Saab (motoryzacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy działu motoryzacyjnego marki Saab. Zobacz też: Saab (samolot).
Saab Automobile AB
Saab Automobile AB
Saab Automobile AB
Fabryka w Trollhättan
Forma prawna spółka
Własność:
General Motors (1990 - 2010)
Spyker Cars (Swedish Automobile) (2010 - 2012)
National Electric Vehicle Sweden (od 2012)
Data założenia 1947
ponownie od 2013
Data likwidacji 2011
Państwo  Szwecja
Siedziba 461 80 Trollhättan
Prezes Carl-Peter Forste
Kai Johan Jiang (CEO NEVS)
Karl-Erling Trogen (przewodniczący NEVS)
Branża motoryzacyjna
Produkty samochody osobowe
Zatrudnienie 3 355 (2009)[1]
180 (2013)[2]
Położenie na mapie Västra Götalandu
Mapa lokalizacyjna Västra Götalandu
Saab Automobile AB
Saab Automobile AB
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Saab Automobile AB
Saab Automobile AB
Ziemia 58°17′N 12°17′E/58,283333 12,283333Na mapach: 58°17′N 12°17′E/58,283333 12,283333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

SAAB ("Svenska Aeroplan Aktie Bolaget") – oddział motoryzacyjny szwedzkiego przedsiębiorstwa lotniczego SAAB założonego w 1937 roku w Linköping powstały w 1947 roku wytwarzający samochody osobowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Logo marki SAAB z 1965 roku
Logo marki SAAB z roku 2000
Saab 92
Saab Sonett
Saab 96
Saab 900
Saab 9000
Saab 9-3 I
Saab 9-5
Saab 9-3 II po liftingu
Saab 9-4X
Saab 9-7X

Powstanie samochodów produkowanych pod marką Saab wiąże się z II wojną światową po której dział lotniczy stanął w obliczu stagnacji na rynku samolotów, gdyż skończył się zamówienia wojskowe, dlatego kierownictwo marki postanowiło stworzyć dział "dochodowy" zajmujący się produkcją samochodów osobowych nazwany Saab Automobile AB. Stworzenie pierwszego w dziejach marki samochodu oraz kierownictwo nad tym zadaniem zlecono projektantowi skrzydeł Gunnarowi Lujunströmowi. W pracach uczestniczył również stylista Sixten Sason[3]. W założeniach producenta auto miało być bardzo tanie i użyteczne[4]

Pierwszym autem marki Saab był prototyp Ursaab z 1946 roku intensywnie testowany w tunelu aerodynamicznym co zaowocowało bardzo dobrym współczynnikiem aerodynamicznym wynoszącym 0,32. 10 czerwca 1947 roku zaprezentowano w stołówce zakładowej drugi prototyp pojazdu. W stylistyce auta widać było wpływ doświadczeń lotniczych marki. Karoserię wykonano w kształcie skrzydła samolotu. Prace projektowe, które prowadzono w Linköping kontynuowano od jesieni 1947 roku w Trollhättan, gdzie koncern przeniósł wydział motoryzacyjny[3]. Pojazd trafił do produkcji jako Saab 92 12 grudnia 1949 roku[5]. Pierwsze egzemplarz zjechały z taśm montażowych 16 stycznia 1950 roku.

We wrześniu 1953 roku zaprezentowano kolejny model marki 93 zasilany silnikiem trzycylindrowym. Jednocześnie pracowano nad lekkim pojazdem dwuosobowym Saab Sonett[6]. Auto zasilane dwusuwowym silnikiem zbudowane zostało z włókna węglowego. Po kilku latach twórca modelu Sonett Rolf Mellde dopracował testowe modele rozpoczynając jednocześnie produkcję dwudrzwiowego coupé jako model 97 zwany Sonnet II[4]. W 1954 roku przeniesiono produkcję silników oraz skrzyni biegów do Göteborga[6].

W 1960 roku Saab wykupił firmę ANA AB Nykopings Automobilfabrik dzięki której stworzył sieć dystrybucji w Szwecji. W tym samym roku utworzono przedstawicielstwo na rynek brytyjski pod nazwą Saab GB Ltd.. W 1965 roku zamieniono nazwę na Saab Aktiebolag[6].

