Reguła 107%

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Reguła 107% – zasada w Formule 1 obowiązująca w latach 19962002 i od roku 2011 mówiąca, że kierowca, który w trakcie kwalifikacji uzyskał czas gorszy niż 107% czasu zdobywcy najlepszego czasu pole position (od 2011 roku zdobywcy najlepszego czasu w Q1), z zasady nie kwalifikuje się do wyścigu, chyba, że sędziowie z powodu wyjątkowych okoliczności uczynią wyjątek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wprowadzenie[edytuj | edytuj kod]

Organ zarządzający Formułą 1, Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), wprowadził regułę 107% na zebraniu Światowej Rady Sportów Motorowych w czerwcu 1995 roku, tuż przed Grand Prix Francji[1]. Z propozycją wprowadzenia takiej zasady wyszła Komisja Formuły 1 – grupa przedstawicieli Formuły 1[2]. W trakcie kilku poprzednich lat do wyścigu kwalifikowało się 26 najlepszych kierowców z kwalifikacji. W sezonie 1995 stawka zmniejszyła się początkowo do 26, a później do 24 samochodów, co spowodowało, że każdy kierowca miał zapewniony udział w wyścigu – w tym zespoły mające małe budżety i wolne samochody, między innymi Forti, Pacific czy Simtek. Początkowo regułę 107% planowano wprowadzić począwszy od Grand Prix Węgier 1995. Wymagało to jednak zgody wszystkich zespołów, a Forti i Pacific zaprotestowały. Niemniej jednak fakt, że reguła była wspierana przez większość zespołów pozwolił na wprowadzenie jej od początku sezonu 1996[2].

Wypowiadając się na temat wprowadzenia reguły 107% prezydent FIA Max Mosley powiedział, że "każdy mały zespół, który jest odpowiednio zorganizowany, będzie w stanie osiągnąć margines 107%"[3]. Właściciel praw komercyjnych do Formuły 1, Bernie Ecclestone, powiedział, że Formuła 1 jest najlepsza i nie potrzebuje czegoś, co byłoby najlepsze. Z drugiej strony małe zespoły wyrażały obawę związaną z wprowadzeniem reguły[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Reguła 107% po raz pierwszy znalazła zastosowanie w pierwszym Grand Prix, w którym obowiązywała – Grand Prix Australii: kierowcy Forti, Luca Badoer i Andrea Montermini, nie zdołali osiągnąć wymaganego czasu. Ścigali się oni jednak ulepszoną wersją ubiegłorocznego Forti FG01, w którym w 1995 roku tylko raz (na 34 razy) kierowca Forti uzyskał w kwalifikacjach czas lepszy niż 107% czasu zdobywcy pole position[4]. W Grand Prix San Marino Badoer ścigał się nowym Forti FG03, a Montermini używał jeszcze starego modelu, i to tylko Montermini nie zdołał się zakwalifikować[5]. Kierowcy tego zespołu nie zakwalifikowali się później jeszcze do Grand Prix Hiszpanii i Grand Prix Wielkiej Brytanii (kiedy to w ogóle nie wyjechali na treningi)[6]. W późniejszej części sezonu zastępujący w Minardi Giancarlo Fisichellę Giovanni Lavaggi nie zakwalifikował się do Grand Prix Niemiec, Belgii i Japonii.

W sezonie 1997 reguła 107% znalazła zastosowanie tylko w Grand Prix Australii. Czas powyżej 107% zdobywcy pole position uzyskali Pedro Diniz, Vincenzo Sospiri oraz Ricardo Rosset. Sędziowie dopuścili jednak Diniza do startu między innymi na podstawie tego, że w trakcie treningów osiągał czasy poniżej 107%[7][8]. W przepisie mówiącym o regule 107% był bowiem zapis o "wyjątkowych okolicznościach", w jakich sędziowie mogą dopuścić kierowcę do wyścigu mimo nieuzyskania czasu poniżej 107% czasu zdobywcy pole position, i FIA zacytowała ten zapis[9]. Natomiast Sospiri i Rosset, kierowcy nowopowstałego zespołu MasterCard Lola, uzyskali w kwalifikacjach czasy odpowiednio o 5 i 6 sekund gorsze od Diniza i nie zostali dopuszczeni do wyścigu[7].

