The X Factor (program telewizyjny)

The X Factor – muzyczny program telewizyjny, którego celem jest znalezienie nowej gwiazdy muzyki rozrywkowej.

Program powstał w Wielkiej Brytanii i zastąpił Pop Idol. W odróżnieniu od swojego poprzednika, w The X Factor nie ma górnej granicy wieku uczestników i mogą się do niego zgłaszać, oprócz solistów, również grupy wokalne. Co więcej, jurorzy nie tylko oceniają uczestników, ale pełnią również wobec nich funkcję mentorów i opiekunów.

Brytyjska edycja programu wypromowała wielu popularnych artystów, takich jak Leona Lewis, Alexandra Burke, Olly Murs czy zespoły JLS oraz One Direction. Obecnie konkursy odbywają się w różnych krajach.

W brytyjskiej edycji programu członkami jury byli: Simon Cowell (łowca talentów, producent telewizyjny, twórca m.in. The X Factor i Britain's Got Talent), Cheryl Cole (piosenkarka, modelka), menedżerowie Louis Walsh i Sharon Osbourne oraz piosenkarka i celebrytka Dannii Minogue (z powodu ciąży, podczas castingów do siódmej edycji zastępowały ją m.in. Geri Halliwell, Katy Perry i Nicole Scherzinger). W ósmej edycji show, w jury zasiedli obok Louis'a Walsha, Gary Barlow, Kelly Rowland i Tulisa Contostavlos. Natomiast w ostatniej, dziewiątej edycji, Kelly Rowland została zastąpiona przez Nicole Scherzinger. Nieznane są na razie losy dziesiątej edycji.^[1]

Nagrodą za zwycięstwo w show jest zazwyczaj kontrakt płytowy.

Polską wersję programu realizuje telewizja TVN^[2]. Zwycięzcą pierwszej edycji polskiego X Factor został Gienek Loska. Drugie miejsce zajął Michał Szpak, a trzecie – Ada Szulc. Funkcję jurorów i mentorów pełnili: dziennikarz i krytyk muzyczny Kuba Wojewódzki, menedżerka Maja Sablewska oraz piosenkarz Czesław Mozil.

W drugiej edycji Maję Sablewską zastąpiła Tatiana Okupnik^[3]. Program wygrał jej podopieczny, Dawid Podsiadło^[4]. Trzecia edycja programu rozpoczęła się 23 lutego 2013 roku. Jury pozostało niezmienione, jednak prowadzącego - Jarosława Kuźniara - zastąpiła Patricia Kazadi^[5].

Geneza [edytuj]

Zobacz też: X Factor.

Simon Cowell zasiadał w jury programów typu talent show, takich jak Pop Idol, American Idol (kolejno: brytyjski i amerykański odpowiednik polskiego Idola) oraz stworzonych przez niego America's Got Talent i Britain's Got Talent (których adaptacją w Polsce jest Mam talent!)^[6]. W 2004 w Wielkiej Brytanii rozpoczął się kolejny jego program (w którym także był jurorem), The X Factor. Show wypromował gwiazdy muzyki, takie jak Leona Lewis, Alexandra Burke czy Matt Cardle^[7]. Wkrótce po rozpoczęciu programu zaczęły pojawiać się jego adaptacje na całym świecie, których liczba przekracza obecnie 30. Wersja australijska pojawiła się w 2005, a amerykańska—w 2011^[8]. Informacja o powstaniu polskiego X Factor została wydana w listopadzie 2010^[9].

Format [edytuj]

Startujący są zazwyczaj podzieleni na cztery grupy (lub czasem trzy):

grupy wokalne (włączając duety)
chłopcy w wieku od 16 do 24 lat
dziewczyny w wieku od 16 do 24 lat
piosenkarze w wieku powyżej 25 lat

Istnieją cztery poziomy konkursu „The X Factor”:

castingi (pierwszy z producentami, drugi z jury)
boot camp (dalsza selekcja)
wizyty w domach jurorów (wybór finalistów)
finałowy live show

Zmiany w formacie [edytuj]

odbyły się trzy specjalne regionalne edycje „The X Factor”. Uczestnicy pochodzili z:
- Półwysep Arabski: Bahrajn, Egipt, Irak, Jordania, Kuwejt, Liban, Oman, Arabia Saudyjska, Somalia, Syria , Tunezja
- Wielka Brytania i Irlandia
w czwartej, brytyjskiej edycji, wprowadzono podział na grupy męskie i żeńskie. Ten podział na cztery stosowany jest w wielu edycjach, np. w Australii, Francji, na Ukrainie i w USA.
specjalną edycją programu był The X Factor: Battle of the Stars w Wielkiej Brytanii i Kolumbii.

