Winnica (miasto)

	Winnica; Вінниця
Herb Winnicy	Flaga Winnicy
Państwo	Ukraina
Obwód	winnicki
Burmistrz	Wołodymyr Hrojsman
Powierzchnia	79,94 km²
Populacja (2009); • liczba ludności; • gęstość	; 369 258 (2012); 4619 os./km²
Nr kierunkowy	+380 43
Kod pocztowy	21000
Tablice rejestracyjne	AB
Podział miasta	3 rejony: zamostjański, leniński, staromiski
	Położenie na mapie obwodu winnickiego ; Winnica
	Położenie na mapie Ukrainy ; Winnica
	49°13′48″N 28°28′48″E / 49.23, 28.48Na mapach: 49°13′48″N 28°28′48″E / 49.23, 28.48
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Kościół katolicki w stylu barokowym

Kościół dominikanów (obecnie cerkiew)

Winnica (ukr. Вінниця) – miasto w środkowej części Ukrainy, na wschodnim Podolu. Stolica obwodu winnickiego. 370 tys. mieszkańców (2011).

Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego^[1].

Położenie geograficzne[edytuj]

Miasto oddalone jest od Kijowa o 260 km, 429 km od Odessy i 369 km od Lwowa.

Historia[edytuj]

W 1363 roku Fiodor Koriatowicz wybudował na miejscu dzisiejszej Winnicy drewniany zamek co stało się początkiem dla rozwoju miasta. Nazwa "Winnica" pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie polskiego króla, Władysława Jagiełły 13 czerwca 1385 roku. Miasto w XV wieku lokował na prawie magdeburskim król polski Aleksander Jagiellończyk. W I Rzeczypospolitej miasto było faktyczną stolicą województwa bracławskiego. W 1545 roku komisarz króla Zygmunta Augusta stwierdził, że tutejszy drewniany zamek starościński jest niewielki, bo ma tylko 3 wieże i 30 horodni, dlatego należy go rozbudować. Zapisano także, że były na nim ówcześnie dwa działka i 26 hakownic. W mieście w 1545 roku było 274 domów. Od 1589 odbywały się tu sejmiki, sądy grodzkie i sejmiki ziemskie. W latach 1672–1699 pod kontrolą Turcji. Po Rozbiorze w 1793 miasto znajdowało się w zaborze rosyjskim, jako siedziba ujezdu winnickiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku dawne województwo bracławskie nie powróciło w granice Polski. W 1921 zostało włączone w skład Ukraińskiej SRR do której przynależało do 1991 roku. Obecnie miasto znajduje się w państwie Ukraina.

W czasie zaboru ziem wschodnich Polski przez Rosjan w mieście istniało Winnickie Gimnazjum Państwowe, w którym do upadku powstania listopadowego większość kadry stanowili polscy profesorowie, a wykłady odbywały się głównie w języku polskim^[2].

W latach 1937–1938 NKWD rozstrzelało i pochowało na terenie obecnego Centralnego Parku Miejskiego ponad 9000 osób, których groby ekshumowali Niemcy w 1943 (tzw. mord w Winnicy). W latach 1942–1943, w czasie II wojny światowej, około 10 km na północ od Winnicy, na wschód od szosy do Żytomierza, (naprzeciw Strzyżawki), znajdowała się kwatera główna Hitlera (niem. Führerhauptquartier) FHQ Wehrwolf.

Winnica i jej okolice były miejscem działania Einsatzgruppe D, która wymordowała, jak się szacuje, do 28 tysięcy ludzi, w tym praktycznie całą żydowską populację miasta.

Zabytki[edytuj]

kościół i kolegium jezuitów z I poł. XVII wieku w stylu barokowym
kościół i klasztor dominikanów z XVII wieku w stylu barokowym, obecnie prawosławny sobór Przemienienia Pańskiego, katedra eparchii winnickiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego^[3]
kościół kapucynów z XVIII wieku w stylu barokowym
mury miejskie z XVII wieku (ruiny)
cerkiew św. Mikołaja z 1716
dworzec kolejowy
dawny pałac Grocholskich w Pietniczanach