W sezonie 1998 Rosset – wówczas kierowca Tyrrella – nie zakwalifikował się pięciokrotnie. Czas powyżej 107% czasu zdobywcy pole position uzyskał w kwalifikacjach do Grand Prix Hiszpanii, Monako, Węgier i Japonii. Rosset nie zakwalifikował się także do Niemiec, ale na skutek kontuzji po wypadku w trakcie treningów w ogóle nie wziął udziału w kwalifikacjach[10].

W roku 1999 reguła 107% była stosowana dwukrotnie. Za pierwszym razem do Grand Prix Australii nie zakwalifikował się Marc Gené, ale na podstawie czasów uzyskiwanych w wolnych treningach sędziowie dopuścili go do startu[11]. W kwalifikacjach do Grand Prix Francji panowały bardzo zmienne warunki, a wraz z upływem kwalifikacji coraz mocniej padał deszcz. Z tego powodu zasady 107% nie wypełnili Damon Hill, Marc Gené, Luca Badoer, Pedro de la Rosa i Toranosuke Takagi, ale wszyscy zostali dopuszczeni do startu[12].

W sezonie 2000 zasada 107% nie była stosowana ani razu. W roku 2001 natomiast znalazła zastosowanie trzykrotnie. W pierwszym Grand Prix sezonu w Australii Tarso Marques nie uzyskał wymaganego czasu, ale z powodu "wyjątkowych okoliczności" został dopuszczony do wyścigu pomimo faktu, że ani razu w trakcie weekendu wyścigowego w Australii nie ustalił czasu lepszego niż 107% najlepszego czasu[13]. Plotkowano, że dopuszczenie Marquesa do startu było spowodowane tym, iż nowy właściciel Minardi, Australijczyk Paul Stoddart, chciał, by w "domowym" Grand Prix wystartowali obaj kierowcy zespołu[14]. W Grand Prix Wielkiej Brytanii Marques ponownie nie wypełnił regulaminowego minimum, ale tym razem nie został dopuszczony do startu[15]. Kwalifikacje do Grand Prix Belgii odbywały się wpierw na mokrym torze, który później powoli przesychał. Z tego powodu regulaminowego czasu nie uzyskali Jos Verstappen, Fernando Alonso, Enrique Bernoldi i Tarso Marques, ale wszyscy zostali dopuszczeni do startu[16].

Kierowcy Arrowsa celowo nie zakwalifikowali się do Grand Prix Francji 2002 z powodu problemów finansowych zespołu.

W sezonie 2002 zasada 107% również była stosowana. W Grand Prix Australii Takuma Satō rozbił swojego Jordana podczas treningów i w kwalifikacjach korzystał z samochodu zapasowego. Jednak z powodu awarii skrzyni biegów Japończyk nie zdołał przejechać mierzonego okrążenia. Następnie Giancarlo Fisichella pożyczył Satō swój samochód, ale wtedy już mocno padało i Satō nie uzyskał regulaminowych 107%. Został on jednak dopuszczony do startu[17]. Alex Yoong nie zakwalifikował się do Grand Prix San Marino, Wielkiej Brytanii i Niemiec, po czym został na dwa wyścigi zastąpiony przez Anthony'ego Davidsona[18]. W Grand Prix Francji zespół Arrows przeżywał problemy finansowe i stawił się na kwalifikacje tylko po to, by uniknąć kary finansowej; kierowcy zespołu, Heinz-Harald Frentzen i Enrique Bernoldi, nie przejechali okrążenia poniżej 107%, a Frentzen opuścił tor 10 minut przed zakończeniem sesji[19]. Fisichella nie ustanowił czasu podczas tej sesji, jednak było to wynikiem wypadku podczas treningów[19].

Zasada 107% została zniesiona po sezonie 2002, kiedy to ustalono nowy format kwalifikacji.

Łącznie reguła 107% została złamana 37 razy. 13 razy kierowcy zostali dopuszczeni do startów. Reguła znalazła zastosowanie podczas 23 Grand Prix.

Powrót[edytuj | edytuj kod]

23 czerwca 2010 roku Światowa Rada Sportów Motorowych ogłosiła, że od sezonu 2011 ponownie będzie obowiązywać reguła 107%. Z powodu trzech części kwalifikacji, do wyścigu nie zakwalifikują się kierowcy, którzy uzyskają czas gorszy od 107% czasu zdobywcy najlepszego czasu w pierwszej części kwalifikacji (Q1)[20]. Już w pierwszym Grand Prix jej powrotu (Grand Prix Australii 2011) naruszyli ją kierowcy zespołu HRT, Narain Karthikeyan i Vitantonio Liuzzi[21].

