Pojedynek potworów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pojedynek potworów
フランケンシュタインの怪獣: サンダ対ガイラ
War of the Gargantuas
Gatunek horror, science fiction
Data premiery Japonia 31 lipca 1966
Stany Zjednoczone 29 lipca 1970
Polska 16 lutego 1976
Kraj produkcji  Japonia
Język japoński, angielski
Czas trwania 88 min
Reżyseria Ishirō Honda
Scenariusz Takeshi Kimura
Ishirō Honda
Reuben Bercovitch
Główne role Russ Tamblyn
Kumi Mizuno
Kenji Sahara
Muzyka Akira Ifukube
Zdjęcia Hajime Koizumi
Scenografia Takeo Kita
Montaż Masahisa Himi
Produkcja Tomoyuki Tanaka
Kenichirō Tsunoda
Henry G. Saperstein
Reuben Bercovitch
Wytwórnia Tōhō
United Productions of America
Benedict Pictures Corp.
Dystrybucja Japonia Tōhō
Stany Zjednoczone Maron Films
Polska Centrala Rozpowszechniania Filmów
Poprzednik Frankenstein Conquers the World

Pojedynek potworów (jap. フランケンシュタインの怪獣: サンダ対ガイラ Furankenshutain no kaijū: Sanda tai Gaira, ang. War of the Gargantuas)japońsko-amerykański film typu kaijū z 1966 roku w reżyserii Ishirō Hondy. Pojedynek potworów jest nieformalnym sequelem filmu pod tytułem Frankenstein Conquers the World[1]. Początkowo miała być to bezpośrednia kontynuacja, jednak Honda uznał, że film zyska jeśli będzie samodzielnym dziełem[2].

W japońskiej wersji występujące potwory nazywane były „Frankensteinami”, zaś w amerykańskiej wersji językowej, dystrybuowanej przez Maron Films, nazywano je „Gargantuami[1].

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Sztorm na morzu. Japoński sternik kierujący statkiem zostaje zaatakowany przez olbrzymią ośmiornicę. Jej napaść zostaje przerwana przez pokrytego sierścią olbrzyma, który wpierw rozprawia się z ośmiornicą, a następnie zaczyna topić statek. Przybywający w szpitalu sternik jako jedyny ocalały rozbitek opowiada o tym zdarzeniu straży przybrzeżnej. Z jego zeznania wynika, że olbrzym pożarł pozostałych rozbitków, o czym świadczą strzępy ubrań, które wyglądają tak jakby zostały przeżute przez olbrzymią istotę. Straż przybrzeżna prosi o ekspertyzę doktora Paula Stewarta i jego asystentki Akemi Togawy, którzy pięć lat wcześniej prowadzili badania na nieletnim człekokształtnym stworkiem o brązowej sierści. Malec uciekł jednak z laboratorium i teraz stał się pierwszym podejrzanym, w co doktor Stewart i Akemi nie chcą uwierzyć. Zespół naukowców rozpoczyna poszukiwania zbiegłego potwora, chcąc w ten sposób dowieść jego niewinności. Trop zaprowadza ich w Alpy Japońskie. Prasa szybko podchwytuje temat.

W międzyczasie dochodzi do kolejnych zaginięć na wybrzeżu Zatoki Tokijskiej. Doktor Steward wysyła na miejsce zdarzenia kolejnego asystenta, doktora Majidę. Ten odnajduje ślady sierści i z wynikach badań genetycznych wynika, że to ten sam stwór, co z laboratorium. Dziwi się jednak, czemu jednak mieszka pod wodą. W końcu olbrzym o zielonej sierści atakuje lotnisko Haneda, podchwytując bezbronną kobietę. W czasie kiedy ją pożera, zza chmur wychodzi słońce, którego blask zmusza bestię do panicznej ucieczki do oceanu. Doktor Stewart w drodze do Tokio zaczyna zastanawiać się, czy stwór z morza to zupełnie ktoś inny niż jego wychowanek.

