Tomasz Stańko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Stańko
Ilustracja
Tomasz Stańko (1993)
Zdjęcie: Andrzej Tyszko
Data i miejsce urodzenia 11 lipca 1942
Rzeszów
Pochodzenie  Polska
Instrument trąbka
Gatunek jazz
muzyka filmowa
Zawód trębacz
Zespół
Tomasz Stańko Quartet
Tomasz Stańko Nordic Quintet
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Strona internetowa
Podczas koncertu „Dzień Szakala” w Warszawie, listopad 2010

Tomasz Ludwik Stańko (ur. 11 lipca 1942 w Rzeszowie[1]) – polski trębacz jazzowy, kompozytor.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Syn Józefa, prawnika i Eleonory z domu Jakubiec, nauczycielki. Edukację muzyczną rozpoczął w 1949, w podstawowej Krakowskiej Szkole Muzycznej, w klasie skrzypiec. W latach 1957–1964 uczęszczał do III Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kochanowskiego w Krakowie. Od 1959 uczył się też w II Liceum im. Króla Jana III Sobieskiego oraz Państwowej Średniej Szkole Muzycznej, w klasie trąbki. W 1964 rozpoczął studia w Akademii Muzycznej w Krakowie, na Wydziale Instrumentalnym, w klasie trąbki, pod kierunkiem prof. Ludwika Lutaka. W 1969 obronił pracę dyplomową[2][3].

Młodzieńcze plany o karierze plastyka (Stańko dużo rysował i malował) uległy zmianie po pierwszych doświadczeniach jazzu na żywo – koncercie Dave’a Brubecka w 1958 roku, w krakowskiej Rotundzie. Stańko stał się częstym gościem krakowskiego klubu jazzowego Helikon, biorąc udział w jazzowych jamach. Tam poznał pianistę Adama Makowicza, z którym – jesienią 1962 – postanowił założyć zespół Jazz Darings, do którego zaprosili jeszcze Jacka Ostaszewskiego (kontrabas) i Wiktora Perelemuttera (perkusja)[3]. Zespół szybko został doceniony: wygrał Konkurs Amatorskich Zespołów Jazzowych Polski Południowej, a Tomasz Stańko – kategorię instrumentalistów. Sukces spowodował jednak zmianę składu – Makowicz odszedł do zespołu Andrzeja Kurylewicza. Stańko, inspirowany kwartetem Ornette'a Colemana, zrezygnował z fortepianu i w 1963 uzupełnia skład o grającego na saksofonie tenorowym Janusza Muniaka[4]. Jazz Darings został uznany przez Joachima-Ernsta Berendta za jedną z pierwszych formacji free jazzowych w Europie[5].

Rozwój kariery – współpraca z Komedą[edytuj | edytuj kod]

W latach 1963–1967 kariera Stańki przyspieszyła. W tym czasie koncertował z Jazz Darings, jednocześnie współpracował i towarzyszył na scenie znanym składom i osobowościom polskiej sceny jazzowej, takim jak Michał Urbaniak czy Andrzej Trzaskowski. W roku 1963 rozpoczął się ważny dla Stańki okres współpracy z Krzysztofem Komedą: Stańko zadebiutował z nowym kwintetem Komedy na Jazz Jamboree '63[6].

Od roku 1964 Trzaskowski zapraszał Stańkę na zagraniczne koncerty swojego kwintetu (w Belgii i krajach skandynawskich). W tym samym roku trębacz dwukrotnie grał na Jazz Jamboree: z Trzaskowskim i Komedą. Pod koniec 1965 powstał album Komedy Astigmatic, z udziałem Tomasza Stańki. W 1967 powtórzył się podwójny występ na Jazz Jamboree: Stańko koncertował z grupą Krzysztofa Komedy, ale i z własnym kwartetem, w którym grał z Januszem Muniakiem (saksofon tenorowy), Janem Gonciarczykiem (kontrabas) i Januszem Stefańskim (perkusja).

