Leopold Infeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leopold Infeld
Leopold Infeld (1960)
Leopold Infeld (1960)
Data i miejsce urodzenia 20 sierpnia 1898
Kraków
Data i miejsce śmierci 15 stycznia 1968
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Zawód fizyk
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Leopold Infeld w Wikicytatach
Grób Leopolda Infelda na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Leopold Infeld (ur. 20 lipca 1898 w Krakowie, zm. 15 stycznia 1968 w Warszawie) – polski fizyk teoretyk, autor prac z ogólnej teorii względności, teorii pola i elektrodynamiki[1][2].

Życie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny żydowskich kupców. Ukończył szkołę handlową, po czym studiował fizykę (początkowo wbrew woli ojca) na Uniwersytecie Jagiellońskim. Doktorat uzyskał w 1921 roku, promotorem jego pracy doktorskiej był profesor Władysław Natanson. W 1920 podczas pobytu w Berlinie zetknął się z Einsteinem, uczęszczał na wykłady Maxa Plancka i Maxa von Lauego.

Po studiach uczył w żydowskich gimnazjach w Będzinie, Koninie i Warszawie. Wtedy to napisał pierwsze prace naukowe. Posadę asystenta na uniwersytecie udało mu się objąć dopiero po 8 latach, jak sam twierdził, z racji swojego żydowskiego pochodzenia[3]. W 1930 został asystentem w katedrze Fizyki Teoretycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie następnie uzyskał habilitację[3]. W 1932 podczas pobytu w Lipsku napisał dwie prace, które stają się początkiem jego międzynarodowej kariery. W pierwszej z tych prac (napisanej razem z holenderskim matematykiem van der Waerdenem) rozwinął tzw. rachunek spinorowy do postaci dającej się wykorzystać w ogólnej teorii względności (van der Waerden wprowadził wcześniej rachunek spinorowy do szczególnej teorii względności). W drugiej pracy Infeld znalazł postać równania Diraca w czasoprzestrzeniach ogólnej teorii względności.

Kolejnym etapem w karierze naukowej Infelda był dwuletni pobyt w Cambridge w charakterze stypendysty Fundacji Rockefellera. Poznał tam Maxa Borna. Efektem ich współpracy było uogólnienie klasycznej elektrodynamiki Maxwella w taki sposób aby możliwy był nielinowy opis pola elektromagnetycznego (tzw. elektrodynamika nieliniowa lub elektrodynamika Borna-Infelda). Teoria ta była krokiem pośrednim na drodze do elektrodynamiki kwantowej.

Po odrzuceniu jego kandydatury na stanowisko profesora w Wilnie, w 1936 został stypendystą w Instytucie Studiów Zaawansowanych w Princeton i rozpoczął współpracę z Albertem Einsteinem[3]. Wynikiem tej współpracy był prace dotyczące równań ruchu w ogólnej teorii względności (tzw. teoria Einsteina-Infelda-Hoffmanna). Podczas dwuletniego pobytu w Princeton Infeld przy współpracy z Einsteinem napisał książkę Ewolucja fizyki, która stała się międzynarodowym bestsellerem (w ciągu siedemdziesięciu lat od chwili publikacji miała ponad 200 wydań).

W 1938 roku został profesorem fizyki na Uniwersytecie Toronto w Kanadzie. Prace z tego okresu dotyczyły kosmologii relatywistycznej i teorii faktoryzacji (jedna z metod rozwiązywania zagadnienia własnego). W Toronto Infeld pracował do roku 1950. Kanadę był zmuszony opuścić po tym jak oskarżono go niesłusznie o kontakty z komunistami w Polsce i możliwości sprzedaży im tajemnic wojskowych (dotyczących broni nuklearnej).

W 1950 roku objął katedrę fizyki teoretycznej na Uniwersytecie Warszawskim. Wspólnie z Wojciechem Rubinowiczem założył Instytut Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego. W 1952 został członkiem Polskiej Akademii Nauk. W 1962 zorganizował w Warszawie konferencję naukową na temat postępów w fizyce relatywistycznej, na której pojawili się najwybitniejsi fizycy (m.in. Paul Dirac, Richard Feynman).