Szybko podane jest do publicznej wiadomości, że morski olbrzym jest wrażliwy na światło dzienne. Nocą bestia nawiedza Tokio począwszy od ataku klubu i nieudanej próby pożarcia zagranicznej piosenkarki, jednak po włączeniu wszystkich świateł w mieście przez poinformowanych wcześniej mieszkańców, natychmiast ucieka w góry. Lądowe Siły Samoobrony zostają postawione w stan gotowości. Stosując reflektory i ogniska zaganiają potwora w dolinę, gdzie zastawiono na niego pułapkę. Po konwencjonalnym ogniu z artylerii i czołgów zostają użyte samobieżne działa maserowe oraz lasery, czyniąc potworowi poważne obrażenia. Kiedy wydaje się, że zostanie zabity, na ratunek przybywa mu identyczny osobnik, pokryty brązową sierścią. Jednak brązowy olbrzym nie podejmuje walki z wojskiem i w spokoju odchodzi z rannym pobratymcem. I tak zielony olbrzym zostaje nazwany Gairą, a brązowy Sandą.

Doktorzy Steward i Majida oraz Akemi wraz z wojskiem próbują odnaleźć Sandę i Gairę. W międzyczasie wysnuwają teorię, że uciekający z laboratorium Sanda, oderwał sobie kawałek skóry, który znalazł się w oceanu i dał życie Gairze. Sugeruje, że Gaira to klon Sandy. Wojsko zdaje sobie sprawę, że zabicie któregokolwiek z nich mogłoby przyczynić się do fragmentacji ich komórek i tym samym do zrodzenia się całej populacji podobnych istot, której nie byłoby już można w żaden sposób powstrzymać[a].

Akemi i Stewart spędzają wolny czas w okolicznych górach. Wkrótce wraz z relaksującymi się nastolatkami uciekają przed Gairą. Akemi podczas ucieczki spada w przepaść trzymając się kurczowo gałęzi. Z opresji ratuje ją Sanda, łamiąc przy tym sobie nogę. Dawny podopieczny Akemi opuszcza ją nie zważając na jej wołania. Sanda wraca do wypoczywającego Gairy, lecz dostrzega przy nim strzępy ubrań pożartych ludzi. Domyślając się krwiożerczej natury swojego „brata”, atakuje go i pomiędzy nimi wywiązuje się bójka. Ludożerca ucieka przed nim w popłochu. Akemi, doktor Majida i doktor Stewart starają się przekonać wojsko, by oszczędzić Sandę, ponieważ tylko Gaira jest zły. Japońskie Siły Samoobrony są zdania, że nie warto ryzykować i lepiej zabić oba potwory. Obie strony zauważają, że Gaira uodpornił się na światło dzienne.

Wciąż poraniony Gaira pojawia się do Tokio siejąc spustoszenie na ulicach miasta. Wkrótce dociera też Sanda. Akemi mając nadzieję, że Sanda nie zginie chce posłużyć mu jako przynęta. Niechętny temu Stewart towarzyszy jej. Wkrótce Gaira dostrzega ich zagania obojgu do podziemnego tunelu. Rozwścieczona bestia łapie kobietę i zamierza ją pożreć, lecz ponownie na ratunek jej przybywa kulejący Sanda. Brązowy olbrzym próbuje uspokoić będącego w amoku „brata”, ale Gaira wydaje się nie reagować na jego prośby, co doprowadza do konfrontacji olbrzymich potworów. Starcie gigantów powoduje ogromne zniszczenia w mieście. W końcu walka przenosi się do portu, a następnie do oceanu. Z brzegu wojsko ostrzeliwuje jeszcze potwory z artylerii i dział maserowych, a także bombarduje je z powietrza. Pod koniec filmu dochodzi do erupcji podmorskiego wulkanu, który zabija zarówno Sandę jak i Gairę. W szpitalu doktor Steward i poddana hospitalizacji Akemi dowiadują się od Majidy, że oba potwory zginęły.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Gaira[edytuj | edytuj kod]

Gaira
Morski Frankenstein
Zielony Gargantua
Postać z Tōhō
Wystąpienia Pojedynek potworów1966
Taiyō no Aitsu1972 (postać fikcyjna grana przez Haruo Nakajimę)
Ike! Goddoman (odc. 17) – 1973
Ike! Gurīnman (odc. 4) – 1973
Godzilla kontra Mechagodzilla2002
Ike! Goddoman2008
Dane biograficzne
Pochodzenie zmutowany humanoid
Inne informacje
Wzrost 25 metrów[3]
Masa 1000 ton[3]
Umiejętności fragmentacja (odcięta tkanka, mogąca dać początek kolejnym osobnikom)

