1. Festiwal Marii Czubaszek. 2014. [dostęp 2016-05-18].
  15. Kabaret Hrabi: Maria Czubaszek jest jak słońce. 2014-10-10. [dostęp 2016-05-28].
  16. Cały Kazio - Festiwal Marii Czubaszek. 2015. [dostęp 2016-05-18].
  17. Święto Marii Czubaszek w Polanicy-Zdroju. polskieradio.pl, 2015-09-11. [dostęp 2016-05-28].
  18. Maria Czubaszek: w życiu nie przeczytałam żadnej ze swoich książek. 2014. [dostęp 2016-05-18].
  19. Dzień dobry, jestem z kobry – niezapomniane teksty Marii Czubaszek. culture.pl, 2016. [dostęp 2016-05-18].
  20. Puenty i anegdoty Marii Czubaszek. polityka.pl, 2016. [dostęp 2016-05-19].
  21. Glorie dla przedstawicieli świata rozrywki. mkidn.gov.pl, 20 maja 2009.
  22. Czubaszek: udawałam dobrą babcię. 2013. [dostęp 2016-05-18].
  23. Maria Czubaszek: przysięgam, że jestem normalna. onet.pl, 2013. [dostęp 2016-05-18].
  24. Artur Andrus: Marysię Czubaszek przysłały inne światy. polskieradio.pl, 2011-10-17. [dostęp 2016-05-28].
  25. Boks na Ptaku, czyli każdy szczyt ma swój Czubaszek i Karolak. polskieradio.pl, 2013-10-24. [dostęp 2016-05-28].
  26. "Nienachalna z urody": "last minute" Marii Czubaszek. 2016. [dostęp 2016-05-18].
  27. Jan Bończa-Szabłowski: Maria Czubaszek nie żyje. rp.pl. [dostęp 2016-05-13].
  28. Pogrzeb Marii Czubaszek. Mszy nie było, żałobnicy „puszczali dymka”. interia.pl. [dostęp 2016-05-18].
  29. Pogrzeb Marii Czubaszek. onet.pl, 2016. [dostęp 2016-05-18].
  30. Maria Czubaszek pochowana na Powązkach Wojskowych.. wpolityce.pl, 2016. [dostęp 2016-05-18].
  31. "Jedyna, niepowtarzalna, fantastyczna". Pożegnanie Marii Czubaszek. tvn24.pl, 2016. [dostęp 2016-05-18].
  32. Pogrzeb Marii Czubaszek. Żałobnicy przynieśli papierosy i parówki. www.rmf24.pl, 2016. [dostęp 2016-05-18].
  33. Maria Czubaszek o swojej siostrze: jest dla mnie obcym człowiekiem. 2013-03-17. [dostęp 2016-05-27].
  34. a b Prawdziwej miłości małżeństwo nie zaszkodzi. styl.pl. [dostęp 2016-05-27].
  35. "Była trochę kosmitką". Wojciech Karolak opowiada o życiu z Marią Czubaszek. 2016. [dostęp 2016-05-18].
  36. Srebrne Jabłka Pani rozdane. plejada.pl, 2011. [dostęp 2016-05-19].
  37. Benefis Marii Czubaszek i Wojciecha Karolaka. polskieradio.pl, 2013-10-24. [dostęp 2016-05-27].
  38. Gość Radia Zet: Maria Czubaszek. radiozet.pl, 2012-02-05. [dostęp 2012-08-30].
  39. "Nie mieć dzieci? To cudowne". Maria Czubaszek rozpętała burzę. 2012. [dostęp 2016-05-18].
  40. Magdalena Rigamonti: „Mam wrażenie, że żyję w kraju gdzie nikt nie robi aborcji, tylko Czubaszek”. wprost.pl, 2014-12-01. [dostęp 2016-05-27].
  41. Czubaszek nagrodzona za przyznanie się do aborcji. wprost.pl, 2012-03-01. [dostęp 2016-05-28].
  42. Joanna Moro, Ewa Minge i Maria Czubaszek Osobowościami Roku 2014. 2014-03-25. [dostęp 2016-05-28].
  43. Gala Osobowości i Sukcesy 2014. 2014. [dostęp 2016-05-28].
  44. Dużo kobiet, bo aż trzy. Teatr 6. piętro. [dostęp 2016-05-19].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]