Lista naruszeń reguły 107%[edytuj | edytuj kod]

Rok Grand Prix Czas pole position
Czas Q1[a]
Czas 107% Kierowca Zespół Czas  % pole position
% Q1[a]
Dopuszczony
do startu
1996 Australii 1:32,371 1:38,837 Włochy Luca Badoer Włochy Forti 1:39,202 107,395 Nie
Włochy Andrea Montermini 1:42,087 110,518 Nie
Europy 1:18,941 1:24,467 Włochy Andrea Montermini Włochy Forti 1:25,053 107,742 Nie
Włochy Luca Badoer 1:25,840 108,739 Nie
San Marino 1:26,890 1:32,972 Włochy Andrea Montermini Włochy Forti 1:33,685 107,802 Nie
Hiszpanii 1:20,650 1:26,295 Włochy Luca Badoer Włochy Forti 1:26,615 107,396 Nie
Włochy Andrea Montermini 1:27,358 108,317 Nie
Wielkiej Brytanii 1:26,875 1:32,956 Włochy Andrea Montermini Włochy Forti 1:35,206 109,590 Nie
Włochy Luca Badoer 1:35,304 109,702 Nie
Niemiec 1:43,912 1:51,186 Włochy Giovanni Lavaggi Włochy Minardi 1:51,357 107,165 Nie
Belgii 1:50,574 1:58,314 Włochy Giovanni Lavaggi Włochy Minardi 1:58,579 107,239 Nie
Japonii 1:38,909 1:45,833 Włochy Giovanni Lavaggi Włochy Minardi 1:46,795 107,973 Nie
1997 Australii 1:29,369 1:35,625 Brazylia Pedro Diniz Wielka Brytania Arrows 1:35,972 107,388 Tak
Włochy Vincenzo Sospiri Wielka Brytania Lola 1:40,972 112,988 Nie
Brazylia Ricardo Rosset 1:42,086 114,230 Nie
1998 Hiszpanii 1:20,262 1:25,880 Brazylia Ricardo Rosset Wielka Brytania Tyrrell 1:25,946 107,082 Nie
Monako 1:19,798 1:25,383 Brazylia Ricardo Rosset Wielka Brytania Tyrrell 1:25,737 107,443 Nie
Węgier 1:16,973 1:22,361 Brazylia Ricardo Rosset Wielka Brytania Tyrrell 1:23,140 108,012 Nie
Japonii 1:36,293 1:43,033 Brazylia Ricardo Rosset Wielka Brytania Tyrrell 1:43,259 107,234 Nie
1999 Australii 1:30,462 1:36,794 Hiszpania Marc Gené Włochy Minardi 1:37,013 107,242 Tak
Francji 1:38,441 1:45,331 Wielka Brytania Damon Hill Irlandia Jordan 1:45,334 107,002 Tak
Hiszpania Marc Gené Włochy Minardi 1:46,324 108,008 Tak
Włochy Luca Badoer 1:46,784 108,475 Tak
Hiszpania Pedro de la Rosa Wielka Brytania Arrows 1:48,215 109,929 Tak
Japonia Toranosuke Takagi 1:48,322 110,038 Tak
2001 Australii 1:26,892 1:32,974 Brazylia Tarso Marques Włochy Minardi 1:33,228 107,292 Tak
Wielkiej Brytanii 1:20,447 1:26,078 Brazylia Tarso Marques Włochy Minardi 1:26,508 107,534 Nie
Belgii 1:52,072 1:59,917 Holandia Jos Verstappen Wielka Brytania Arrows 2:02,039 108,893 Tak
Hiszpania Fernando Alonso Włochy Minardi 2:02,594 109,389 Tak
Brazylia Enrique Bernoldi Wielka Brytania Arrows 2:03,048 109,794 Tak
Brazylia Tarso Marques Włochy Minardi 2:04,204 110,825 Tak
2002 Australii 1:25,843 1:31,852 Japonia Takuma Satō Irlandia Jordan 1:53,351 132,045 Tak
San Marino 1:21,091 1:26,767 Malezja Alex Yoong Włochy Minardi 1:27,241 107,584 Nie
Wielkiej Brytanii 1:18,998 1:24,527 Malezja Alex Yoong Włochy Minardi 1:24,785 107,291 Nie
Francji 1:11,985 1:17,023 Niemcy Heinz-Harald Frentzen Wielka Brytania Arrows 1:18,497 109,046 Nie
Brazylia Enrique Bernoldi 1:19,843 110,916 Nie
Niemiec 1:14,389 1:19,596 Malezja Alex Yoong Włochy Minardi 1:19,775 107,240 Nie
2011 Australii 1:25,296 1:31,266 Włochy Vitantonio Liuzzi Hiszpania HRT 1:32,978 109,006 Nie
Indie Narain Karthikeyan 1:34,293 110,547 Nie
Turcji 1:27,013 1:33,103 Japonia Kamui Kobayashi Szwajcaria Sauber brak czasu Tak
Hiszpanii 1:22.960 1:28.767 Niemcy Nick Heidfeld Wielka Brytania Renault brak czasu Tak
Monako 1:15.207 1:20.471 Indie Narain Karthikeyan Hiszpania HRT brak czasu Tak
Włochy Vitantonio Liuzzi brak czasu Tak
Kanady 1:13.822 1:18.989 Belgia Jérôme d'Ambrosio Rosja Virgin 1:19.414 107,575 Tak
Belgii 2:01.813 2:10.339 Belgia Jérôme d'Ambrosio Rosja Virgin 2:11.601 108,035 Tak
Włochy Vitantonio Liuzzi Hiszpania HRT 2:11.616 108,047 Tak
Australia Daniel Ricciardo 2:13.077 109,246 Tak
Niemcy Michael Schumacher Niemcy Mercedes brak czasu Tak
Japonii 1:32,626 1:39,110 Niemcy Nico Rosberg Niemcy Mercedes brak czasu Tak
Włochy Vitantonio Liuzzi Hiszpania HRT brak czasu Tak
2012 Australii 1:26,182 1:32,215 Hiszpania Pedro de la Rosa Hiszpania HRT 1:33,495 108,486 Nie
Indie Narain Karthikeyan 1:33,643 108,657 Nie
Hiszpanii 1:22,583 1:28,364 Indie Narain Karthikeyan Hiszpania HRT 1:31,122 110,340 Tak
Wielka Brytania Lewis Hamilton Wielka Brytania McLaren czas unieważniony[22] Tak
Monako 1:15,418 1:20,697 Meksyk Sergio Pérez Szwajcaria Sauber brak czasu Tak
Wielkiej Brytanii 1:46,279 1:53,718 Francja Charles Pic Rosja Marussia 1:54,143 107,399 Tak
Włoch 1:24,175 1:30,067 Niemcy Nico Hülkenberg Indie Force India brak czasu Tak
Korei Południowej 1:38,397 1:45,082 Indie Narain Karthikeyan Hiszpania HRT brak czasu Tak
Abu Zabi 1:41,497 1:48,601 Niemcy Sebastian Vettel Austria Red Bull czas unieważniony Tak
2013 Australii 1:43,380 1:50,617 Francja Charles Pic Malezja Caterham 1:50,626 107,009 Tak
Monako 1:23,452 1:29,294 Francja Jules Bianchi Rosja Marussia brak czasu Tak
Brazylia Felipe Massa Włochy Ferrari brak czasu Tak
2014 Australii 1:30,775 1:37,129 Wenezuela Pastor Maldonado Wielka Brytania Lotus brak czasu Tak

