Chmielnicki (miasto)

Chmielnicki Хмельницький
Herb Chmielnickiego Flaga Chmielnickiego
Państwo	Ukraina
Obwód	chmielnicki
Burmistrz	Serhij Mielnik
Powierzchnia	93,05 km²
Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość	263 823 2835 os./km²
Nr kierunkowy	+380 382
Kod pocztowy	29000
Położenie na mapie Ukrainy Chmielnicki
49°25′N 27°00′E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Chmielnicki (ukr. Хмельницький, Chmelnyćkyj; do 1954 Płoskirów, ukr. Проскурів, Proskuriw) – miasto w zachodniej części Ukrainy, 230 km od granicy z Polską, nad Bohem. Stolica obwodu. Miasto liczy 246,8 tys. mieszkańców (2004).

Płoskirów był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Około 100 km na północ od miasta znajduje się elektrownia jądrowa o mocy 2 GW.

Historia

W czasach I Rzeczypospolitej nosiło nazwę Płoskirów i wchodziła początkowo w skład dóbr królewskich. W 1550 roku dzięki nadaniu króla Zygmunta Augusta, właścicielem miasta stał się rycerz Maciej Włodek z Hermanowa (zwycięzca w bitwie z Wołochami pod Gojścem, zasłużony w Bitwie pod Obertynem). Od 1616 roku właścicielem miasta był Stanisław Lanckoroński z Brzezia, a w XVIII wieku w dożywotniej dzierżawie miał je ordynat Klemens Zamoyski. Po rozbiorach Polski znalazł się w zaborze rosyjskim. W 1801 roku powstał w mieście nowy kościół katolicki z fundacji Macieja Żurowskiego. W XIX wieku w mieście istniała znana fabryka powozów. Po zakończeniu I wojny światowej postulowano na konferencji w Wersalu powrót Płoskirowa do odrodzonego państwa polskiego ze względu na przeważający odsetek ludności polskiej. Ostatecznie miasto pozostało w granicach ZSRR, zaledwie 40 km od nowej granicy państwowej, jednak prężnie działały tutaj organizacje polskie. Stan ten trwał do czasu rozpoczęcia operacji NKWD skierowanej przeciwko Polakom w wyniku której zamordowano ponad 100 tys. osób pochodzenia polskiego, a drugie tyle deportowano w odległe regiony ZSRR.

W lutym 1919, na fali pogromów antyżydowskich, oddziały hajdamaków atamana Semosenko dokonały masakry żydowskich mieszkańców miasta, pozbawiając życia ponad 1500 osób.

Nieoficjalnie szacuje się liczbę Polaków w mieście na ok. 10 tys^{[potrzebne źródło]}.

Nazwa miasta

Nazwę Chmielnicki nadano miastu dopiero w czasach sowieckich, w 1954 r., w 300 rocznicę zawarcia traktatu w Perejasławiu między kozakami pod przywództwem Bohdana Chmielnickiego a Moskwą w 1654 roku. W czasach zaboru rosyjskiego miasto nazywano Proskurow.

W tym mieście na rynku Zagłoba dostrzegł Bohuna w Ogniem i mieczem Sienkiewicza.

W Płoskirowie urodził się hipnotyzer Anatolij Kaszpirowski (1939).

Polskim miastem partnerskim Chmielnickiego jest Ciechanów.

Sport

W mieście działa polski klub piłkarski Polonia Chmielnicki występujący obecnie w wyższej lidze obwodowej.

Zabytki

• cmentarz katolicki z XIX wieku w południowej części miasta, za wiaduktem po prawej stronie drogi do miejscowości Jarmolińce;
• dawny kościół katolicki (przebudowany, obecnie kino);
• cerkwie prawosławne z pocz. XX w.: św. Andrzeja i św. Jerzego
• kamienice eklektyczne.

Miasta partnerskie

• Ciechanów
• Modesto
• Szawle

Zobacz też

• Powiat płoskirowski

Linki zewnętrzne

• Mapa 1:100 000 – część zachodnia
• Mapa 1:100 000 – część wschodnia
• Proskurów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.
• Opis Płoskirowa na portalu kresy.pl