Stańko jako lider – lata 70.[edytuj | edytuj kod]

Na początku 1968 Komeda wyjechał do Stanów Zjednoczonych, a Stańko działał jako lider zespołu, który powiększył się o skrzypka i saksofonistę altowego Zbigniewa Seiferta. Na Jazz Jamboree '68 zaprezentował już Tomasz Stańko Quintet[7], który szybko zdobywał uznanie i sławę. Najpierw w Polsce, a po debiucie na scenie międzynarodowej – występie na berlińskim festiwalu Berliner Jazztage’70 – był rozpoznawany także w Niemczech i reszcie Europy. Po odejściu Gonciarczyka basistą grupy został w 1969 roku Bronisław Suchanek i od tego czasu – aż do zakończenia działalności w roku 1973 – skład kwintetu nie uległ już zmianie[3]. Muzyka tworzona przez kwintet Tomasza Stańki zarejestrowana została na trzech płytach: nagranej w Polsce Music for K (1970) oraz Jazz message from Poland (1972) i Purple Sun (1973), które powstały w Niemczech.

„Zespół ten do dziś uważany jest za jeden z kamieni milowych rozwoju sztuki i kultury jazzu w Polsce i Europie”[8].

W roku 1970 Stańko dołączył do Globe Unity Orchestra Alexandra von Schlippenbacha[9][10] co, z uwagi na skład grupy, skutkowało nawiązaniem bezpośrednich kontaktów z czołowymi przedstawicielami europejskiej awangardowej sceny jazzowej. 1971 to rok zaznaczony współpracą z Krzysztofem Pendereckim i Donem Cherrym, których kompozycje wykonywane były podczas Donaueschingen Music Festival[11].

W latach 70. największe znaczenie dla kariery Stańki miała współpraca z fińskim perkusistą Edwardem Vesalą. Począwszy od roku 1974 aż do początku lat osiemdziesiątych, Vesala był nie tylko partnerem twórczym, ale i przyjacielem Stańki. Wspólnie utworzyli szereg różnych formacji i koncertowali w Europie. W 1975 roku kwartet Stańki, Vessala, Tomasz Szukalski i Dave Holland nagrał album Balladyna. Był to pierwszy autorski album Stańki, a jednocześnie pierwszy album polskiego muzyka wydany przez cenioną wytwórnię ECM. Balladyna była początkiem całej serii płyt nagranych przez powyższy kwartet dla ECM. Dokumentowały one nowe kierunki rozwoju zespołu: odkrywanie i wykorzystywanie możliwości tak specyficznej formy jak freejazzowa ballada, której bazą były surowe, szorstkie dźwięki trąbki Stańki.

Lata 80.[edytuj | edytuj kod]

W latach osiemdziesiątych Stańko improwizował, uczestnicząc w wielu różnych projektach. Wraz z Edwardem Vesalą wyjechał do Indii, aby zagrać we wnętrzu, które daje niespotykany pogłos: w Taj Mahal. Także w towarzystwie Vesali spotykał się z Chico Freemanem i Howardem Johnsonem w Nowym Jorku. Sporo pracował z Cecilem Taylorem w formacjach big-bandowych. W roku 1981, na zaproszenie Gary'ego Peacocka, uczestniczył w nagraniu jego albumu Voice From The Past – Paradigm (ECM). Równocześnie prowadził kilka własnych grup. W 1983 roku założył zespół C.O.C.X. w składzie: Stańko, Antymos Apostolis, Vitold Rek, José Antonio Torres i nagrał album pod tym samym tytułem. W 1984 roku powstał album Lady Go…, na którym towarzyszyli mu Antymos Apostolis, Vitold Rek i Tomasz Hołuj. W tym samym roku rozpoczął pracę nad projektem Witkacy Peyotl. Album pod tym tytułem ukazał się w roku 1987.

