Sarny (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Sarny w innych znaczeniach tego słowa.
Sarny
Zespół pałacowy Sarny
Zespół pałacowy Sarny
Rodzaj miejscowości przysiółek wsi
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Radków
Część miejscowości Ścinawka Górna
Wysokość 330-350 m n.p.m.
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-420 Ścinawka Górna[1]
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0855090
Położenie na mapie gminy Radków
Mapa lokalizacyjna gminy Radków
Sarny
Sarny
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Sarny
Sarny
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Sarny
Sarny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sarny
Sarny
Ziemia50°32′47″N 16°27′46″E/50,546389 16,462778
Zespół pałacowy i pałac letni
Pałac letni w Sarnach
Pałac letni w Sarnach
Sarny. Wieża pałacu
Sarny. Spichlerz
Sarny. Spichlerz
Sarny. Budynek gospodarczy
Sarny. Budynek gospodarczy
Sarny. Pałac
Sarny. Piaskownica zrobiona z belek stropowych
Sarny.
Sarny. Portyk
Sarny. Portyk
Sarny. Pilaster
Sarny. Kaplica

Sarny (niem. Scharfeneck) – przysiółek wsi Ścinawka Górna w Polsce położony w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Radków[2][3].

Położenie[edytuj]

Część wsi Ścinawka Górna położona na granicy Wzgórz Włodzickich i Wzgórz Ścinawskich, na południowy zachód od Nowej Rudy[4], na wysokości 330-350 m n.p.m.[5].

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj]

Początki miejscowości sięgają XIV wieku, w tym czasie istniał tu folwark[4]. W następnych latach Sarny były związane ze Ścinawką Górną[4]. W roku 1590 wzniesiono tutaj dwór, który w czasie wojny trzydziestoletniej został skonfiskowany jego protestanckim właścicielom[4]. Po zakończeniu wojny okoliczne dobra zakupił Franz Anton von Götzen, który rozbudował dwór tworząc z niego okazałą rezydencję[4]. W XIX wieku cieszyła się ona znacznym zainteresowaniem wśród turystów[4]. W roku 1840 w Sarnach były: dwa bielniki, magiel, cegielnia i kilka warsztatów tkackich[4].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[6]:

  • zespół pałacowy Sarny:
    • pałac - renesansowy dwór z 1590 roku[7], przebudowany na pałac w 1661 r., XVII-XVIII wieku. Położony na skraju wsi początkowo był skromnym dworem obronnym, czyli zamkiem. Zbudowano go przed XV w. w malowniczym miejscu - na skarpie w widłach Włodzicy i Ścinawki. Przed wiekami Sarny były jedną z najbardziej okazałych rezydencji w Kotlinie Kłodzkiej. Najlepsze czasy przypominają jedynie piękne zdobienia na ścianach, sklepienia komnat i wspaniałe freski iluzoryczne w kaplicy, którą zdobi wiele wizerunków św. Jana Nepomucena. Na jednych unoszą go aniołowie, na innych trzyma palmę męczeństwa, na kolejnych są sceny z jego życia. Polichromie, które wyszły spod pędzla Hoffmanna, dwukrotnie później konserwowane, zachowały się do dzisiaj. Poza św. Janem znajduje się tam również herb Götzenów, św. Apolonia i św. Barbara - patronki rodu, a także m.in. Jan Boży, Jan Sarkander, Jan Jałmużnik i Jan Chrzciciel. Z dziedzińca pałacu można zobaczyć całą posiadłość z stodołą, oborą i kilkoma budynkami gospodarczymi oraz zabytkowy spichlerz z drugiej połowy XVII w., w którym kilka lat temu zawalił się dach[8]. W 2013 r. obiekt był w bardzo złym stanie. Przez nieszczelny dach woda przelewała się przez wszystkie kondygnacje. Zdewastowane pomieszczenia, w których brak podłóg, futryn i drzwi, zawalone były cegłami i resztkami z pieców. Komnatę na drugiej kondygnacji zajmowały wielkie belki ze stropu, które runął. Kolejne piętro przez zniszczoną podłogę było niedostępne. Złodzieje kradli wszystko od kafelek ze ścian po kafle piecowe. Pałac Götzenów z oknami zasłoniętymi deskami w owym czasie nie przedstawiał się najlepiej[8]. Pod koniec 2013 r. Agencja Nieruchomości Rolnych sprzedała obiekt prywatnej spółce, która zadeklarowała zorganizowanie w Dworze Sarny instytucji kultury z miejscami hotelowymi[9].
    • pałac letni - wybudowany w 1730 r. Obiekt dwukondygnacyjny pokryty dachem mansardowym z lukarnami. Nad wejściem znajdował się kartusz z herbami budowniczego pałacu hrabiego Franza Antona von Götzena (1693-1738) i jego żony Marii Anny (Marianne) von Stillfried[10], córki Raymunda Erdmanna Antona barona Stillfried von Rattonitz (1672-1720)[11] z Nowej Rudy. Kartusz skradziono w 1996 r.
    • spichrz z drugiej połowy XVII wieku
    • park z XVIII-XIX wieku.

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny żółty droga Szklary-Samborowice szlak turystyczny zielony - Jagielno - Przeworno - Gromnik - Biały KościółNieszkowiceŻelowiceOstra GóraNiemcza - Gilów - Piława Dolna - Owiesno - Góra Parkowa - Bielawa - Kalenica - Zdrojowisko - Nowa Ruda - Przełęcz pod Krępcem - Sarny - Tłumaczów - Gajów - Radków - Skalne Wrota - Pasterka - Przełęcz między Szczelińcami - Karłów - Lisia Przełęcz - Białe Skały - Skalne Grzyby - Batorów - Skała Józefa - Duszniki-Zdrój - Schronisko PTTK „Pod Muflonem” - Szczytna - Zamek Leśna - Polanica-Zdrój - Łomnicka Równia - Huta - Bystrzyca Kłodzka - Igliczna - Międzygórze - Przełęcz Puchacza[12]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. a b c d e f g Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 431. ISBN 978-83-89188-95-3.
  5. Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-Bis, 1994, s. 331-334. ISBN 83-85773-12-6.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2 sierpnia 2012]. s. 82.
  7. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 380
  8. a b Lucyna Róg, Kiedyś wspaniała rezydencja, teraz szuka nowego właściciela. [dostęp 16.8.13].
  9. Lucyna Róg,Sarny sprzedane. Nie kupił książę Karol, ale będzie hotel. [dostęp 7.1.14].
  10. Marianne, countess of Stillfried und Rattonitz. www.geneall.net. [dostęp 27.09.2015].
  11. Raymund Erdmann Anton Freiherr Stillfried von Rattonitz. www.geneall.net. [dostęp 14.04.2015].
  12. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 3.08.2015

Bibliografia[edytuj]