W 1969 roku Saab Aktiebolag połączył się ze szwedzkim producentem samochodów ciężarowych - Aktiebolaget Scania Vabis nosząc do rozwodu w 1995 roku nazwę oraz logo Saab-Scania Aktiebolag. Wszystkie działania związane z samochodami ciężarowymi, osobowymi oraz autobusami przejęte zostały przez Departament Pojazdów z kierownictwem w Sodertalje. W tym samym roku Saab przejął 50% akcji fińskiej firmy Valmet mieszczącej się w Uusikaupunki, gdzie następnie rozpoczęto produkcję pojazdów. W lipcu tego samego roku zmieniona została nazwa ANA na Saab-ANA AB[6].

W 1970 roku jako pierwszy producent na świecie Saab wprowadził do swoich pojazdów wycieraczki oraz spryskiwacze reflektorów przednich, a rok później dzięki bólowi pleców jednego z menadżerów marki[7] elektrycznie podgrzewany fotel kierowcy. W 1972 roku Saab Scania Automotive Division zostaje podzielony na Scania i Saab Division, z kierownictwem tego ostatniego przeniesionym do Nykoping. Rok później otwarto nową fabrykę podzespołów w belgijskim Mechelen[6]. W 1977 roku doszło do pertraktacji przedstawicieli firmy Saab i Volvo Car Corporation na temat ewentualnej fuzji przedsiębiorstw, której powodem miała być duża konkurencja zagranicznych koncernów oraz obniżenie kosztów produkcji. Jednak kierownictwo Volvo wycofało się z głosowania, które miało przesadzić o całej sprawie[8]. W 1978 roku Saab jako pierwszy producent na świecie zaprezentował pierwszy seryjnie produkowany samochód rodzinny wyposażony w turbosprężarkę - Saab 900[4], a także podpisał umową z koncernem FIAT oraz marką Lancia o współpracę przy realizacji nowego projektu - 9000[6].

Na przełomie lat 70. i 80. do standardowego wyposażenia pojazdów wprowadzono filtry przeciwpyłkowe oraz zmieniono numerację modeli[4]. Rozpoczęto produkcję najpopularniejszego modelu marki Saab 900, a następnie w zaprojektowanym w 1984 roku przez Giorgetto Giugiaro modelu 9000 wprowadzono system ABS[4]. W 1983 roku podczas targów motoryzacyjnych we Frankfurcie zaprezentowano nowy model koncepcyjny - 900 Convertible[6], który następnie został wprowadzony do produkcji . W 1989 roku dział zajmujący się produkcją samochodów został nabyty (połowa akcji) przez amerykański koncern General Motors, który dziesięć lat później dokupił resztę akcji, stając się jedynym właścicielem marki. General Motors w ostatniej chwili wyprzedziło w przejęciu Saaba włoski koncern FIAT[9]. W 1990 roku utworzono Saab Automobile AB z kierownictwem w Trollhattan.

W wyniku współpracy z General Motors w 1993 roku wprowadzono bazującą na Oplu Vectrze A drugą generację modelu 900, a w 1997 roku bazujący na modelu Vectra B model 9-5[6]. W 2003 roku wprowadzono na rynek bazującą na Vectrze C drugą generację modelu 9-3[9], a w 2010 roku bazującą na modelu Opel Insignia drugą generację 9-5.

W 1993 w modelu 900 zaprezentowano znany z kokpitów samolotów system Night Panel, który umożliwia kierowcy wyłączenie podświetlenia deski rozdzielczej, za wyjątkiem prędkościomierza, w celu ograniczenia ilości punktów świetlnych rozpraszających wzrok podczas jazdy nocą[10]. W 1997 roku wprowadzono do wyposażenia standardowego pojazdów system aktywnych zagłówków SAHR, cztery poduszki powietrzne, pirotechniczne napinacze pasów bezpieczeństwa oraz kontrolowane strefy zgniotu[6]. W 1999 roku koncern General Motors zmusił zarząd Saaba do restrukturyzacji nierentownych zakładów firmy[11].