Gaira (jap. ガイラ Gaira) – jeden z dwóch olbrzymów powstały z materiału genetycznego Frankensteina zamieszkujący ocean. Pokryty zieloną sierścią, o szerokiej i płaskiej twarzy z wystającymi kłami. Określany mianem Morskiego Frankensteina (jap. 海フランケンシュタイン Kai Furankenshutain) lub Zielonego Gargantui (ang. Green Gargantua). W Pojedynku potworów odgrywał rolę antagonisty.

Gaira był agresywnym ludojadem. Jego skłonność do żywienia się ludzkim mięsem zmuszała go do licznych napaści na skupiska ludzkie na wybrzeżu Japonii m.in. na łodzie, lotnisko i w końcu Tokio. Naukowcy sugerują, że stał się taki, żyjąc w niebezpiecznym podmorskim środowisku zamieszkałym przez groźne stworzenia. Żyjąc na dnie zbiorników wodnych był wrażliwy na światło dzienne, z czasem przebywając dłużej na lądzie jego organizm uodpornił na skutki światła.

Widząc w nim zagrożenie, Lądowe Siły Samoobrony postanowiły go zabić. Na japońskiej prowincji został osaczony przez wojsko i ostrzelany z konwencjonalnej artylerii, oraz samobieżnych dział maserowych, w wyniku czego odniósł poważne rany. Z opresji uratował go inny przedstawiciel jego rodzaju – Sanda, który później się nim zaopiekował.

Jednak kiedy Sanda odkrył, że Gaira żywi się ludzkim mięsem, szybko obrócił się przeciwko „bratu”. Uciekając przed górskim olbrzymem, dotarł do Tokio. Tam usiłował pożreć Akemi, asystentkę doktora Stewarta, lecz tym razem Sanda nie pozwolił, by morski potwór zabił niewinnego człowieka oraz chciał się z nim pojednać. Myśląc, że jego brązowy krewniak wciąż mu zagraża, Gaira stoczył z nim tytaniczną walkę, która z czasem przeniosła się na otwarty ocean. Obaj giną w czasie erupcji podmorskiego wulkanu.

W filmie Godzilla kontra Mechagodzilla z 2002 roku podczas dyskusji nt. ataków gigantycznych potworów od roku 1954, premier Machiko Tsuge wspomina atak Gairy w 1966 roku i wynikające z tego wynalezienie dział maserowych. Sceny z nim to wycięte fragmenty z Pojedynku potworów.

Gaira wystąpił w serialu Taiyō no Aitsu z 1972 roku. W tej wersji jest to potwór filmowy odgrywany przez Haruo Nakajimę granego przez samego siebie[4][5].

Gaira jako rzeczywisty potwór pojawił się w serialach tokusatsu Ike! Goddoman i Ike! Gurīnman, w obu jako oponent tytułowych bohaterów, w pierwszym jako bestia grasująca w górach, a w drugim nasłany przez głównych złoczyńców serialu celem zdobycia dziecięcej krwi. W 2008 roku świętując 35-lecie obu seriali Tōhō wypuściło krótkometrażowy film wydany na DVD Ike! Goddoman, w ktorym występuje gościnnie Gaira jako jeden z potworów, z którym walczy tytułowy bohater.

Sanda[edytuj | edytuj kod]

Sanda
Górski Frankenstein
Brązowy Gargantua
Postać z Tōhō
Wystąpienia Pojedynek potworów1966
Ike! Goddoman (odc. 19) – 1973
Ike! Gurīnman (odc. 31) – 1974
Dane biograficzne
Pochodzenie zmutowany humanoid
Inne informacje
Wzrost 30 metrów[6]
Masa 1500 ton[6]
Umiejętności fragmentacja (odcięta tkanka, mogąca dać początek kolejnym osobnikom)

Sanda (jap. サンダ Sanda) – jeden z dwóch olbrzymów powstały z materiału genetycznego Frankensteina zamieszkujący góry. Pokryty brązową sierścią, Ma człekopodobną twarz pokrytą brodą. Określany mianem Górskiego Frankensteina (jap. 山フランケンシュタイン San Furankenshutain) lub Brązowego Gargantui (ang. Brown Gargantua). Był nieco większy i cięższy od swojego zielonego odpowiednika.

