Winnica (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Winnica
Вінниця
Herb Flaga
Herb Winnicy Flaga Winnicy
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Vinnytsia Oblast.svg winnicki
Prawa miejskie 1640/1795[1]
Burmistrz Wołodymyr Hrojsman
Powierzchnia 68,68[2] km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

372 189[3]
5 419 os./km²
Nr kierunkowy +380 43
Kod pocztowy 21000
Tablice rejestracyjne AB
Podział miasta 3 rejony: zamostjański, leniński, staromiski
Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu winnickiego
Winnica
Winnica
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Winnica
Winnica
Ziemia 49°13′48″N 28°28′48″E/49,230000 28,480000Na mapach: 49°13′48″N 28°28′48″E/49,230000 28,480000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Kościół katolicki w stylu barokowym
Kościół dominikanów (obecnie cerkiew)

Winnica (ukr. Вінниця) – miasto w środkowej części Ukrainy, na wschodnim Podolu. Stolica obwodu winnickiego. 372 189 mieszkańców (według stanu na 1 listopada 2013)[3].

Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[4].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Miasto oddalone jest od Kijowa o 199 km, 429 km od Odessy i 369 km od Lwowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1363 roku Fiodor Koriatowicz wybudował na miejscu dzisiejszej Winnicy drewniany zamek co stało się początkiem dla rozwoju miasta. Nazwa „Winnica” pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie polskiego króla, Władysława Jagiełły 13 czerwca 1385 roku. Miasto w XV wieku lokował na prawie magdeburskim król polski Aleksander Jagiellończyk. W I Rzeczypospolitej miasto było faktyczną stolicą województwa bracławskiego. W 1545 roku komisarz króla Zygmunta Augusta stwierdził, że tutejszy drewniany zamek starościński jest niewielki, bo ma tylko 3 wieże i 30 horodni, dlatego należy go rozbudować. Zapisano także, że były na nim ówcześnie dwa działka i 26 hakownic. W mieście w 1545 roku było 274 domów. Od 1589 odbywały się tu sejmiki, sądy grodzkie i sejmiki ziemskie. W latach 1672–1699 pod kontrolą Turcji. W 1783 roku Antoni Protazy Potocki podpisał tu statut zakładający Kompanię Handlową Polską (Kompanię Handlu Czarnomorskiego). Po Rozbiorze w 1793 miasto znajdowało się w zaborze rosyjskim, jako siedziba ujezdu winnickiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku dawne województwo bracławskie nie powróciło w granice Polski. W 1921 zostało włączone w skład Ukraińskiej SRR do której przynależało do 1991 roku. Obecnie miasto znajduje się w państwie Ukraina.

W czasie zaboru ziem wschodnich Polski przez Rosjan w mieście istniało Winnickie Gimnazjum Państwowe, w którym do upadku powstania listopadowego większość kadry stanowili polscy profesorowie, a wykłady odbywały się głównie w języku polskim[5].

W latach 1937–1938 NKWD rozstrzelało i pochowało na terenie obecnego Centralnego Parku Miejskiego ponad 9000 osób, których groby ekshumowali Niemcy w 1943 (tzw. mord w Winnicy). W latach 1942–1943, w czasie II wojny światowej, około 10 km na północ od Winnicy, na wschód od szosy do Żytomierza (naprzeciw Strzyżawki), znajdowała się kwatera główna Hitlera (niem. Führerhauptquartier) FHQ Wehrwolf.

Winnica i jej okolice były miejscem działania Einsatzgruppe D, która wymordowała, jak się szacuje, do 28 tysięcy ludzi, w tym praktycznie całą żydowską populację miasta.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew św. Mikołaja z 1746
  • kościół i kolegium jezuitów z lat 1610-1617 w stylu barokowym
  • kościół i klasztor dominikanów z 1758 roku w stylu barokowym, w miejscu starszego z XVII wieku fundacji sędziego Michała Grocholskiego. Po upadku Powstania listopadowego zamieniony w 1832 roku przez Rosjan na prawosławny sobór Przemienienia Pańskiego. Po 1839 roku zmieniono kształt hełmów wież na czterospadowe. Po 1917 roku wieże obniżono. Wiosną 1920 roku kościół zwiedzali Józef Piłsudski z Semenem Petlurą. W 1930 roku władze radzieckie umieściły w kościele składy, a od 1962 roku salę gimnastyczną. Od 1980 do 1990 roku sala muzyczna. Obecnie katedra eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[6]
  • kościół kapucynów z 1746 roku, fundacji starosty Ludwika Kalinowskiego
  • mury miejskie z XVII wieku w ruinie
  • drewniana cerkiew św. Mikołaja z 1746 roku
  • dworzec kolejowy
  • zamek
  • dawny pałac Grocholskich w Pietniczanach
  • Hotel Savoy z 1912 roku w stylu eklektycznym
  • Willa kapitana Czetkowa z pocz. XX wieku w stylu secesyjnym

Religia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew greckokatolicka w Winnicy

Winnica jest siedzibą eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[7] oraz eparchii winnickiej niekanonicznego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego[8]. W mieście funkcjonuje także parafia katolicka[9] oraz klasztor kapucynów[10]. W Winnicy działa zbór chrześcijan baptystów „Dom Ewangelii”[11] oraz świątynia Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny[12]. W Winnicy funkcjonuje również kilkanaście zborów Świadków Jehowy.

Ludzie związani z Winnicą[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. А. Івченко: Міста України. Київ: 1999, s. 89. ISBN 966-7085-56-2.
  2. Місто Вінниця (ukr.). Вінницька міська рада. [dostęp 2014-01-05].
  3. 3,0 3,1 Чисельність населення на 1 листопада 2013 року (ukr.). Головне управління статистики у Вінницькій області. [dostęp 2014-01-05].
  4. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14.
  5. Kurier Galicyjski”, 13-30 stycznia 2012, nr 1(149), s. 14.
  6. Свято-Преображенский Кафедральный Собор. Винница город.
  7. ВІННИЦЬКА єпархія.
  8. КАРТА ЄПАРХІЙ.
  9. Święto Bożego Ciała w Winnicy.
  10. KLASZTOR Kapucynów w Winnicy.
  11. Баптистская церковь в городе Виннице.
  12. Винницкое общество сознания Кришны.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII, Warszawa, 1880–1902, s. 553.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]