W 1985 roku powstał jeden z najbardziej nowatorskich składów Stańki: Freelectronic. Formacja wyprzedzała swoje czasy w wykorzystaniu nowych technologii i elektroakustycznych rozwiązań w swojej twórczości. Oprócz trębacza zespół tworzyli: Witold Rek, Janusz Skowron i Tadeusz Sudnik. Koncertowali w Polsce i w Europie. W 1987 roku grali na Montreaux Jazz Festival, w 1988 – na festiwalu Le Mans we Francji. W 1988 koncert z Montreaux został wydany na płycie Switzerland.

Lata 90.[edytuj | edytuj kod]

Początek lat dziewięćdziesiątych to projekty Tales for a Girl, 12, and a Shaky Chica i Bluish, album nagrany w trio z Arildem Andersenem i Jonem Christensenem. W roku 1993 powstał międzynarodowy kwartet: Stańko, Bobo Stenson, Anders Jormin, Tony Oxley. W tym samym roku zespół nagrywa album Bosonossa and Other Ballads.

W latach 90. Stańko współpracował intensywnie z firmą ECM. W 1994 nagrał album Matka Joanna, a w 1997 Leosia. Prawdziwym przebojem stała się w 1997 jego kolejna płyta: Litania, zawierająca kompozycje Krzysztofa Komedy. Sukcesem były także koncertowe wykonania utworów z Litanii podczas różnych występów festiwalowych. W 1998 producent ECM, Manfred Eicher, zorganizował sesję From the Green Hill, zespół-projekt którym kierował Stańko, a który zgromadził gwiazdy wytwórni. W nagraniach uczestniczyli Dino Saluzzi, John Surman, Michelle Makarski, Anders Jormin i Jon Christensen. Większość kompozycji zarejestrowanych na płycie to utwory Tomasza Stańki. Album otrzymał Nagrodę Krytyków Niemieckich (Deutscher Schallplattenpreis) – został uznany „Płytą roku 2000”[12].

W roku 1994 Stańko realizował również nagrania dla potrzeb filmu i teatru. Zaprosił wtedy na sesje pianistę Marcina Wasilewskiego, basistę Sławomira Kurkiewicza i perkusistę Michała Miśkiewicza. Rezultatem było powstanie kwartetu, który w 2001 roku nagrał dla ECM album Soul of Things. Płyta ukazała się w roku 2002, a zawartą na niej muzykę uznano za modelowy wzorzec stylu i niepowtarzalnego, mrocznego i intensywnego, brzmienia trąbki Tomasza Stańki[potrzebne źródło].

Lata 2000[edytuj | edytuj kod]

Stańko wkroczył w XXI wiek jako jedna z flagowych osobowości ECM. Nie ograniczyło to jednak jego skłonności do poszukiwań, nowych formacji i brzmień. Te lata to czas intensywnego koncertowania z kwartetem po obu stronach Atlantyku. Wspólne trasy i spędzone razem godziny sprawiły, że zespół wypracował własny język komunikacji muzycznej. Słychać to na nagranym w 2004 roku albumie Suspended Night (ECM), gdzie zżyty i zgrany kwartet odważnie improwizował. Billboard Magazine odnotował wtedy Suspended Night jako jeden z najlepiej sprzedających się albumów jazzowych na rynku amerykańskim[potrzebne źródło]. Rozgłos ten wykorzystała ECM, wydając antologię nagrań Stańki sprzed Soul of Things: w serii „Rarum/Selected Recordings” jako Volume XVII ukazał się przegląd jego dorobku. W komentarzu zamieszczonym na płycie, Stańko określił uniwersalnego ducha swych kompozycji oraz zakres ich ekspresji: „Od chaosu ku ładowi, od furii do liryzmu”.