Różnił go również zupełnie odmienny stosunek do ludzi. Będąc jeszcze niegroźnym dzieckiem ludzkich rozmiarów, Sanda został schwytany w górach przez ludzi i oddany pod opiekę zespół naukowy doktora Paula Stewarta. Mimo iż zaprzyjaźnił się ze swoimi opiekunami (zwłaszcza z Akemi, asystentką doktora Stewarta), uciekł i przez pięć lat ukrywał się w górzystych regionach Japonii, gdzie urósł do olbrzymich rozmiarów. Wraz z pojawieniem się pierwszych doniesień o brutalnych atakach włochatego monstrum-ludojada, Sanda stał się pierwszym podejrzanym. Jedynie niegdyś opiekujący się nim naukowcy nie moglił uwierzyć, że ich były podopieczny był zdolny do przemocy wobec ludzi. Sanda nieoczekiwanie objawia się zaskoczonym Lądowym Siłom Samoobrony mającym ostatecznie zabić Gairę i staje w jego obronie. Jednak mając pokojowe nastawienie Sanda nie atakuje wojska, tylko gestami każe im zaprzestać ataku.

Sanda opiekował rannym Gairą i pomagał mu ukrywać się przed ścigającymi ludźmi. Lecz kiedy zdał sobie sprawę, że jego „brat” traktuje ludzi jako swój pokarm, sam zaatakował go. Goniąc morskiego olbrzyma, dotarł do Tokio. W ostatniej chwili uratował Akemi przed pożarciem przez Gairę i chciał się z nim pojednać. Na nic zdały się jego próby uspokojenia zielonego krewniaka. Oba monstra stoczyły tytaniczną walkę, która z czasem przeniosła się na otwarty ocean. Obaj giną w czasie erupcji podmorskiego wulkanu.

Sanda potem pojawił się w serialach tokusatsu Ike! Goddoman i Ike! Gurīnman, w obu jako oponent tytułowych bohaterów, w pierwszym jako małpopodobny ogr zagrażający ludziom, a w drugim potwór o zmiennym wzroście trującym oddechem nasłany przez głównych złoczyńców serialu celem podporządkowania sobie Ziemi

