Winnica (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Winnica
Вінниця
Kościół Dominikanów (obecnie sobór Przemienienia Pańskiego)
Kościół Dominikanów (obecnie sobór Przemienienia Pańskiego)
Herb Flaga
Herb Winnicy Flaga Winnicy
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Vinnytsia Oblast.svg winnicki
Prawa miejskie 1640/1795[1]
Burmistrz Wołodymyr Hrojsman
Powierzchnia 68,68[2] km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

372 189[3]
5 419 os./km²
Nr kierunkowy +380 43
Kod pocztowy 21000
Tablice rejestracyjne AB
Podział miasta 3 rejony: zamostjański, leniński, staromiski
Położenie na mapie obwodu winnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu winnickiego
Winnica
Winnica
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Winnica
Winnica
Ziemia 49°13′48″N 28°28′48″E/49,230000 28,480000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Siedziba administracji państwowej i lokalnej
Uniwersytet Pedagogiczny
Barokowy kościół katolicki
Cerkiew św. Mikołaja z 1746
Cerkiew greckokatolicka
Dworzec kolejowy
Secesyjna willa kapitana Czetkowa

Winnica (ukr. Вінниця) – miasto w środkowej części Ukrainy, na wschodnim Podolu. Stolica obwodu winnickiego. 372 189 mieszkańców (według stanu na 1 listopada 2013)[3].

Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[4].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Miasto oddalone jest od Kijowa o 199 km, 429 km od Odessy i 369 km od Lwowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1363 roku Fiodor Koriatowicz wybudował na miejscu dzisiejszej Winnicy drewniany zamek, co stało się początkiem dla rozwoju miasta. Nazwa „Winnica” pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie polskiego króla Władysława Jagiełły 13 czerwca 1385 roku. Miasto w XV wieku lokował na prawie magdeburskim król polski Aleksander Jagiellończyk.

W I Rzeczypospolitej miasto było faktyczną stolicą województwa bracławskiego. W 1545 roku komisarz króla Zygmunta Augusta stwierdził, że tutejszy drewniany zamek starościński jest niewielki, bo ma tylko 3 wieże i 30 horodni, dlatego należy go rozbudować. Zapisano także, że były na nim ówcześnie dwa działka i 26 hakownic. W mieście w 1545 roku było 274 domów. Od 1589 odbywały się tu sejmiki, sądy grodzkie i sejmiki ziemskie.

W latach 1672–1699 Winnica była pod kontrolą Turcji. W 1783 roku Antoni Protazy Potocki podpisał tu statut zakładający Kompanię Handlową Polską (Kompanię Handlu Czarnomorskiego). Po rozbiorze w 1793 miasto znajdowało się w zaborze rosyjskim, jako siedziba ujezdu winnickiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku dawne województwo bracławskie nie powróciło w granice Polski. W 1921 zostało włączone w skład Ukraińskiej SRR, do której przynależało do 1991 roku. Obecnie miasto znajduje się w państwie Ukraina.

W czasie zaboru ziem wschodnich Polski przez Rosjan w mieście istniało Winnickie Gimnazjum Państwowe, w którym do upadku powstania listopadowego większość kadry stanowili polscy profesorowie, a wykłady odbywały się głównie w języku polskim[5]. W 1898 r. w Winnicy zostało powołane Podolskie Towarzystwo Rolnicze w którym badania prowadził m.in. Ludwik Garbowski.

W latach 1937–1938 NKWD rozstrzelało i pochowało na terenie obecnego Centralnego Parku Miejskiego ponad 9000 osób, których groby ekshumowali Niemcy w 1943 (tzw. mord w Winnicy). W latach 1942–1943, w czasie II wojny światowej, około 10 km na północ od Winnicy, na wschód od szosy do Żytomierza (naprzeciw Strzyżawki), znajdowała się kwatera główna Hitlera (niem. Führerhauptquartier) FHQ Wehrwolf.

Winnica i jej okolice były miejscem działania Einsatzgruppe D, która wymordowała, jak się szacuje, do 28 tysięcy ludzi, w tym praktycznie całą żydowską populację miasta.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół i kolegium jezuitów z lat 1610-1617 w stylu barokowym
  • kościół i klasztor dominikanów z 1758 roku w stylu barokowym, w miejscu starszego z XVII wieku, fundacji sędziego Michała Grocholskiego. Po upadku powstania listopadowego zamieniony w 1832 roku przez Rosjan na prawosławny sobór Przemienienia Pańskiego. Po 1839 roku zmieniono kształt hełmów wież na czterospadowe. Po 1917 roku wieże obniżono. Wiosną 1920 roku kościół zwiedzali Józef Piłsudski z Semenem Petlurą. W 1930 roku władze radzieckie umieściły w kościele składy, a od 1962 roku salę gimnastyczną. Od 1980 do 1990 roku mieściła się tu sala muzyczna. Obecnie katedra eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[6]
  • kościół kapucynów z 1746 roku, fundacji starosty Ludwika Kalinowskiego
  • mury miejskie z XVII wieku w ruinie
  • drewniana cerkiew św. Mikołaja z 1746 roku
  • dworzec kolejowy
  • zamek
  • dawny pałac Grocholskich w Pietniczanach
  • Hotel Savoy z 1912 roku w stylu eklektycznym
  • Willa kapitana Czetkowa z pocz. XX wieku w stylu secesyjnym

Religia[edytuj | edytuj kod]

Winnica jest siedzibą eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[7] oraz eparchii winnickiej niekanonicznego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego[8]. W mieście funkcjonuje także parafia katolicka[9] oraz klasztor kapucynów[10]. W Winnicy działa zbór chrześcijan baptystów „Dom Ewangelii”[11] oraz świątynia Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny[12]. W Winnicy funkcjonuje również kilkanaście zborów Świadków Jehowy.

Ludzie związani z Winnicą[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. А. Івченко: Міста України. Київ: 1999, s. 89. ISBN 966-7085-56-2.
  2. Місто Вінниця (ukr.). Вінницька міська рада. [dostęp 2014-01-05].
  3. 3,0 3,1 Чисельність населення на 1 листопада 2013 року (ukr.). Головне управління статистики у Вінницькій області. [dostęp 2014-01-05].
  4. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14.
  5. Kurier Galicyjski”, 13-30 stycznia 2012, nr 1(149), s. 14.
  6. Свято-Преображенский Кафедральный Собор. Винница город.
  7. ВІННИЦЬКА єпархія.
  8. КАРТА ЄПАРХІЙ.
  9. Święto Bożego Ciała w Winnicy.
  10. KLASZTOR Kapucynów w Winnicy.
  11. Баптистская церковь в городе Виннице.
  12. Винницкое общество сознания Кришны.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII, Warszawa, 1880–1902, s. 553.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]