Zmiany, jakie w ciągu 10 lat współpracy z wytwórnią ECM nastąpiły w muzyce Stańki, opisał Stephen Graham z brytyjskiego magazynu „Jazzwise”, omawiając album Suspended Nights: „He has managed to make his music more accessible without removing the grit and verve that has always been his trademark. And so it is with this his latest disc for ECM and the second with his regular working Polish band (...)It's a strong group characterized by Wasilewski's ringing impressionistic style influenced by Bill Evans and even more than on Soul of Things, the group's last outing together, Kurkiewicz's carefully executed bass figure make his presence felt and anchor the strong melodies that Stanko provides”[13].

W 2005 roku kwartet nagrał płytę Lontano (album ukazał się w 2006 nakładem ECM). W 2005 roku zespół odbył też pierwszą trasę po Azji i Australii.

Od lat 2000. Stańko jest regularnie notowany w ankiecie magazynu „DownBeat”[3], w pierwszej dziesiątce najlepszych trębaczy na świecie (w 2013 było to miejsce 7.[14]).

W 2003 roku został laureatem przyznanej po raz pierwszy Europejskiej Nagrody Jazzowej (European Jazz Prize), przyznawanej przez austriackie władze państwowe i miasto Wiedeń[15]. W 2004 otrzymał wysokie polskie odznaczenie państwowe: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

W 2005 roku skomponował i nagrał muzykę dla Muzeum Powstania Warszawskiego (Wolność w sierpniu, wydana na CD w 2006). Druga połowa pierwszej dekady lat 2000. to czas poszukiwań i nowych składów, czas nowej młodości w karierze Stańki: rozdział eksperymentów, tworzenia nowych projektów, poszukiwania i próbowania nowych brzmień. W wyniku tych doświadczeń, w 2007 zaczyna formować się nowy zespół, skandynawski kwintet w składzie: Alexi Tuomarila, Jakob Bro, Aders Christensen i Olavi Louhivuori, z którymi w 2009 Stańko nagrał album Dark Eyes (ECM).

Nowy Jork i Wisława[edytuj | edytuj kod]

Koniec pierwszej dekady XXI wieku to początek okresu nowojorskiego w życiu trębacza. Formalnym otwarciem tego rozdziału jest zamieszkanie na Manhattanie oraz regularne koncerty w nowojorskich salach i klubach, takich jak Birdland(ang.), Jazz Standard i Merking Hall. Stańko korzystał z okazji do spotkań z tamtejszymi muzykami oraz chłonął nowe idee i bogactwo brzmień. Kariera i muzyka Stańko nabrały tempa. Spontanicznie powstawały nowe projekty, m.in. z Lee Konitzem, Craigiem Tabornem, Thomasem Morganem, Geraldem Cleaverem, Chrisem Potterem i innymi. Zawiązała się idea New York Quartet, który – przechodząc przez fazy różnych wcieleń – ostatecznie sformował się w 2012 roku.

W jednym z wywiadów Stańko tak mówił o wpływie Nowego Jorku na swoją muzykę: „Generalnie to moja własna aktywność, wrażliwość tworzy dźwięki. Ale w Nowym Jorku łatwo znaleźć inspirację. Na Ziemi zawsze był jakiś punkt centralny – starożytne Ur, Babilon, Ateny, Rzym czy Aleksandria. Nowy Jork jest punktem centralnym dzisiejszego świata, gdzie Chiny i inne kultury wschodnie spotykają się z afrykańskimi, wszystko się w tym tyglu przewraca. To miasto wibruje, tętni, a człowiek automatycznie czuje w sobie większą energię”[16].

W 2010 ukazała się w Polsce autobiografia artysty, Desperado, zapis wieloczęściowego wywiadu przeprowadzonego przez Rafała Księżyka.

W 2011 Instytut Smithsona wydał sześciopłytową kompilację Jazz: The Smithsonian Anthology, odzwierciedlenie historii jazzu. Najstarsze, pierwsze nagranie antologii pochodzi z 1917, ostatnie z 2003. Jest to utwór Tomasza Stańko: Suspended Night Variation VIII. Stańko jest jednym z niewielu Europejczyków wyróżnionych umieszczeniem w tym wydawnictwie.

