Pepi I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pepi I
PepiI-KneelingStatuette BrooklynMuseum.png
Pepi I, ze zbiorów Brooklyn Museum of Art w Nowym Jorku
władca starożytnego Egiptu
Dane biograficzne
Dynastia VI dynastia
Miejsce pochówku piramida Pepiego I
Ojciec Teti
Matka Iput
Żona Nubunet,
Anchnesmerire I,
Anchnesmerire II
Dzieci Merenre I,
Neit,
Pepi II
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Pepi I – władca starożytnego Egiptu z VI dynastii, z okresu Starego Państwa.

Lata panowania i kontrowersje wokół długości rządów[edytuj | edytuj kod]

  • 2335-2285 p.n.e. (Kwiatkowski)
  • 2295-2250 p.n.e. (Schneider)
  • 2289-2255 p.n.e. (Tiradritti, De Luca)

Według Manetona panował 53 lata, Kanon Turyński podaje 20 lat[1]. Współcześni autorzy podają różne okresy: od 20 lat samodzielnych rządów (Goedicke), poprzez 32 lat (Hornung), co najmniej 40 lat (Grimal), 44 lata (Vercouter) do 50 lat (Baud/Dobrev). Faktem jest, że wiele zachowanych zabytków pochodzi z roku po 18 spisie ludności (odbywającym się w Egipcie co 1,5 lub 2 lata) czyli roku pierwszego święta sed (które najczęściej miało miejsce po 30 latach panowania).

Pochodzenie i rodzina[edytuj | edytuj kod]

Imiona Pepi I
hieroglifami
NomenPepi
egip.Pepi
<
Q3
Q3
M17 M17
>
PrenomenMery-Re
egip.Ukochany-przez-Re
<
N5 U6 M17 M17
>
Imię horusoweMery-taui
egip.Ukochany-przez-Oba-Kraje
G5
U6 M17 M17 N19
Srxtail2.GIF
Zarys genealogii VI dynastii

Był synem faraona Tetiego i królowej Iput I, córki faraona Unisa, ostatniego władcy V dynastii. Jego żonami były:

Obie królowe Anchnesmerire były córkami górnoegipskiego dostojnika, przypuszczalnie nomarchy z Abydos. Pepi poślubił Anchnesmerire II po śmierci swojej żony i starszej siostry nowej królowej. Niektórzy sądzą, że imiona Chui i Nebet były imionami pierwotnymi sióstr, używanymi przez nie do czasu zamążpójścia i przybrania dworskiego imienia Anchnesmerire (Schneider). Inni uważają, że Chui było imieniem ojca sióstr, ślub z jego córkami był wyrazem wdzięczności dla dostojnika, który pomógł odzyskać władzę prawowitemu władcy (Kwiatkowski). Mocne powiązania między domem panującym a rodziną arystokraty z Abydos potwierdza również fakt powierzenie godności wezyra jego synowi o imieniu Dżau.

Dojście do władzy i pierwsze decyzje[edytuj | edytuj kod]

Pepi objął władzę w bardzo młodym wieku po Userkare, uzurpatorze i prawdopodobnym przywódcy opozycji i spisku, w wyniku którego zamordowany został prawowity władca, ojciec Pepiego, Teti (Helck, za Manetonem). Istnieje także hipoteza, że Userkare sprawował rządy w imieniu niepełnoletniego jeszcze władcy wraz z jego matką Iput jako regentką (Grimal). Niemniej jednak w osobie Pepiego I władza powróciła w ręce prawowitego dziedzica tronu po oficjalnym okresie regencji jego matki Iput I, wdowy po Tetim. Zaraz po wstąpieniu na tron przybrał imię Nefersahor (egip. Dobra jest opieka Horusa), które następnie zmienił nie wiadomo z jakiego powodu na Merire (egip. Umiłowany przez Re). Według niektórych zmiana ta miała być wyrazem chęci nawrotu do dawnych wartości (Grimal). Jednym z pierwszych jego działań było również ukaranie morderców ojca, imiona i podobizny zdrajców starto ze ścian i wrót ich grobowców.