W 2004 roku Saab nawiązał współpracę z Fuji Heavy Ind. producentem aut Subaru której efektem jest model 9-2 powstały na bazie modelu Subaru Impreza. W 2007 roku zaprezentowano ekologiczny silnik BioPower przystosowany do spalania benzyny oraz bioetanolu o zwartości do 85% etanolu (E85)[6].

17 lutego 2009 roku firma złożyła wniosek do sądu w Vänersborgu o restrukturyzację[12]. Wcześniej General Motors poprosiło szwedzki rząd o pomoc w wysokości 5 miliardów koron, aby utrzymać produkcję w zakładzie do 2010 roku. Rząd jednak nie wyraził chęci zajęcia się wnioskiem General Motors[13]. Szwedzki premier Fredrik Reinfeldt powiedział ponadto, że wniosek GM jest "pułapką", mającą zmusić rząd do dotowania upadających przedsiębiorstw[14].

18 grudnia 2009 roku koncern GM ogłosił, że fiaskiem zakończyły się rozmowy z firmą Spyker o przejęciu Saaba. Z powodu braku nowego inwestora dla szwedzkiej spółki oznaczało to zakończenie działalności i likwidację marki. Wcześniej z podpisanej już w lecie umowy przejęcia spółki wycofał się szwedzki producent samochodów sportowych Koenigsegg[15]. W tym samym roku chiński Beijing Auto kupił od Saaba prawa do produkcji II generacji modelu 9-3 z 2003 roku oraz II generacji modelu 9-5 z roku 2005. Produkcyjna wersja auta produkowana jest jako BAIC C60 (Saab 9-3) oraz BAIC C71 (Saab 9-5)[16].

26 stycznia 2010 roku wiceprezydent GM John Smith oświadczył, że General Motors i Spyker Cars uzgodniły warunki sprzedaży Saaba Spykerowi[17]. Spyker miał zapłacić General Motors 74 miliony dolarów w gotówce. 326 milionów w tzw. preferowanych udziałach nowopowstającej firmy zastrzeżone jest dla GM. Smith dodał, że rząd szwedzki zagwarantował pożyczkę z European Investment Bank wartości około 563,5 miliona dolarów, która musi zostać jeszcze zatwierdzona przez Komisję Europejską. Spyker podał, że otrzymał również tzw. "backup loan", czyli wspierającą pożyczkę z Global Emerging Markets Global Yield Fund Ltd z Wielkiej Brytanii w wysokości 211,3 miliona dolarów. Zaś 12 lutego 2010 roku akcjonariusze Spykera wyrazili zgodę na przejęcie Saaba[18].

W październiku 2010 roku ogłoszono informację, że Saab podpisał umowę z BMW Group na dostarczanie jednostek napędowych, które montowane będą w nowych modelach koncernu. Silniki to czterocylindrowe motory benzynowe[19].

19 grudnia 2011 roku Szef holenderskiej grupy Swedish Automobile, która jest właścicielem firmy Saab, złożył w sądzie w szwedzkim Vaenersborgu wniosek o ogłoszenie bankructwa, które oznacza koniec marki. Bezpośrednio po ogłoszeniu bankructwa szwedzkie salony, oferujące sprzedaż nowych i używanych samochodów tej firmy, odnotowały rekordowy popyt. Produkcję wszystkich samochodów zakończono w 2012 roku. Ostatnie egzemplarze marki Saab (9-3, 9-4X, 9-5) sprzedane zostały 22 marca 2013 roku[20]. W czerwcu 2012 roku markę SAAB wykupiła firma NEVS (National Electric Vehicle Sweden).

2 grudnia 2013 roku rozpoczęto seryjną produkcję odrodzonego Saaba modelem 9-3 II generacji po face liftingu[21]. 19 września 2013 roku z linii fabryki w Trollhättan zjechał pierwszy Saab wyprodukowany po wykupieniu przez NEVS. Wyprodukowane auto otrzymało nadwozie ostatnio produkowanego Saaba 9-3, a pod maską turbodoładowany benzynowy silnik[22].

