Obwód zakaspijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mapa obwodu zakaspijskiego
Herb obwodu zakaspijskiego

Obwód zakaspijski – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego na wschód od Morza Kaspijskiego i na zachód od Amu-darii, na południe od równoleżnikowej linii łączącej Morze Kaspijskie i Jezioro Aralskie. Graniczył z obwodem uralskim na północy, Chanatem Chiwy i Emiratem Buchary na wschodzie oraz Persją i Afganistanem na południu. Obejmował m.in. wyżynę Ustiurt, Nizinę Turańską (z pustynią Kara-kum) i półwysep Mangyszłak[1]. Utworzony 6 maja?/18 maja 1881. Wchodził w skład generał-gubernatorstwa turkiestańskiego.

Region ten podbity został przez Rosję w latach 1879-1885. Na przełomie XIX i XX wieku na powierzchni 554 860 km² mieszkało w obwodzie zakaspijskim ponad 370 tysięcy osób (tylko około 40 tysięcy w miastach), głównie Turkmenów i Kirgizów, trudniących się chowem bydła i owiec, prowadzących przeważnie żywot koczowniczy. Rolnictwo uprawiane było jedynie w oazach i przy wybrzeżach rzek. Pod względem administracyjnym obwód ten dzielił się na 5 ujezdów: aszchabadzki, krasnowodski, mangyszłacki, merwski i tedżeński. Miastem głównym obwodu był Aszchabad, oprócz niego ważniejsze miasta to Krasnowodsk, Fort Aleksandrowski na półwyspie Mangyszłak (od 1939 nazywane Fort-Szewczenko), Merw (od 1937 nazywane Mary), Tedżen[1].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność według spisu powszechnego 1897 liczyła 382 487 osób.

Ludność w okręgach według deklarowanego języka ojczystego 1897[2][edytuj | edytuj kod]

Ujezd Turkmeni Kazachowie Rosjanie Persowie Ukraińcy Ormianie Polacy Tatarzy
Obwód łącznie 65,0 % 19,4 % 7,3 % 2,1 % 1,3 % 1,1 %
Aszchabadzki 73,1 % 12,8 % 3,5 % 2,5 % 2,5 % 1,9 % 1,3 %
Krasnowodzki 62,4 % 19,3 % 9,7 % 3,4 % 1,0 % 1,8 %
Mangyszłacki 4,0 % 93,1 % 2,6 %
Merwski 88,0 % 4,5 % 1,3 % 1,5 %
Tedżeński 82,0 % 7,9 % 4,1 % 1,6 % 1,1 %

Terytorium obwodu obejmowało współczesny Turkmenistan oraz nadkaspijskie rejony dzisiejszego Uzbekistanu (zachodnia część Karakałpacji) i Kazachstanu (obwód mangystauski)[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Akcyjnego Odlewni Czcionek i Drukarni S. Orgelbranda Synów, XIX i pocz. XX wieku (może wymagać uaktualnienia).
  2. Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego 1897 – Obwód zakaspijski - ludność według deklarowanego języka ojczystego