W 2011 prezydent RP Bronisław Komorowski odznaczył Tomasza Stańkę Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Druga dekada XXI wieku to nowy, poetycki projekt Stańki. Jego początki sięgają roku 2009, kiedy to Jerzy Illg, redaktor naczelny Wydawnictwa Znak, zaprosił go na jeden z ostatnich wieczorów poetyckich Wisławy Szymborskiej. Podczas spotkania w Operze Krakowskiej poetka czytała swoje utwory, a Stańko grał, splatając słowa z muzyką. Płyta z nagraniem z tego koncertu została dołączona do kolejnego wydania tomiku wierszy poetki pt. Tutaj (2012). Wydarzenie to stało się początkiem nowego etapu w karierze trębacza. Nowe kompozycje Stańki inspirowane były wierszami Szymborskiej, np. „Tutaj – Here”, „Assassins”, „Mikrokosmos”, „Metafizyka”. Utwory „Faces” i „A Shaggy Vandal” (są to zapożyczenia z wiersza Szymborskiej „Myśli nawiedzające mnie na ruchliwych ulicach”). „Lekturze słów Wisławy Szymborskiej zawdzięczam wiele pomysłów i inspiracji. Spotkania z Nią i współgranie z Jej poezją nadały rozmach także i tej muzyce, którą chciałbym z szacunkiem dedykować Jej pamięci.” – napisał Stańko w książeczce wydanego na początku 2013 podwójnego albumu Wisława (ECM), nagranego z Thomasem Morganem, Geraldem Cleaverem i Davidem Virellesem.

14 stycznia 2014 Tomasz Stańko otrzymał „Paszport Polityki” jako kreator kultury. Tego samego dnia, w Paryżu, Akademia Jazzu – l’Académie du jazz – pod przewodnictwem François Lacharme, przyznała mu Prix du Musicien Européen – Nagrodę Europejskiego Muzyka Roku – za obecne osiągnięcia i całokształt pracy[17].

15 stycznia 2014 otrzymał jedną z trzech honorowych nagród Preis der deutschen Schallplattenkritik (PdSK), przyznanych przez niezależne stowarzyszenie ponad 140. dziennikarzy muzycznych z Niemiec, Austrii i Szwajcarii[18].

Tomasz Stańko jest organizatorem i dyrektorem festiwalu Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej[19].

Został członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku[20].

Dyskografia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Albumy, które nagrał jako lider lub współlider[edytuj | edytuj kod]