Sygnatariusz Listu 34, w którym intelektualiści protestowali przeciw cenzurze w Polsce, a następnie listu do The Times, zawierającego stwierdzenie, że w Polsce nie było represji i dyskredytującego Radio Wolna Europa.

Jego synem jest prof. Eryk Infeld, absolwent Uniwersytetu Cambridge i Wydziału Fizyki i Astronomii UW, od 1985 kierujący Pracownią Fizyki Plazmy Instytutu Badań Jądrowych, autor wielu prac, członek licznych międzynarodowych towarzystw naukowych.

Odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy (1954)[4].

Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 27 rz. Tuje m. 21).

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Nowe drogi nauki. Kwanty i materja. Mathesis Polska, Warszawa 1933.
  • The Evolution of Physics. The Growth of Ideas from the Early Concepts to Relativity and Quanta, (wspólnie z A. Einsteinem) Simon & Schuster i Cambridge University Press, 1938. Czwarte wydanie polskie Ewolucja fizyki. Rozwój poglądów od najdawniejszych pojęć do teorii względności i kwantów, seria: Klasycy nauki, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
  • Whom the Gods Love. The Story of Evariste Galois, 1950. Wydanie polskie Wybrańcy bogów. Powieść o życiu Ewarysta Galois.
  • Albert Einstein, Charles Scribner's Sons, New York 1950, wydanie polskie PWN, Warszawa 1956.
  • Moje wspomnienia o Einsteinie, Iskry, Warszawa 1956.
  • Motion and Relativity, (wraz z Jerzym Plebańskim), Pergamon, Oksford 1960.
  • Szkice z przeszłości, PIW, Warszawa 1964.
  • Kordian, fizyka i ja, PIW, Warszawa 1967.
  • Why I Left Canada, McGill-Queen's University Press, Montreal 1978.
  • Quest, Chelsea, New York 1980 (pierwsze wydanie 1965).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Na XXXV. Zjeździe Fizyków Polskich w Białymstoku prof. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW) przedstawił referat nt. „Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro” – krótką charakterystykę fizyki w Polsce XX w. Zaprezentował wskaźniki bibliometryczne, liczby dotyczące stopni i tytułów naukowych oraz liczby studentów fizyki. W podsumowaniu ocenił wkład Polaków do światowej fizyki XX w., wyodrębniając przede wszystkim – poza Marią Skłodowską-Curie (która w światowych zestawieniach jest wymieniana jako obywatelka francuska) – czterech fizyków, którzy dokonali odkryć na miarę Nagrody Nobla: Mariana Smoluchowskigo, Mariana Danysza, Jerzego Pniewskiego i Karola Olszewskiego. Wśród osiemnastu mniej zasłużonych, którzy jednak wnieśli bardzo poważny wkład do rozwoju fizyki i w pewnym okresie należeli do liderów światowej fizyki (których nazwiska są wymieniane w syntetycznych obcojęzycznych historycznych opracowaniach) znalazł się Leopold Infeld. W tej samej grupie prof. Andrzej Kajetan Wróblewski wymienił nazwiska: Czesław Białobrzeski, Tadeusz Godlewski, Aleksander Jabłoński, Mieczysław Jeżewski, Marian Mięsowicz, Władysław Natanson, Henryk Niewodniczański, Arkadiusz Piekara, Stefan Pieńkowski, Wojciech Rubinowicz, Andrzej Sołtan, Leonard Sosnowski, Zdzisław Szymański, Ludwik Wertenstein, August Witkowski, Mieczysław Wolfke, Konstanty Zakrzewski.
  2. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW): Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro (pol.). labfiz.uwb.edu.pl. [dostęp 2012-08-31].
  3. 3,0 3,1 3,2 Nalewajko-Kulikov, s. 140
  4. 16 lipca 1954 „za wybitne zasługi w dziedzinie nauki” M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1566

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Eryk Infeld, Leopold Infeld, seria: Polish men of science, PWN, Warszawa, 1978.
  • Eryk Infeld, " Leopold Infeld", w Postepy Fizyki,4/2011 s.154-177.
  • Eryk Infeld, Babie lato Alberta Einsteina, w: Świat Nauki, 10/2004 s.86-92.
  • Joanna Nalewajko-Kulikov: Infeld Leopold w Żydzi Polscy. Historie niezwykłe. Warszawa: Demart, 2010, s. 140-141. ISBN 978-83-7427-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]