Inne serie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie zasada 107% jest używana w Serii GP2, i była stosowana trzykrotnie. Marcos Martínez z powodu problemów z silnikiem nie zakwalifikował się do swojego pierwszego wyścigu (Hungaroring, sezon 2007) mimo faktu, że podczas treningów uzyskiwał czasy poniżej 107% najlepszych czasów[23]. W sezonie 2009 w trakcie rundy w Monako Ricardo Teixeira uzyskał czas gorszy od 107% czasu zdobywcy pole position i nie wystartował w wyścigach[24]. W kwalifikacjach do rundy mistrzostw na Hungaroringu w tym samym roku, Romain Grosjean i Franck Perera zderzyli się przed ustanowieniem przez ich obu mierzonego czasu okrążenia. Perera został uznany za winnego spowodowania kolizji, za co zakazano mu startu w pierwszym wyścigu, ale w drugim mógł wystartować (z ostatniego rzędu); Grosjean nie wystartował w obu wyścigach[25]. Perera nie zakwalifikował się do wyścigów na torze Spa-Francorchamps z powodu nieuzyskania w kwalifikacjach regualminowego czasu[26]. Również Grosjean nie uzyskał regulaminowych 107% w Monako w sezonie 2011, z powodu trafiania na wolniejszych kierowców na okrążeniach pomiarowych oraz kolizji ze swoim kolegą zespołowych Pålem Varhaugiem[27].