Nagrany Wydany Album Wykonawca - lider Rodzaj Wytwórnia
1970 (1) 1970 Music for K Tomasz Stańko Quintet studyjny PN Muza
1972 (5) 1972 Jazzmessage from Poland Tomasz Stańko Quintet koncertowy JG Records
1973 (3) 1973 Purple Sun Tomasz Stańko Quintet koncertowy Calig Records
1973 (8) 1974 Fish Face Tomasz Stańko studyjny Poljazz
1974 (4) 1975 TWET Tomasz Stańko, Tomasz Szukalski, Edward Vesala, Peter Warren studyjny PN Muza
1975 1975 Tomasz Stańko & Adam Makowicz Unit Tomasz Stańko - Adam Makowicz, feat. Czesław Bartkowski JG Records
1975 1976 Unit Tomasz Stańko, Adam Makowicz PSJ
1975 (12) 1976 Balladyna Tomasz Stańko (Stańko, Szukalski, Vesala, Holland) studyjny ECM
1976 (10) 1978 Live at Remont Tomasz Stańko – Edward Vesala Quartet koncertowy Helicon
1978 1979 Almost Green Tomasz Stańko Quartet (Stańko,Szukalski,Vesala,Danielsson) studyjny Leo Records
1980 (2,3) 1980 Music from Taj Mahal and Karla Caves Tomasz Stańko koncertowy Leo Records
1973,1982 1983 Stańko (W Pałacu Prymasowskim) Tomasz Stańko koncertowy Poljazz
1982 (4,5) 1984 Music 81 Tomasz Stańko (Kulpowicz, Szczurek, Bartkowski) PN Muza
1982 (7) 1985 A i J Tomasz Stańko (Kulpowicz, Szczurek, Bartkowski) koncertowy Poljazz
1983 (5) 1985 C.O.C.X. Tomasz Stańko (Apostolis, Szczurek, Torres) studyjny Pronit
1983 (2) 1986 Korozje Tomasz Stańko – Andrzej Kurylewicz studyjny Poljazz
1984 (6) 1986 Lady Go… Tomasz Stańko (Apostolis, Szczurek, Hołuj) studyjny PN Muza
1984-86 1988 Witkacy Peyotl / Freelectronic Tomasz Stańko studyjny Poljazz
1987 1988 The Montreux Performance lub Switzerland Tomasz Stańko Freelectronic koncertowy PN Muza / ITM Germany
1989 1989 Chameleon Tomasz Stańko studyjny Utopia Records
1970-84 1989 Tomasz Stańko Polish Jazz vol. 8 Tomasz Stańko kompilacja PN Muza
1991 (4,10) 1991 Tales for a Girl, 12, and a Shaky Chica Tomasz Stańko studyjny JAM
1991 1992 Bluish Tomasz Stańko studyjny Power Bros
1993 (3,4) 1993 Bosonossa and Other Ballads Tomasz Stańko studyjny GOWI
1993 (6) 1994 A Farewell to Maria Tomasz Stańko muz. filmowa GOWI
1994 (4) 1994 Balladyna – Theatre Play Compositions Tomasz Stańko muz. teatralna GOWI
1994 (5) 1995 Matka Joanna Tomasz Stańko Quartet studyjny ECM
1995 (8) 1996 Roberto Zucco Tomasz Stańko studyjny Polonia
1996 (1) 1997 Leosia Tomasz Stańko studyjny ECM
1997 (2) 1997 Litania Tomasz Stańko studyjny ECM
1998 (8) 1999 From the Green Hill Tomasz Stańko studyjny ECM
1999 2001 Egzekutor (muzyka do filmu Egzekutor) Tomasz Stańko studyjny Universal
2000 2001 Reich (muzyka do filmu Reich) Tomasz Stańko studyjny Universal
2001 (8) 2002 Soul of Things Tomasz Stańko Quartet studyjny ECM
2003 (7) 2004 Suspended Night Tomasz Stańko Quartet studyjny ECM
2004 Selected Recordings Tomasz Stańko kompilacja ECM
2005 (9) 2005 Wolność w sierpniu Tomasz Stańko studyjny FIRe
2005 (11) 2006 Lontano Tomasz Stańko Quartet studyjny ECM
2008 1970 1975 1984 1986 1988 Tomasz Stańko box Metal Mind
2009 (4) 2009 Dark Eyes Tomasz Stańko Quintet studyjny ECM
2012 (6) 2013 Wisława Tomasz Stańko studyjny ECM

Albumy nagrane z Krzysztofem Komedą[edytuj | edytuj kod]

Nagrany Wydany Album Wykonawca - lider Rodzaj Wytwórnia
1965 (12) 1966 Astigmatic Krzysztof Komeda (Stańko, Namysłowski, Rune Carlsson, Günter Lenz) album studyjny Polskie Nagrania Muza
1967 (5) 1967 Meine süsse Europäische Heimat: Dichtung &
Jazz aus Polen
Krzysztof Komeda, (Stańko, Namysłowski, Roman Dyląg, Rune Carlsson) Elektrola

Albumy z udziałem Tomasza Stańko[edytuj | edytuj kod]

