Ptolemeusz VI Filometor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ptolemeusz VI Filometor
Ptolemaeus VI.jpg
władca starożytnego Egiptu
Okres panowania od 180 p.n.e.
do 145 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia Ptolemeusze
Urodziny 186 p.n.e.
Śmierć 145 p.n.e.
Ojciec Ptolemeusz V Epifanes
Matka Kleopatra I
Żona Kleopatra II
Dzieci Ptolemeusz Eupator,
Ptolemeusz VII Neos Filopator,
Kleopatra Thea,
Kleopatra III
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Ptolemeusz VI Filometor (ur. 186 p.n.e., zm. 145 p.n.e.) – szósty władca Egiptu z dynastii Ptolemeuszów. Władał krajem w latach 180-145 p.n.e.. Był synem Ptolemeusza V i Kleopatry I. Jego małżonką była jego siostra Kleopatra II, mieli razem synów: Ptolemeusza Eupatora i Ptolemeusza VII Neosa Filopatora oraz córki: Kleopatrę Theę i Kleopatrę III.

W chwili śmierci ojca miał zaledwie 6 lat, w związku z tym faktyczne rządy w kraju jako regentka sprawowała jego matka, a po jej śmierci w 176 roku p.n.e. dworzanie Eunaios i Lenaios. W 170 p.n.e. proklamowane zostały trójrządy Ptolemeusza VI, Kleopatry II i Ptolemeusza VIII. W tym samym roku wszczęta została przez regentów szósta wojna syryjska z Seleucydami, która miała dla Egiptu tragiczne skutki - po klęskach na polach bitew większość kraju dostała się w ręce Antiocha IV. Jedynie Aleksandria sprzeciwiła się porozumieniu Ptolemeusza VI z władcą kraju Seleucydów, proklamując królem Ptolemeusza VIII i stawiając twardy opór najeźdzcy. Obrona Aleksandrii, a także rozpoczynający się wylew Nilu i problemy wewnętrzne w jego własnym kraju, skłoniły Antiocha do wycofania się z Egiptu.

Przywrócenie trójwładzy Antioch IV uznał za złamanie porozumienia z Ptolemeuszem VI, najechał więc ponownie Egipt i zajął Deltę z Fajum i Memfis z myślą stworzenia protektoratu Seleucydów nad Egiptem. Interwencja Rzymu, który postawił Antiochowi ultimatum, zmusiła tego ostatniego do opuszczenia Egiptu.

Następne dziesięciolecie charakteryzuje spór Ptolemeusza VI z Ptolemeuszem VIII o władzę, w który to spór włączony został także Rzym, odgrywający coraz większą rolę w basenie Morza Śródziemnego. Zmuszony do oddania władzy Ptolemeusz VI przebywał początkowo w Egipcie, a następnie na Cyprze, by latem 163 roku p.n.e. ponownie wrócić do Aleksandrii. Pod wpływem Rzymu doszło do porozumienia między braćmi: Ptolemeusz VIII otrzymał Cyrenajkę, Ptolemeusz VI trzon kraju i pozostałe posiadłości.

Od tego czasu datują się wspólne rządy Ptolemeusza VI i Kleopatry II nad Egiptem. Roszczenia Ptolemeusza VIII do Cypru zostały odrzucone, a on sam, pojmany w 153 p.n.e. musiał potwierdzić podział kraju ze 163 roku p.n.e.

Końcowy okres panowania Ptolemeusza VI to udział w sporach wewnętrznych w kraju Seleucydów z dalekosiężnym zamiarem odzyskania ptolemejskiej niegdyś Celesyrii. Początkowe wsparcie dla uzurpatora Aleksandra Balasa, a następnie dla jego przeciwnika Demetriusza II, pozwoliło Egiptowi odzyskać te tereny, ale wplątało Ptolemeusza w wojnę, która dla władcy Egiptu zakończyła się tragicznie - zmarł z powodu ran odniesionych w bitwie pod Antiochią.

Władca ten był oceniany przez współczesnych mu i późniejszych starożytnych dziejopisarzy pozytywnie. Podkreśla się jego dobrotliwość i humanitaryzm. Okres jego rządów, przeplatany licznymi wojnami, sporami wewnętrznymi i narastającym kryzysem gospodarczym, nie był jednak udany.

Lata panowania[edytuj | edytuj kod]

  • 180-176 p.n.e. - wspólnie z Kleopatrą I
  • 176-173 p.n.e. - samodzielnie
  • 173-170 p.n.e. - wspólnie z Kleopatrą II
  • 170-164 p.n.e. - dodatkowo z Ptolemeuszem VIII
  • 164-163 p.n.e. - na wygnaniu
  • 163-145 p.n.e. - wspólnie z Kleopatrą II

Tytulatura[edytuj | edytuj kod]

  • gr. - basileus Ptolemaios VI Theos Philometor - król Ptolemeusz Bóg Miłujący Matkę
  • egip. - Ptulmis Anchdżetmeriptah - Ptolemeusz żyjący wiecznie ukochany przez Ptaha
G39 N5
<
Q3
X1
V4 E23
Aa15
M17 M17 S29 S34 D&t&tA Q3
X1
V28 U6
>
  • Juaenneczeruiperui Setepenptahchepri Irimaatenamonre - Spadkobierca Boskich Domów Wybrany przez Ptaha-Chepri Ten,który ustanawia porządek Amona-Re
M23
X1
L2
X1
<
R8
N8
R8 F44 Q3
X1
U21 L1 D21
N35
C1 C12 D4 H6 X1
H8
>


Poprzednik
Ptolemeusz V Epifanes/Kleopatra I
HekaNemesNechacha PioMs.svg Okres grecko-rzymski
Ptolemeusze

180-164 163-145 p.n.e.
HekaNemesNechacha PioMs.svg Następca
Ptolemeusz VII Neos Filopator