Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia
Ilustracja
Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (2014)
Inne nazwy

Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach

Rok założenia

1935, odtworzenie 1945

Pochodzenie

 Polska, Katowice

Aktywność

od 1935

Wydawnictwo

Decca, EMI, Philips, Naxos

Współpracownicy
Martha Argerich, Leonard Bernstein, Plácido Domingo, Pierre Fournier, Barbara Hendricks, Wilhelm Kempff, Kirył Kondraszyn, Marguerite Long, Artur Rubinstein, Henryk Szeryng, Krystian Zimerman
Strona internetowa

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia wywodzi swe tradycje od powstałej w 1935 r. w Warszawie Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zespół utworzył i prowadził do 1939 dyrygent Grzegorz Fitelberg. Po II wojnie światowej, w marcu 1945 orkiestra została reaktywowana w Katowicach przez Witolda Rowickiego. W roku 1947 dyrekcję artystyczną objął ponownie Grzegorz Fitelberg a zespół przyjął nazwę Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. W 1999 roku orkiestra, w uznaniu zasług otrzymała tytuł Narodowa. 15 września 2005 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wraz z Prezesem Polskiego Radia SA i Prezydentem Miasta Katowice Piotrem Uszokiem podpisał porozumienie, na mocy którego z dniem 1 stycznia 2006 orkiestra, która dotychczas funkcjonowała w ramach oddziału Polskiego Radia, stała się narodową instytucją kultury, współfinansowaną przez sygnatariuszy porozumienia[1].

Przez dekady istnienia zespół sukcesywnie wzmacniał swoją międzynarodową renomę, występując w najważniejszych salach koncertowych świata i współpracując z największymi artystami naszych czasów, w tym z Olivierem Messiaenem, Kurtem Masurem, Leonardem Bernsteinem, Neville’em Marrinerem, Marthą Argerich, Plácido Domingo, Arturem Rubinsteinem, Anne Sophie-Mutter, Krystian Zimerman, Piotr Anderszewski, Christine Goerke czy Piotr Beczała. Prawykonania swoich utworów powierzali orkiestrze m.in. Witold Lutosławski, Wojciech Kilar, Henryk Mikołaj Górecki i Krzysztof Penderecki.

Stałym elementem tożsamości NOSPR, na każdym etapie historii, pozostawał związek z technologią. Pod koniec lat 60., za sprawą ówczesnego kierownika artystycznego, Bohdana Wodiczki, orkiestra podjęła wieloletnią współpracę z telewizją (WOSPRiTV w latach 1968-1994), a obecnie coraz ważniejszą rolę w budowaniu relacji z publicznością odgrywa Internet.

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Grzegorza Fitelberga w 1953 roku orkiestrą kierowali kolejno: Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Antoni Wit (1983–2000), Gabriel Chmura (2001–2007), Jacek Kaspszyk (2009-2012) i Alexander Liebreich (2012-2019).

W latach 2000-2018 Dyrektorem Naczelnym i Programowym była Joanna Wnuk-Nazarowa. Obecnie bogate tradycje muzyczne zespołu kultywowane są pod kierownictwem artystycznym Lawrence’a Fostera, a funkcję dyrektora naczelnego i programowego sprawuje Ewa Bogusz-Moore (od września 2018 r.).

Pierwsi dyrygenci, dyrygenci honorowi, gościnni[edytuj | edytuj kod]

Funkcję pierwszego dyrygenta gościnnego NOSPR pełnił m.in. Stanisław Skrowaczewski, a dyrygenta honorowego – Jan Krenz. Rolę doradcy artystycznego pełnił do grudnia 2014 Jerzy Semkow.

Obecnie pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR jest Domingo Hindoyan.

Festiwale[edytuj | edytuj kod]

NOSPR jest organizatorem biennale Festiwal Prawykonań – Polska Muzyka Najnowsza. Historia Festiwalu Prawykonań rozpoczęła się w 2005 roku z inicjatywy Joanny Wnuk-Nazarowej. Osiem dotychczasowych edycji umocniło markę tego biennale muzyki współczesnej jako miejsca pozytywnie eklektycznego, otwartego na spotkania z różnymi nurtami estetycznymi i ideowymi.

W czasie Festiwalu Prawykonań prezentowane są wyłącznie dzieła, które nie miały jeszcze swojej polskiej premiery. Usłyszeć można zarówno kompozycję najważniejszych polskich twórców, jak też debiutanckie utwory młodych, dobrze zapowiadających się artystów.