Nagrany Wydany Album Wykonawca - lider Rodzaj Wytwórnia
1965 (1,2) 1965 The Andrzej Trzaskowski Quintet Polish Jazz Andrzej Trzaskowski T. Stańko, Muniak, Ostaszewski, Adam Jędrzejowski album studyjny Polskie Nagrania Muza
1974 (1) 1974 Kunstkopfindianer Wolfgang Dauner, Stańko, Seifert, Hans Koller, Stefański album studyjny MPS Records
1974-78 1979 We'll Remember Zbiggy Zbigniew Seifert kompilacja Mood Records
1976 1976 Drums Dream Czesław Bartkowski studyjny PN Muza
1980 1980 Elżbieta Adamiak Elżbieta Adamiak album studyjny PN Muza
1982 Grand Standard Orchestra Jan „Ptaszyn” Wróblewski studyjny Poljazz
2007 Blues Forever Emil Mangelsdorff Quartet, The

Muzyka filmowa[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • Poniedziałek” (jako szef hurtowni, 1998, film fabularny, reżyseria: Witold Adamek)
  • Cisza” (jako trębacz w klubie techno, 2001, film fabularny, reżyseria: Michał Rosa)
  • „Play Your Own Thing: Historia jazzu w Europie” (2006, film dokumentalny, reżyseria: Julian Benedikt)
  • „Michał Urbaniak. Nowojorczyk z wyboru” (2009, film dokumentalny, reżyseria: Wiesław Dąbrowski)[21]
  • „Krzysztof Komeda – muzyczne ścieżki życia” (2009, film dokumentalny, reżyseria: Claudia Buthenhoff-Duffy)

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Laureat Paszportu Polityki za 2013 rok w kategorii Kreator Kultury z uzasadnieniem jury: Za wyjątkowy styl tworzenia, pracy i współdziałania w sztuce, umiejętność godzenia tradycji i awangardy. Za poszerzanie granic jazzu i zarazem poszerzanie jego publiczności. Za promowanie polskich muzyków za granicą[26].

Muzyczne[edytuj | edytuj kod]

Jazz Forum W ankiecie zorganizowanej przez czasopismo „Jazz Forum” Tomasz Stańko uzyskał pierwsze miejsca w kategoriach:

  • Muzyk roku (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)
  • Trąbka (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)
  • Kompozytor' (2002, 2003, 2004, 2006)
  • Album Roku – Tomasz Stańko Quartet – „Soul of Things” (2002)
  • Album Roku – „Suspended Night” (2004)
  • Album Roku – Tomasz Stańko Quartet – „Lontano” (2006)
  • Zespół akustyczny – Tomasz Stańko Quartet (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007)

Fryderyki (nagroda polskiego przemysłu fonograficznego)

European Jazz Prize – pierwszy laureat ustanowionej w 2003 nagrody[28].

Prix du Musicien Européen – przyznana w 2014 przez francuską Akademię Jazzu Nagroda Europejskiego Muzyka Roku

Preis der deutschen Schallplattenkritik – przyznana w 2014 Nagroda dziennikarzy i krytyków muzycznych Niemiec, Austrii i Szwajcarii

Filmowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1993 – Pożegnanie z Marią – Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) nagroda za muzykę
  • 1997 – Łóżko Wierszynina – Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 1998
  • 1998 – Poniedziałek – utwór „Poniedziałek”
  • 2000 – Egzekutor
    • „Orzeł” Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 1999
    • Warszawa (TP SA Music and Film Festival) nominacja do nagrody „Philip Award” w kategorii: muzyka oryginalna i adaptowana w polskim filmie
  • 2002 – Cisza – „Orzeł” Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza muzyka; za rok 2001

