Obwód Wojska Dońskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obwód Wojska Dońskiego w 1900
Mapa etnograficzna Obwodu Wojska Dońskiego według spisu 1897
Herb Obwodu Wojska Dońskiego

Obwód Wojska Dońskiego, określany także jako Kraj Wojska Dońskiego (rosyjski Область Войска Донского – Obłast' Wojska Donskogo), to wydzielona administracyjnie dla Kozaków dońskich część dawnego Imperium Rosyjskiego. Kraj znajdował się na południu Rosji, dziś większość jego terenów należy do obwodu rostowskiego. Głównym miastem kraju był najpierw Czerkask a następnie od 1806 Nowoczerkask.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prowincja obejmowała ziemie zamieszkiwane przez podległych caratowi Kozaków dońskich, świetnych żołnierzy, wielokrotnie wsławiających się męstwem i walecznością w licznych wojnach prowadzonych przez carską Rosję. Kozacy dońscy byli potomkami zbiegłych chłopów i (rzadziej) szlachciców, którzy na początku XVI wieku zaczęli zasiedlać pustkowia między Rosją, Persją a Imperium Osmańskim. Początkowo byli w zasadzie niezależni, utrzymywali się z myślistwa, rybołówstwa i grabieżczych najazdów (głównie na muzułmanów). Z czasem władze carskie zaczęły ograniczać ich niezależność wcielając formacje kozackie do regularnych wojsk. Od 1786 terytorium przez nich zamieszkiwane nazywano Ziemią Wojska Dońskiego (zemlya Voyska Donskogo) a w 1870 nazwę zmieniono na Obwód Wojska Dońskiego. W 1887 do Obwodu przyłączono z guberni katerynosławskiej Rostów nad Donem i Taganrog z powiatami.

Z czasem Kozacy stali się jedną z podpór caratu, w zamian za wierną służbę otrzymywali stosunkowo duże nadania ziemskie nad Donem. W latach 20. XX wieku posiadali 13 z 17 milionów hektarów ziemi ornej[1] w tym regionie, przy czym średnie gospodarstwo liczyło sobie 12 hektarów, czyli dwa razy więcej niż w centralnej Rosji[1]. Kraj zamieszkiwany był wówczas przez około 3 800 000 ludzi, z czego Kozacy stanowili 55%[1]. Pozostałą część ludności stanowili głównie napływowi chłopi z których większość nie posiadała ziemi i zmuszona była pracować w gospodarstwach kozackich. Zwano ich inogorodni.

W czasie rosyjskiej wojny domowej Kozacy dońscy działali w sojuszu z białymi - z Armią Ochotniczą dowodzoną przez Ławra Korniłowa i Michaiła Aleksiejewa, bojąc się iż bolszewicy odbiorą im ziemię. Po zwycięstwie bolszewików i podjętym przez nich procesie eliminacji Kozaków dońskich zwanym rozkozaczaniem Kraj Wojska Dońskiego został zlikwidowany. Miało to miejsce w 1920. Większość jego terenów weszła w skład nowo utworzonego okręgu dońskiego, stanowiącego część Kraju Północnokaukaskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1897 obwód obejmował powierzchnię 152 700 km2 i liczył 2,5 mln mieszkańców, z tego 1 712 898 Rosjan i 719 655 Ukraińców[2]. 320 000 ludzi mieszkało w miastach (z czego 260 272 - Rosjanie, 20 958 - Ukraińcy). Obwód od północy graniczył z guberniami woroneską i saratowską, od wschodu z saratowską i astrachańską, od południa z gubernią stawropolską, obwodem kubańskim i Morzem Azowskim, od zachodu z guberniami: katerynosławską, charkowską i woroneską.

Narodowości Obwodu w okręgach według deklarowanego języka ojczystego 1897[3][edytuj | edytuj kod]

Okręg Rosjanie Ukraińcy Niemcy Kałmucy Ormianie Żydzi
Cały obwód 66,8 % 28,1 % 1,4 % 1,3 % 1,1 %
Doniecki 60,0 % 38,9 %
Doński 1 86,6 % 11,6 %
Doński 2 89,6 % 8,7 %
Rostowski 53,3 % 33,6 % 1,0 % 6,9 % 3,3 %
Salski 32,1 % 29,3 % 1,0 % 36,8 %
Taganroski 31,7 % 61,7 % 4,6 %
Ust-Medwiedicki 87,0 % 10,6 % 2,0 %
Chopiorski 92,8 % 6,8 %
Czerkaski 78,9 % 18,9 %


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Richard Pipes, "Rosja Bolszewików", Wydawnictw Magnum, Warszawa 2010, s. 19
  2. Ludność Obwodu Wojska Dońskiego wg narodowości 1897
  3. Ludność Obwodu Wojska Dońskiego wg narodowości 1897

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]