Delta II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rakieta Delta II wynosząca satelitę GPS z Przylądka Canaveral

Delta II - rakieta nośna należąca do rodziny rakiet Delta zaprojektowana i zbudowana przez wytwórnię lotniczą McDonnell Douglas, następnie produkowana przez Integrated Defense Systems - własność Boeinga. Rakiety te są w użyciu od 1989 roku. Za program Delta II od 1 grudnia 2006 roku odpowiedzialny jest United Launch Alliance. Jest dwuczłonowa. Do pierwszego członu doczepia się najczęściej 9 silników pomocniczych na stały materiał pędny. Jest średniej wysokości [około 40 metrów]. Wynosi sondy i satelity na niskie orbity stacjonarne i międzyplanetarne. Jest jednym z podstawowych środków transportu kosmicznego. Na ponad 300 startów 95% było udanych.

Warianty rakiety[edytuj | edytuj kod]

Delta 6000 (1989-1992)[edytuj | edytuj kod]

Od lotu STS-1 wahadłowca Columbia z 1981 rozpoczęto przenoszenie satelitów z rakiet jednokrotnego użytku na promy kosmiczne. Skutkiem tego było zatrzymanie w 1982 przez McDonnell Douglas linii produkcyjnej rakiet Delta. W 1984 wystartowały 4 rakiety Delta, zaś w 1985 nie wystartowała żadna.

Po eksplozji wahadłowca Challenger w 1986 Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych ogłosiły konkurs na kontrakt na budowę rakiety jednorazowego użytku zdolnej wynieść satelity GPS (kontrakt MLV - od Medium LV). Konkurentami firmy McDonnell Douglas w konkursie były firmy:

Pierwsza propozycja McDonnell Douglas, czyli Delta 3920 z członem górnym PAM-D, nie spełniała wymagań postawionych przez USAF, więc firma wraz z podwykonawcami zdecydowała o zaprojektowaniu nowej rakiety spełniającej te wymagania. Pierwsza opcja - zapożyczenie członu górnego z silnikiem na paliwo kriogeniczne z japońskiej rakiety H-I - była zbyt kosztowna i czasochłonna. Zamiast tego skupiono się na ulepszeniu konstrukcji członu centralnego i silników pomocniczych.

Delta 6000 była oparta na rakietach serii Delta 3000, jednak wprowadziła znaczące zmiany. Człon centralny Delty 6000 - Thor-XLT - zasilany slinkiem RS-27 ,od swojego odpowiednika z Delty 3000 był dłuższy o 3,6 m. Człony pomocnicze Castor 4 zostały zastąpione przez silniki Castor 4A, generujące o 71 kN większą siłę ciągu niż konstrukcja bazowa. Członem górnym została konstrukcja o nazwie Delta-K, wyposażona w silnik AJ-10-188K ,zaś silnikiem członu PAM-D ostatecznie został Star-48B, wykorzystywany we wszystkich startach satelitów GPS. Delta 6000 wyróżniała się od poprzedniczek nową sekcją ładunku, mającą 8,5 m długości i 2,9 m średnicy.

21 stycznia 1987 McDonnell Douglas otrzymał kontrakt o wartości 316,5 mln USD na 7 startów rakiety Delta II. 2 lata później, 14 lutego 1989, pierwsza rakieta Delta II (wersja 6925) wystartowała z przylądka Canaveral z satelitą GPS II-1. W latach 1989-1992 wystartowało 17 rakiet serii 6000. Ostatnia Delta 6000 wystartowała 24 lipca 1992 z satelitą GEOTAIL.

Delta 7000 (1990-dziś)[edytuj | edytuj kod]

Obecnie wykorzystywanym wariantem Delty II jest Delta 7000, wnosząca znaczne modyfikacje. Silnik RS-27 został zastąpiony przez mocniejszą jednostkę RS-27A. Dopalacze Castor 4A zastąpiono mocniejszą konstrukcją o nazwie GEM-40. Te modyfikacje pozwalały na udźwignięcie cięższych satelitów GPS. Od 1995 usprawniono również system nawigacji.

Pierwsza rakieta Delta II serii 7000 (wariant 7925) wystartowała 26 listopada 1990 z satelitą GPS IIA-1. Oprócz satelitów GPS Delta 7000 wyniosła również wiele satelitów telekomunikacyjnych i naukowych, a także sond międzyplanetarnych.

W latach 2003-2011 używano również rakiety Delta II Heavy (numer 79xxH). Był to najmocniejszy wariant Delty II. Od bazowej Delty 7000 różnił się silnikami pomocniczymi, zamiast GEM-40 wykorzystywał silniki GEM-46 z rakiety Delta III. Pierwsza Delta II Heavy w 2003 wyniosła w kosmos łazik Opportunity, zaś ostatnia w 2011 sondy GRAIL.

Wybrane starty[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Thor History: Delta Reborn (Delta 2)