Przypisy

  1. Bartłomiej Kaczorowski: Nowa encyklopedia powszechna PWN, Tom 7. Wydawn. Nauk. PWN, 2004, s. 722. ISBN 9788301141868.
  2. Krystian Brodacki: Historia jazzu w Polsce. Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, 2010, s. 338. ISBN 9788322409176.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Marek Dusza: Magiczny świat jazzu. 5. Polskie zespoły jazzowe – nasze najlepsze. Kraków: Marketing Room Poland, 2009, s. 30–36. ISBN 978-83-61923-05-3.
  4. Ryszard Wolański: Leksykon polskiej muzyki rozrywkowej. Agencja Artystyczna MTJ, 2003, s. T.1 s.288. ISBN 83-911888-8-4.
  5. Krystian Brodacki: Historia jazzu w Polsce. Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, 2010, s. 339. ISBN 9788322409176.
  6. Krystian Brodacki: Historia jazzu w Polsce. Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA, 2010, s. 339. ISBN 9788322409176.
  7. Andrzej Chodkowski (red.): Encyklopedia muzyki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 840. ISBN 83-01-11390-1.
  8. Jazz Forum 2011, „Marcus+”
  9. Bill Shoemaker: Alexander von Schlippenbach: Global Unity (ang.). jazztimes.com, maj 2004. [dostęp 29 lipca 2014].
  10. Tomasz Stańko kończy 69 lat (pol.). tvp.pl/kultura, 11.07.2011. [dostęp 29 lipca 2014].
  11. Penderecki, Don Cherry, New Eternal Rhythm Orchestra: Actions (ang.). Discogs. [dostęp 29 lipca 2014].
  12. ECM (Background Information) (ang.). ecmrecords.com. [dostęp 2 sierpnia 2014].
  13. Tomasz Stańko Bio (ang.). www.tomaszstanko.pl. [dostęp 3 sierpnia 2014]. „Muzyka Stańki zmieniła się dramatycznie przez ostatnie dziesięciolecie. Udało mu się uczynić ją bardziej dostępną nie rezygnując z determinacji i werwy, które zawsze były jego znakiem firmowym. Tak właśnie jest na kolejnej płycie nagranej dla ECM, drugiej z polskim zespołem (...)To silna grupa, charakterystyczna perlistym, impresjonistycznym stylem pianisty pod wpływem Billa Evansa oraz, bardziej niż poprzednio na „Soul of Things”, solidną realizacją figur basu, odczuwalnie obecnego, klamry dla zdecydowanych melodii kompozycji Stańko”
  14. Ankieta krytyków sierpień 2013 (ang.). downbeat.com. [dostęp 4 sierpnia 2014].
  15. Polish Cultural Institute Tomasz Stanko Quartet (ang.). polishculture-nyc.org. [dostęp 4 sierpnia 2014].
  16. Mariusz Herma: Tomasz Stańko wywiad (pol.). Przekrój 42/2009. [dostęp 4 sierpnia 2014].
  17. Académie du jazz Palmares (fr.). academiedujazz.com. [dostęp 4 sierpnia 2014].
  18. Preis der deutschen Schallplattenkritik Ehrenpreise 2014 (niem.). schallplattenkritik.de. [dostęp 4 sierpnia 2014].
  19. Jazzowa Jesień. [dostęp 2010-02-08].
  20. Barbara Sowa: Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego, a kto z niego wypadł? Cała Lista. dziennik.pl, 2015-03-16. [dostęp 2015-03-21].
  21. Michał Urbaniak. Nowojorczyk z wyboru (2009) (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2012-07-10].
  22. M.P. z 2011 r. Nr 32, poz. 384
  23. Odznaczenia z okazji Święta 3 Maja. W: 2012-05-03 [on-line]. Prezydent.pl. [dostęp 2012-05-03].
  24. M.P. z 2005 r. Nr 10, poz. 197
  25. Tomasz Stańko Quartet. Dolnośląskie Centrum Informacji Kulturalnej OKiS we Wrocławie, 27 maja 2011. [dostęp 3 lipca 2011].
  26. Ewa Bender: Laureaci Paszportów Polityki. Culture.pl. [dostęp 2014-05-20].
  27. Fryderyki: Nominowani i laureaci 2010 (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2010-02-24].
  28. www.culture.pl. [dostęp 2010-02-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]