Stowarzyszenie Katowice Kultura Natura, Prezydent Miasta Katowice Marcin Krupa i Dyrektor Naczelna i Programowa NOSPR Ewa Bogusz-Moore każdego roku, w maju zapraszają na Festiwal Katowice Kultura Natura, który odbywa się w siedzibie NOSPR od 2015 roku.

Program Festiwalu otwarty jest na wszystkie epoki historyczne i gatunki, gości światowej sławy zespoły i solistów, którzy prezentują wykonania najwyższej próby. Tradycją Festiwalu jest zapraszanie największych gwiazd pianistyki, kameralistyki, a także jazzu.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

W 1979 roku płyta z muzyką Witolda Lutosławskiego dla EMI uhonorowana nagrodami Schallplattenpreis oraz Diapason d'Or.

Grand Prix du Disque (1993 r.) za nagranie dla NAXOS koncertów fortepianowych Sergiusza Prokofiewa przez Kun Woo Paika i WOSPRiTV pod dyrekcją Antoniego Wita. W tym samym roku NOSPR przyznana została Nagroda Diapason d'Or za nagranie dla NAXOS koncertów fortepianowych Sergiusza Prokofiewa przez Kun Woo Paika i WOSPRiTV pod dyrekcją Antoniego Wita.

W 1999 roku Orkiestrę wyróżniono Nagrodą im. Wojciecha Korfantego[2].

W 2002 roku Diapason d'Or za płytę z utworem „Stabat Mater” Karola Szymanowskiego nagraną dla EMI przez NOSPR pod dyrekcją Antoniego Wita.

W 2008 roku Midem Classical Awards w kategorii „Muzyka współczesna” za płytę z utworami Krzysztofa Pendereckiego w wykonaniu NOSPR pod dyrekcją kompozytora, wydaną przez DUX.

Otwarcie nowej siedziby NOSPR oraz Festiwal Otwarcia nagrodzone zostały nagrodą Koryfeusz Muzyki Polskiej 2015 w kategorii Wydarzenie Roku. Koncert inauguracyjny w nowej siedzibie i Festiwal Otwarcia odbył się m.in. z udziałem takich gwiazd, jak Krystian Zimerman, Piotr Anderszewski, Piotr Beczała. Koncerty Wiener Philharmoniker, London Symphony Orchestra

W 2017 International Classical Music Awards (ICMA) w kategorii najlepsze zestawienie za płytę "Szymanowski, Lutosławski" / NOSPR, Alexander Liebreich, Gautier Capuçon. Zespół ponownie nagrodzony został w 2018, otrzymując Nagrodę specjalna ICMA 2018 za wybitne osiągnięcia.

Nagrania NOSPR wielokrotnie nagradzane były Nagrodą Fryderyk.

Projekty specjalne[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku NOSPR odbył trasę „Pociąg do muzyki Kilara”, prezentując muzykę Wojciecha Kilara w miastach, z którymi wiązało się życie kompozytora: we Lwowie, na przejściu granicznym w Medyce, w Rzeszowie, Krakowie, Katowicach i Częstochowie.

2006 r. – podróż morska „Darem Młodzieży” w 70. rocznicę założenia orkiestry i 70. urodziny Jerzego Maksymiuka, obejmująca koncerty na Łotwie, w Estonii i Finlandii.

W 2010 roku NOSPR odbył drugą podróż morską „Darem Młodzieży”. Tym razem pod nazwą „Pod banderą Chopina”, z okazji 200. rocznicy urodzin kompozytora. Podróż obejmująca koncerty pod dyrekcją Jacka Kaspszyka w Szwecji, Norwegii, Wielkiej Brytanii i Francji.

Akademia NOSPR i Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Karola Szymanowskiego[edytuj | edytuj kod]

Akademia NOSPR to program stypendialno-mentorski, oferujący młodym instrumentalistom możliwość doskonalenia się pod okiem znakomitych muzyków, zdobycia bezcennego doświadczenia i zmierzenia się z wymaganiami pracy w renomowanej orkiestrze.

Adresowana jest do młodych muzyków – skrzypków, altowiolistów, wiolonczelistów i kontrabasistów między 18. a 30. rokiem życia. Program obejmuje indywidualne lekcje z muzykami NOSPR oraz opiekę mentorów – liderów poszczególnych sekcji orkiestry.

Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Karola Szymanowskiego organizowany jest przez Narodową Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia od 2018 roku, przy wsparciu wiodących polskich instytucji muzycznych i kulturalnych (Polskie Radio SA, Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach oraz Towarzystwo Muzyczne im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem).

Konkurs obejmie 5 kategorii: fortepian, skrzypce, śpiew, kwartet smyczkowy oraz kompozycja, odbywa się w cyklu pięcioletnim.

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

Wielka sala koncertowa NOSPR

Od lat 80 XX w. do 2014 r. siedziba orkiestry symfonicznej mieściła się w Centrum Kultury Katowice im. Krystyny Bochenek, przy placu Sejmu Śląskiego 2.

Od 1 października 2014[3] NOSPR urzęduje w nowym budynku przy placu Wojciecha Kilara 1 (skrzyżowanie alei Roździeńskiego i ulicy Olimpijskiej), powstałym kosztem 305 mln zł, w tym dotacja z UE 146 mln zł[4]. Nowa siedziba mieści dwie sale koncertowe: wielką na 1,8 tys. miejsc oraz kameralną dla 300 osób[3]. W 2014 wysłuchało tu koncertów 152 tys. 219 osób[5].

Budynek powstał na terenach poprzemysłowych, należących niegdyś do Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”[3]. Autorem projektu jest Tomasz Konior z zespołem, akustykę Wielkiej Sali Koncertowej zaprojektował Yasuhisa Toyota z przedsiębiorstwa Nagata Acoustics. Budowa rozpoczęła się w 2012 roku[6] i zakończyła w 2014[7]. Generalnym wykonawcą była firma Warbud[8][9].

Sala koncertowa, z akustyką projektu Nagata Acoustics, cieszy się opinią jednej z najlepszych pod względem akustycznym sal koncertowych świata. W 2023 roku wzbogacona zostanie o organy piszczałkowe, które będą jednymi z największych w europejskich salach koncertowych. Nieprzeciętne możliwości tego miejsca znajdują szerokie uznanie publiczności, artystów i środowiska muzycznego. Dowodem tego jest przyjęcie NOSPR, jako jedynej polskiej i jednej z dwóch w Europie Środkowo-Wschodniej instytucji, do międzynarodowej organizacji ECHO skupiającej 21 najbardziej prestiżowych sal koncertowych w Europie.

Gmach NOSPR wraz z nową siedzibą Muzeum Śląskiego w Katowicach oraz Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach tworzą Strefę Kultury, na granicy Śródmieścia i Bogucic[10].

Występy zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Orkiestra występowała niemal we wszystkich krajach Europy oraz w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei, Tajwanie, USA, Kanadzie i Ameryce Południowej. Zespół regularnie koncertuje w Wielkiej Brytanii, Niemczech oraz Austrii. W marcu 2010 roku NOSPR odbyła pierwsze w swojej historii tournée do krajów Zatoki Perskiej (Katar, Kuwejt, Zjednoczone Emiraty Arabskie).

W 2018 NOSPR koncertował w DR Koncerthuset Kopenhaga i Elbphilharmonie Hamburg. W 2019 NOSPR wystąpił dwukrotnie podczas prestiżowego George Enescu Festival w Bukareszcie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. NOSPR – Biuletyn Informacji Publicznej – Strona główna, bip.nospr.org.pl [dostęp 2020-02-06].
  2. Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego w l. 1993 – 2000 (pol.). W: Związek Górnośląski [on-line]. zg.org.pl, 2016-11-02. [dostęp 2019-08-16].
  3. a b c Nowa siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, 2014-10-01. [dostęp 2014-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-18)].
  4. Największe inwestycje w Polsce, które powstały dzięki unijnym dotacjom, metrocafe.pl 6–8 maja 2016.
  5. Opery i filharmonie ciągle popularne. Zobacz ranking frekwencji.
  6. Początek wylewania fundamentów. NOSPR, 2012-04-12. [dostęp 2012-05-30].
  7. Siedziba NOSPR gotowa.
  8. Umowa na budowę nowej siedziby NOSPR w Katowicach podpisana. katowice.eu, 2012-02-12. [dostęp 2012-05-30].
  9. Podpisano umowę z wykonawcą budowy sali. NOSPR, 2012-02-15. [dostęp 2012-05-30].
  10. Strefa Kultury, mckkatowice.pl [dostęp 2018-06-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]