Polityka wewnętrzna władcy[edytuj | edytuj kod]

Przez cały okres jego panowania dają się zauważyć napięcia wewnętrzne. Wyrazem ich są dwa znane spiski przeciwko Pepiemu, pierwszy – wyżej wspomniany – zainicjowany przez jego pierwszą żonę, i drugi pod przywództwem odsuniętego od łask wezyra Rewera (Kanawati). Również poślubienie dwóch sióstr z Abydos było najprawdopodobniej związane z chęcią zdobycia silniejszego oparcia dla swoich rządów i wyrazem wdzięczności za dotychczasowe poparcie jak i chęcią mocniejszego związania Górnego Egiptu z domem panującym i zapewnienia wewnętrznej stabilizacji (Helck, Grimal). Znane są imiona wielu wezyrów i wyższych urzędników z okresu rządów Pepiego, co może świadczyć o częstej ich zmianie i (lub) też o znacznej długości rządów Pepiego.

Za jego czasów pogłębił się proces stopniowego wzrostu wpływów lokalnych wielmożów, do czego przyczynił się sam władca, rozdając liczne zaszczyty, tytuły dworskie i dobra rodzinie swoich żon, nie pochodzących przecież z rodu królewskiego. Miało to na pewno demoralizujący wpływ na wyższych urzędników, a w perspektywie kilkudziesięciu lat przyczyniło się do schyłku Starego Państwa i zapoczątkowania okresu rozbicia jedności kraju, znanego jako Pierwszy Okres Przejściowy.

Działalność budowlana[edytuj | edytuj kod]

Pepi I prowadził również bardzo aktywną i rozległą działalność budowlaną, prowadząc wielkie prace w świątyniach w Denderze, Abydos, Bubastis, Koptos, Tanis, Heliopolis, Armant i Edfu, na Elefantynie i w Hierakonpolis, gdzie znaleziono dwie jego miedziane statuetki, przy czym istnieją wątpliwości, czy czasem druga statuetka nie przedstawia jego syna Merenre I (Tiradritti/De Luca, Grimal). Niestety, zachowało się niewiele pozostałości po budowlach o charakterze sakralnym, wzniesionym przez Pepiego.

Polityka zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Panowanie Pepiego I przebiegało pod znakiem ekspansji Egiptu w Nubii oraz rozwoju kontaktów handlowych z Libanem (Byblos) oraz krajami położonymi na somalijskim wybrzeżu Afryki (Punt). Znanych jest 5 wypraw przeciwko Beduinom na Synaju w celu ochrony tamtejszych kopalni miedzi.

Kompleks grobowy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Piramida Pepiego I.

Pepi I pochowany został w Sakkarze. Jego kompleks grobowy znajduje się w sąsiedztwie kompleksów grobowych innych władców z V i VI dynastii. Kompleks ten, którego nazwa brzmi Men-nefer-Pepi (egip. Trwały i Piękny-jest-Pepi), da później nazwę, nieopodal położonemu miastu ("miastu przy piramidzie"), Memfis. Jest to grecka transkrypcja tej nazwy.


Poprzednik
Userkare
HekaNemesNechacha PioMs.svg Stare Państwo
Pepi I – VI dynastia

2335–2285 p.n.e.
HekaNemesNechacha PioMs.svg Następca
Merenre I

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grimal N. „Dzieje starożytnego Egiptu”, PIW, Warszawa 2004, s. 90-92 , ISBN 83-06-02917-8
  • Kwiatkowski B. „Poczet faraonów”, Iskry, Warszawa 2002, s. 182-186, ISBN 83-207-1677-2
  • Schneider Th. „Leksykon faraonów”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2001, s. 218-220, ISBN 83-01-13479-8
  • Tiradritti F., De Luca A. „Skarby egipskie”, Muza SA, Warszawa, s. 24, 89, ISBN 83-7200-635-0

Przypisy

  1. według Schneidera; Grimal podaje, że oba dokumenty podają taki sam okres rządów – 50 lat