Edward Wood, 1. hrabia Halifax

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy brytyjskiego działacza politycznego. Zobacz też: Edward Wood.
Edward Wood
Lord Halifax 1937.jpg
Data i miejsce urodzenia 16 kwietnia 1881
Zamek Powderham
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1959
Garroby Hall
Wielka Brytania Minister spraw zagranicznych
Przynależność polityczna Partia Konserwatywna
Okres urzędowania od 21 lutego 1938
do 22 grudnia 1940
Poprzednik Anthony Eden
Następca Anthony Eden
Wielka Brytania Minister wojny
Okres urzędowania od 7 czerwca 1935
do 22 listopada 1935
Poprzednik lord Hailsham
Następca Duff Cooper
Crest of the Viceroy of India.svg Wicekról Indii
Okres urzędowania od 3 kwietnia 1926
do 18 kwietnia 1931
Poprzednik lord Reading
Następca lord Goschen
Lord Halifax

Edward Frederick Lindley Wood, 1. hrabia Halifax KG, GCSI, GCMG, GCIE (ur. 16 kwietnia 1881 w zamku Powderham w hrabstwie Devon - zm. 23 grudnia 1959 w Garrowby, w latach 1925-1934 znany jako lord Irwin, następnie od 1934 jako lord Halifax) – brytyjski działacz Partii Konserwatywnej, w latach 1926-1931 wicekról Indii, w latach 1938-1940 minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii. Uważany za polityka proniemieckiego w maju 1940 r. był najpoważniejszym kandydatem na stanowisko premiera rządu brytyjskiego, ale świadom braku poparcia parlamentarnego odmówił pełnienia tej funkcji, czym otworzył drogę do władzy Winstonowi Churchillowi. W grudniu 1940 r. przestał być członkiem gabinetu wojennego. Premier mianował go brytyjskim ambasadorem w Waszyngtonie. Sprawował ten urząd do 1946 r.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był trzecim synem Charlesa Wooda, 2. wicehrabiego Halifax. Wczesna śmierć jego dwóch starszych braci sprawiła, że Edward stał się dziedzicem ojcowskiego tytułu. Wykształcenie odebrał w Eton College oraz w Christ Church na Uniwersytecie Oksfordzkim. Był członkiem All Souls College. W latach 1910-1925 zasiadał w Izbie Gmin jako reprezentant okręgu Ripon. Podczas I wojny światowej był majorem Dragonów Yorkshire.

W 1921 r. został podsekretarzem stanu w Ministerstwie ds. Kolonii. W 1922 r. głosował przeciwko rządowi Lloyda George i objął stanowisko przewodniczącego Rady Edukacji w rządzie Andrew Bonar Lawa. Pozostał na tym stanowisku to 1924 r. Po krótkim epizodzie rządów Partii Pracy Wood powócił do gabinetu jako minister rolnictwa i rybołówstwa. W 1925 r. zaoferowano mu stanowisko wicekróla Indii. Wood zrezygnował z miejsca w Izbie Gmin i został kreowany 1. baronem Irwin, dzięki czemu zasiadł w Izbie Lordów. 1 kwietnia 1926 r. przybył do Bombaju i rozpoczął urzędowanie na stanowisku wicekróla.

Okres urzędowania Irwina przypadł na czas politycznych starć w Indiach. Przyczyną napięć stało się wykluczenie Hindusów z prac komisji Simona, która badała możliwość nadania Indiom autonomii. Irwin próbował nawiązać rozmowy z hinduskimi przywódcami (m.in. Mahatmą Gandhim), ale utrudniały mu to poczynania Londynu, który nie zgadzał się na jakiekolwiek deklaracje w sprawie przyszłości kolonii. Irwin zakazał więc publicznych zgromadzeń oraz rozpoczął walkę z opozycją. Nie przyniosło to jednak żadnych efektów w 1931 r. musiał zawrzeć porozumienie z Gandhim. Brytyjski rząd zgodził się m.in. na uwolnienie więźniów politycznych w zamian za zawieszenie akcji "obywatelskiego nieposłuszeństwa". W kwietniu 1931 r. Irwin zrezygnował ze stanowiska i powrócił do Wielkiej Brytanii.

W 1932 r. ponownie został przewodniczącym Rady Edukacji. W 1933 r. został wybrany kanclerzem Uniwersytetu Oksfordzkiego. Po śmierci ojca w 1934 r. odziedziczył tytuł 3. wicehrabiego Halifax. W 1935 r. został na krótko ministrem wojny, a następnie przewodniczącym Izby Lordów (był nim do 1940 r.) i Lordem Tajnej Pieczęci (do 1937 r.). W latach 1937-1938 był Lordem Przewodniczącym Rady. W listopadzie 1937 r. wyjechał do Niemiec, gdzie spotkał się z Adolfem Hitlerem. Po rezygnacji Edena ze stanowiska ministra spraw zagranicznych w 1938 r., Halifax zajął jego miejsce na czele Foreign Office.

Jako minister spraw zagranicznych w pełni popierał prowadzoną przez premiera Chamberlaina politykę appeasementu. W 1940 r. był jednym z kandydatów do zastąpienia Chamberlaina na stanowisku premiera, ale ostatecznie na czele rządu stanął Winston Churchill. Halifax pozostał na dotychczasowym stanowisku, został również ponownie przewodniczącym Izby Lordów. Jednak na jesieni 1940 r. został wysłany do Waszyngtonu, gdzie został brytyjskim ambasadorem. Był brytyjskim delegatem na konferencji w San Francisco w 1945 r., na której podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych.

Do Wielkiej Brytanii powrócił w 1946 r. Od 1944 r. był 1. hrabią Halifax. Był kawalerem Orderu Podwiązki, Krzyża Wielkiego Orderu św. Michała i św. Jerzego, Krzyża Wielkiego Orderu Gwiazdy Indii oraz Krzyża Wielkiego Orderu Cesarstwa Indyjskiego. Został kanclerzem Uniwersytetu Sheffield, kanclerzem Orderu Podwiązki oraz wielkim mistrzem Orderu św. Michała i św. Jerzego. Zmarł w 1959 r. Tytuł hrabiowski odziedziczył jego najstarszy syn, Charles. Drugim synem hrabiego był inny konserwatywny polityk, Richard Wood, baron Holderness.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lord Halifax, Fulness of Days, Collins, 1957
  • Alan Campbell-Johnson, Viscount Halifax: A Biography, R. Hale, 1941
  • Lord Birkenhead, Earl of Halifax: the Life of Lord Halifax, Hamilton, 1965
  • Andrew Roberts, The Holy Fox: The Life of Lord Halifax, 1997

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
nowa kreacja
Baron Irwin
1925-1959
Następca
Charles Wood, 2. hrabia Halifax
Poprzednik
Charles Wood, 2. wicehrabia Halifax
Wicehrabia Halifax
1934-1959
Następca
Charles Wood, 2. hrabia Halifax
Poprzednik
nowa kreacja
Hrabia Halifax
1944-1959
Następca
Charles Wood, 2. hrabia Halifax
Poprzednik
Philip Kerr, 11. markiz Lothian
Stany Zjednoczone Brytyjski ambasador w Stanach Zjednoczonych
1940-1946
Stany Zjednoczone Następca
Archibald Clark-Kerr, 1. baron Inverchapel