W maju 2014 roku ze względu na chińskiego inwestora firmę Qingbo, która zwlekała z płatnościami wstrzymano produkcję modelu 9-3[23], a w czerwcu tego samego roku indyjski koncern motoryzacyjny Mahindra & Mahindra Limited ujawnił zainteresowanie zakupem marki Saab[24]. W sierpniu 2014 roku dostawca urządzeń do testowania, firma Labo Test zgłosiła do szwedzkiego sądu wniosek o odzyskanie pieniędzy, których winne jest firmie NEVS[25]. We wrześniu 2014 roku koncern zbrojeniowy SAAB AB, do którego do 1990 roku należała marka Saab Automobile wycofał zgodę na używanie nazwy Saab w stosunku do samochodów produkowanych przez NEVS[26].

W grudniu 2014 roku ogłoszono, że obecny właściciel marki - NEVS, planuje na początku roku 2015 sprzedać pakiet większościowy udziałów indyjskiej firmie Mahindra & Mahindra Limited[27].

Samochody[edytuj | edytuj kod]

Modele samochodów[edytuj | edytuj kod]

Modele prototypowe[edytuj | edytuj kod]

Innowacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1958 - trzypunktowe pasy bezpieczeństwa oferowane w standardzie
  • 1967 - kolumna kierownicy z podwójnym przegubem oraz strefy zgniotu z przodu i tyłu samochodu
  • 1969 - automatycznie włączające się światła wraz z silnikiem na rynki skandynawskie oraz umieszczenie stacyjki obok skrzyni biegów[6]
  • 1970 – spryskiwacze i wycieraczki przednich reflektorów[6]
  • 1971 – zderzaki pochłaniające siły zderzenia do prędkości 8 km/h
  • 1972 – podgrzewane siedzenia oraz belki wzmacniające w drzwiach[6]
  • 1972 – Saab 99 EMS – manualna skrzynia biegów + automatyczne sprzęgło
  • 1976 – zastosowanie sondy Lambda wraz z trójdrożnym katalizatorem
  • 1978 – filtr powietrza przedziału pasażerskiego
  • 1980 – Automatic Performance Control (APC) - funkcja regulacji turbosprężarki pozwalająca na używanie niskooktanowej benzyny
  • 1981 – Saab wprowadza dzielone na strefy lusterko boczne, co eliminuje martwy punkt
  • 1982 – Saab rezygnuje z używania materiałów zawierających azbest w klockach i tarczach hamulcowych[28]
  • 1983 – Saab prezentuje turbodoładowany 16-zaworowy silnik
  • 1985 – system sterowanego zapłonu (DI) ułatwiający rozruch przy niskich temperaturach
  • 1991 – Saab Trionic – system sterowania silnikiem
  • 1991 - Eliminacja z układu klimatyzacji freonu
  • 1993 – Saab Safeseat – siedzenia pozbawione niebezpiecznych elementów
  • 1997 – Saab Active Head Restraint (SAHR) – aktywne zagłówki
  • 1997 - Saab wprowadza elektroniczny rozdział siły hamowania oraz wentylowane fotele
  • 2000 – Saab Variable Compression (SVC) – prototyp silnika benzynowego o zmiennym stopniu sprężania
  • 2002 – Saab wprowadza system aktywnej osi tylnej (ReAxs) oraz drugą generację aktywnych zagłówków SAHR2
  • 2007 – Saab wprowadza innowacyjny napęd na cztery koła (XWD)
  • 2007 - Saab wprowadza na rynek ekologiczny silnik BioPower zasilany benzyną oraz bioetanolem

Sukcesy sportowe[edytuj | edytuj kod]

Szwedzki zawodnik Erik Carlsson prowadząc Saaba 96 wygrał m.in. Rajd 1000 jezior, brytyjski RAC oraz Rajd Monte Carlo[3].

