Stanisław Lanckoroński (hetman)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy hetmana polnego koronnego. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Stanisław Lanckoroński herbu Zadora (ur. 1590, zm. 1657) – hetman polny koronny w latach (1654–1657), wojewoda ruski w latach 16511656, wojewoda bracławski w latach 1649-1651, regimentarz koronny w latach 1649-1650, kasztelan kamieniecki w 1649 roku, kasztelan halicki w latach 1646-1649, dworzanin królewski w 1641 roku, starosta nossowski[1].

Studiował w Lejdzie w 1635 roku, w Orleanie w 1635 roku[2].

Był posłem na sejm z województwa ruskiego i sandomierskiego. W młodości służył w wojsku pod dowództwem Stanisława Koniecpolskiego, walcząc zarówno z Tatarami (m.in. pod Martynowem w 1624) jak i ze Szwedami na Pomorzu (gdzie zdobył okręt szwedzki). Walczył pod Ujściem, pobił chana tatarskiego Gałgę pod Bełzem. Od roku 1646 kasztelan halicki.

W czasie powstania Chmielnickiego obronił skutecznie Kamieniec Podolski przed Kozakami. W czasie sejmu w 1649 roku mianowany przez króla regimentarzem koronnym i kasztelanem kamienieckim. W 1649 roku bronił przed Kozakami Zbaraż. Od roku 1649 wojewoda bracławski i starosta stopnicki. Brał udział w bitwie pod Beresteczkiem w 1651 roku. W 1652 roku został mianowany wojewodą ruskim. W 1653 roku brał udział w wyprawie żwanieckiej. Od roku 1654 hetman polny koronny.

Odznaczył się w bitwie pod Ochmatowem w 1655 roku z Rosjanami i Kozakami. W czasie potopu szwedzkiego stoczył zwycięską bitwę pod Piątkiem. Niedługo potem doznał jednak porażki w bitwie pod Wojniczem (ocalili go wtedy od śmierci Stefan Bidziński i Wespazjan Kochowski). Odstąpił wraz z wojskiem kwarcianym Jana Kazimierza II Wazę i uznał za króla Karola X Gustawa.

W grudniu 1655 roku powrócił do Jana Kazimierza i zawiązał konfederację tyszowiecką przeciwko Szwedom. Wziął udział w trzydniowej bitwie pod Warszawą.

Przypisy

  1. Nosówka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa, 1886., s. 186.
  2. Marcin Broniarczyk, Wykształcenie świeckich senatorów w Koronie za Władysława IV, w: Kwartalnik Historyczny R. 119 nr 2 (2012), s. 285.

Bibliografia[edytuj]

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934–1939)
Poprzednik
Jeremi Wiśniowiecki
POL województwo ruskie IRP COA.svg wojewoda ruski
1652–1657
POL województwo ruskie IRP COA.svg Następca
Stefan Czarniecki