Uwagi

  1. 1,0 1,1 Czas 107% był liczony od czasu pole position w latach 1996–2002, a od czasu Q1 jest liczony od 2011 roku.

Przypisy

  1. World Council decisions (ang.). grandprix.com, 1995-07-03. [dostęp 2010-12-18].
  2. 2,0 2,1 2,2 Tony Dodgins. Top Story: F1 grid cut threatens small teams. „Autosport”. 139 (13), s. 4-5, 1995-06-29. Haymarket. ISSN 0269-946X. 
  3. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1995-96. Hazleton, 1995, s. 38. ISBN 1-874557-36-5.
  4. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1996-97. Hazleton, 1996, s. 92, 101. ISBN 1-874557-91-8.
  5. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1996-97. Hazleton, 1996, s. 136. ISBN 1-874557-91-8.
  6. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1996-97. Hazleton, 1996, s. 92, 185. ISBN 1-874557-91-8.
  7. 7,0 7,1 Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1997-98. Hazleton, 1997, s. 107. ISBN 1-874557-47-0.
  8. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1997-98. Hazleton, 1997, s. 100. ISBN 1-874557-47-0.
  9. F1 teams race home to test (ang.). grandprix.com, 1997-03-17. [dostęp 2010-12-18].
  10. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1998-99. Hazleton, 1998, s. 192. ISBN 1-874557-43-8.
  11. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1999-2000. Hazleton, 1999, s. 99. ISBN 1-874557-34-9.
  12. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 1999-2000. Hazleton, 1999, s. 149. ISBN 1-874557-34-9.
  13. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2001-2002. Hazleton, 2001, s. 115. ISBN 1-903135-06-0.
  14. GRAND PRIX RESULTS: AUSTRALIAN GP, 2001 (ang.). grandprix.com. [dostęp 2010-12-18].
  15. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2001-2002. Hazleton, 2001, s. 198. ISBN 1-903135-06-0.
  16. Nigel Mansell (red.): 2001 Formula One Annual. European Press, 2001, s. 353, 379, 495. ISBN 0-9541368-0-2.
  17. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2002-2003. Hazleton, 2002, s. 91. ISBN 1-903135-10-9.
  18. Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2002-2003. Hazleton, 2002, s. 81. ISBN 1-903135-10-9.
  19. 19,0 19,1 Alan Henry (red.): AUTOCOURSE 2002-2003. Hazleton, 2002, s. 180. ISBN 1-903135-10-9.
  20. Press Release: World Motor Sport Council (23/06/2010) (ang.). fia.com, 2010-06-23. [dostęp 2010-12-18].
  21. Qantas Australian Grand Prix 2011 – Łączny wynik kwalifikacji (pol.). f1wm.pl. [dostęp 2011-03-26].
  22. Hamilton stracił pole position do Grand Prix Hiszpanii (pol.). f1wm.pl, 2012-05-12. [dostęp 2012-05-12].
  23. Martínez not allowed to debut in GP2 this weekend (ang.). gp2.gpupdate.net, 2007-08-04. [dostęp 2010-12-18].
  24. Trident Racing's Davide Rigon, 9th while Ricardo Teixeira did not start (ang.). automobilsport.com, 2009-05-23. [dostęp 2010-12-18].
  25. Franck Perera handed penalty (ang.). gp2.gpupdate.net, 2009-07-24. [dostęp 2010-12-18].
  26. Mark Glendenning: Di Grassi penalised for blocking (ang.). autosport.com, 2009-08-28. [dostęp 2010-12-18].
  27. Marek Roczniak: Van der Garde ponownie na pole position w GP2 (pol.). f1wm.pl, 2011-05-26. [dostęp 2011-05-26].