Fabryki produkcyjne[29][edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Z badań Top Gear wynika, że kierowcy pojazdów marki Saab znajdują się na pierwszym miejscu listy najinteligentniejszych zmotoryzowanych[30]
  • Do 1952 roku model 92 produkowany był jedynie w kolorze butelkowej zieleni z powodu posiadania nadwyżek barwników do produkcji sprzętu wojskowego[6].
  • Pojazdy marki SAAB wyposażane były do 2012 roku i ponownie od 2013 roku są w produkowane od 2011 roku w Poznaniu akumulatory firmy Exide Technologies, która do 1999 roku produkowała je w Szwecji, a od 1999 do 2011 w innych europejskich krajach[31]

Przypisy

  1. Saab.com
  2. http://www.caradvice.com.au/246971/saab-factory-re-opened-for-nevs-production-report/
  3. 3,0 3,1 3,2 Robert Rybicki: Historia Saaba. auto-swiat.pl, 2009-05-21. [dostęp 2014-03-13].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Piotr Wielgus: Tak hartował się Saab [geneza motoryzacji]. autokult.pl, 2011-05-12. [dostęp 2014-11-24].
  5. Historia koncernu Saab. samochody.mojeauto.pl. [dostęp 2013-07-27].
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 Historia marki Saab. saaby.w.tkb.pl, 2014. [dostęp 2014-11-24].
  7. Saab: Ciekawostki Saaba. speed-zone.pl, 2007-02-06. [dostęp 2014-12-16].
  8. Paweł: Historia Marki SAAB. saabklub.pl, 2008-05-26. [dostęp 2014-03-13].
  9. 9,0 9,1 Jacek Bereźnicki: Dlaczego Saab był skazany na upadek? Lista powodów jest długa.... biztok.pl, 2011-12-24. [dostęp 2014-05-31].
  10. Saab: Ciekawostki Saaba. speed-zone.pl, 2007-02-06. [dostęp 2014-12-16].
  11. Kochasz Saaba? Jedyna taka okazja!. chceauto.pl, 2012-12-04. [dostęp 2014-09-18].
  12. bbc.co.uk z 20 lutego 2009
  13. timesonline.pl z 18 lutego 2009
  14. bloomberg.com z 18 lutego 2009
  15. Wyborcza.biz z 19 grudnia 2009
  16. Robert Rybicki: Saab 9-3 w nowym wydaniu gotowy do produkcji. auto-swiat.pl, 2011-04-27. [dostęp 2014-11-25].
  17. Nowa historia Saaba – Onet.pl Moto – 26.01.2010
  18. Spyker-Aktionäre stimmen Übernahme von Saab zu
  19. Tomasz Popławski: Saab z silnikami BMW od 2012 r.. autogaleria.pl, 2010-10-04. [dostęp 2014-05-14].
  20. pp: Saab Sonett - tak miał wyglądać rywal Audi A5. motofakty.pl, 2013-04-16. [dostęp 2014-09-18].
  21. A. Ruciński: Saab wznawia produkcję. Pierwsze auta zjadą z taśm już w poniedziałek. v10.pl, 2013-11-30. [dostęp 2013-12-01].
  22. http://www.bytbil.com/nyheter/uv5tvkyg/?cmpid=37
  23. A. Ruciński: Saab wstrzymał produkcję z powodu problemów finansowych. v10.pl, 2014-05-21. [dostęp 2014-05-21].
  24. Lesław Sagan: SAAB w rękach Hindusów. auto-swiat.pl, 2014-06-19. [dostęp 2014-06-19].
  25. Mariusz Zmysłowski: Właściciel Saaba zbankrutuje?. autokult.pl, 2014-08-13. [dostęp 2014-08-14].
  26. Saab przestał być Saabem - kolejny akt dramatu. motoryzacja.interia.pl, 2014-09-02. [dostęp 2014-09-03].
  27. Saab trafi w ręce Mahindra&Mahindra - zdjęcia. topgear.com. [dostęp 2014-12-05].
  28. Saab: Ciekawostki Saaba. speed-zone.pl, 2007-02-06. [dostęp 2014-12-16].
  29. Zakłady produkcyjne. pl.saab.wikia.com. [dostęp 2013-09-27].
  30. MAK: Produkcja Saaba wznowiona. autokrata.pl, 2013-02-02. [dostęp 2014-03-13].
  31. Bawo: Szwedzkie Saaby z polską baterią. trojmiasto.pl, 2014-02-06. [dostęp 2014-03-13].