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Pierwotnie doktora Stewarta miał zagrać Tab Hunter[7].
  • Russ Tamblyn nienawidził grać w tym filmie i był skonfliktowany z ekipą filmową. Uważał, że scenariusz jest okropny i podczas zdjęć robił wszystko na odwrót co kazał mu reżyser ishiro Honda, czym doprowadzał do wściekłości Hondę i jego asystenta Seijiego Taniego. Henry G. Saperstein żałował, że obsadził Tamblyna w filmie i nazywał go wrzodem na dupie[8].
  • Przeznaczone na amerykańską wersję językową filmu nagrania z dialogami Russa Tamblyna zaginęły, wobec czego aktor musiał nagrać swoje kwestie na nowo. Na domiar złego pracował bez scenariusza i musiał improwizować[9].
  • Eiji Tsuburaya był wielkim fanem Gill-mana z Potwora z Czarnej Laguny i kilkakrotnie chciał przemycić do filmów Tōhō potwora opartego na nim. Stąd też wczesny szkic koncepcyjny Gairy przypominał Gill-mana[10].
  • Pierwotnie Sanda i Gaira mieli mieć ogony[11].
  • Gaira był ulubioną rolą Haruo Nakajimy[12].
  • W 1978 roku amerykański zespół Devo wykonał na żywo cover piosenki z filmu[13].
  • Jeden z ulubionych filmów Quentina Tarantino[11], Nicolasa Cage’a[14], Guillerma del Toro[15] i Tima Burtona[16].
  • Tim Burton powiedział, że jest to ulubiony film jego córki[16][17].
  • Quentin Tarantino przy Kill Bill zbudował makietę Tokio w hołdzie dla filmu. Zlecił też obejrzeć Daryl Hannah Pojedynek potworów, a walkę Elle Driver i Panny Młodej określił jako War of the Blonde Gargatuas[18].
  • Sceny początkowe Pacific Rim były inspirowane Pojedynkiem potworów[19].
  • W czasie 84. ceremonii wręczenia Oscarów za rok 2011, amerykański aktor Brad Pitt wyznał, że ten film był dla niego jedną z inspiracji do zostania aktorem[20].
  • Dziewiąty odcinek serialu animowanego Scooby Doo i Brygada Detektywów pod tytułem Battle Of The Humungonauts nawiązuje do Pojedynku potworów. Fabuła odcinka skupia się walce dwóch bliźniaczych potworów, podobnych do Sandy i Gairy. W scenie w klubie Tiki Tub Trini Lee wykonuje piosenkę, która była śpiewana w filmie przez piosenkarkę z tokijskiego klubu[21].
  • Kumi Mizuno cierpiała na lęk wysokości, co zostało wykorzystane w scenie wiszenia nad przepaścią[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nawiązanie do olbrzymich zdolności regeneracyjnych Frankensteina z filmu Frankenstein Conquers the World, co zostało całkowicie pominięte w wersji amerykańskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Anthony Romero: Review: The War of the Gargantuas (1966) (ang.). Toho Kingdom, 15 stycznia 2004. [dostęp 13 marca 2014].
  2. Ryu Hariken, ゴジラ怪獣超クイズ, Kubo Shoten, 1992, s. 123, ISBN 4-7659-1060-1 (jap.).
  3. a b Gaira (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 13 marca 2014].
  4. Taiyou No Aitsu, Forums - Toho Kingdom [dostęp 2018-12-04] (ang.).
  5. 太陽のあいち ガイラ対キーラ 追加分 中島春雄氏、顔出し出演. ちゃんねるぼんくら日本安泰企画
  6. a b Sanda (ang.). Toho Kingdom. [dostęp 12 marca 2014].
  7. Stuart Galbraith IV, Monsters Are Attacking Tokyo! The Incredible World of Japanese Fantasy Films, Feral House, 1998, s. 182, ISBN 0-922915-47-4.
  8. Steve Ryfle, Ed Godziszewski, Ishiro Honda: A Life in Film, from Godzilla to Kurosawa, Wesleyan University Press, 12 września 2017, s. 231-232, ISBN 978-0-8195-7741-2 (ang.).
  9. Jim Cirronella, Interview: Russ Tamblyn and Haruo Nakajima, Toho Kingdom, 30 marca 2014.
  10. Obscure Kaiju & Other Giant Monsters, Kaiju Fan Network Forums [dostęp 2018-12-16] (ang.).
  11. a b c David Fuentes, “War of the Gargantuas” turns Fifty!, Terror from Beyond the Dave, 2 listopada 2016 [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  12. Haruo Nakajima Interview. Luminous 2015-04-19.
  13. The Words Got Stuck In My Throat, The Cultural Gutter, 16 marca 2013 [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  14. Ryan Fujitani, Nicolas Cage's 13 Favorite Films, Rotten Tomatoes [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  15. Alvin Aqua Blanco, Pacific Rim Director Guillermo Del Toro’s Top 5 Kaiju Films, Hip-Hop Wired, 13 lipca 2013 [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  16. a b Luke Goodsell, Five Favorite Films with Tim Burton, Rotten Tomatoes, 23 lipca 2010 [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  17. Tim Burton on War of the Gargantuas. ACMI 2010-12-08.
  18. Katherine Rife, If You Like Quentin Tarantino...: Here Are Over 200 Films, TV Shows, and Other Oddities That You Will Love, Hal Leonard Corporation, 1 października 2012, ISBN 978-0-87910-818-2 [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  19. Mrbeaks, Mr. Beaks Talks PACIFIC RIM, World Building And Gargantuas W/ Guillermo Del Toro And Travis Beacham!, Aint It Cool News [dostęp 2018-12-02] (ang.).
  20. Hugh Hart: See a Bit of Brad Pitt’s Fave Sci-Fi Flick, War of the Gargantuas (ang.). Wired, 27 lutego 2012. [dostęp 13 marca 2014].
  21. Scooby Doo i Brygada Detektywów – Battle of the Humungonauts (ang.). IMDb. [dostęp 13 marca 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]