Edycje The X Factor [edytuj]

Region/Kraj	Lokalny tytuł	Stacja telewizyjna	Edycje i zwycięzcy	Jurorzy	Prowadzący
Albania Kosowo	X Factor Albania	TV Klan Oficjalna strona	Edycja 1, 2012: Sheila Haxhiraj Edycja 2, 2012: Arilena Ara	Obecnie Pandi Laco Alban Skënderaj Altuna Sejdiu (2-) Soni Malaj (2-) Dawniej Vesa Luma (1) Juliana Pasha (1)	Alketa Vajsiu
Argentyna	Factor X	El Trece	Edycja 1, 2012: nadchodząca edycja
Armenia	X-Factor ԻՔՍ-ՖԱԿՏՈՐ	Shant TV Oficjalna strona	Edycja 1, 2010–2011: Vrezh Kirakosyan	Egor Glumov Naira Gyurjinyan Garik Baboyan Gisané Palyan	Aram MP3
Australia	The X Factor	Network Ten (2005) Seven Network (2010–obecnie) Oficjalna strona	Edycja 1, 2005: Random Edycja 2, 2010: Altiyan Childs Edycja 3, 2011: Reece Mastin Edycja 4, 2012: Samantha Jade Edycja 5, 2013: nadchodząca edycja	Obecnie Ronan Keating (2010-) Natalie Bassingthwaighte (2011-) Dannii Minogue (2013-) Redfoo (2013-) Dawniej Mark Holden (2005) Kate Ceberano (2005) John Reid (2005) Natalie Imbruglia (2010) Kyle Sandilands (2010) Guy Sebastian (2010-2012) Melanie Brown (2011-2012)	Obecnie The X Factor Luke Jacobz The Xtra Factor Natalie Garonzi Dawniej The X Factor Matthew Newton (przesłuchania 2010) Daniel McPherson (2005) The Xtra Factor Chloe Maxwell (2005)
Belgia	X Factor	VTM Oficjalna strona	Edycja 1, 2005: Udo Mechels Edycja 2, 2008: Dirk De Smet	Kris Wauters Jean Blaute (Edycja 1) Liliane Saint-Pierre (Edycja 1) Do (piosenkarz) (Edycja 2) Maurice Engelen (Edycja 2)	Koen Wauters (Edycja 1) Hadise (Edycja 2)
Bułgaria	X Factor	NovaTv Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Raffi Bohosyan	Maria Ilieva Vasko Vasilev Poli Genova Magomed Aliev – Maga	Deyan Slavchev – Deo
Chile	Factor X	Televisión Nacional de Chile (TVN) Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Sergio Járlaz Edycja 2, 2012: nadchodząca edycja	Obecnie Tito Beltrán Mon Laferte Jose Luis Rodriguez Dawniej Zeta Bosio Nydia Caro Karen Doggenweiler	Julián Elfenbein
Chiny	The X Factor: Ji Qing Chang Xiang 激情唱响	Liaoning TV Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Li Shangshang	Angie Chai Chih-ping Aduo Chen Yufan	Da Zuo Shao Wenjie
Czechy	X Factor	TV Nova Oficjalna strona	Edycja 1, 2008: Jiří Zonyga	Gábina Osvaldová Ondřej Soukup Petr Janda	Leoš Mareš
Czechy, Słowacja	X Faktor	TV Prima TV JOJ	Edycja 1, 2012: nadchodząca edycja	TBD	TBD
Dania	X Factor	Danmarks Radio Oficjalna strona	Edycja 1, 2008: Martin Hoberg Hedegaard Edycja 2, 2009: Linda Andrews Edycja 3, 2010: Thomas Ring Petersen Edycja 4, 2011: Sarah Skaalum Jørgensen Edycja 5, 2012: nadchodząca edycja	Remee (Edycje 1-3) Lina Rafn (Edycje 1-2) Thomas Blachman (Edycje 1-2, 4) Carsten Schack (Edycja 3) Pernille Rosendahl(Edycja 3-4) Cutfather (Edycja 4)	Lise Rønne (Edycje 1-2, 4) Signe Muusmann (Edycja 3)
Filipiny	The X Factor Philippines	ABS-CBN	Edycja 1, 2012: nadchodzący sezon	TBD	KC Concepcion
Finlandia	X Factor	MTV3 Oficjalna strona	Edycja 1, 2010: Elias Hämäläinen	Linda Brava Renne Korppila Gugi Kokljuschkin	X Factor Heikki Paasonen Xtra Factor Jukka Rossi
Francja Wspólnota francuska Belgii	X Factor	Francja W9 (2009) M6 (2011) Oficjalna strona edycji 1 Oficjalna strona edycji 2 Belgia RTL TVI (2009–2011) Oficjalna strona edycji 1 Oficjalna strona edycji 2	Edycja 1, 2009: Sébastien Agius Edycja 2, 2011: Matthew Raymond-Barker	Obecnie Henry Padovani Olivier Schultheis Véronic DiCaire Christophe Willem Edycja 1 Marc Cerrone Julie Zenatti Alain Lanty	Obecnie X Factor Sandrine Corman Xtra Factor Jérome Anthony Dawniej X Factor Alexandre Devoise
Grecja Cypr	The X Factor	ANT1 ANT1 Cyprus Oficjalna strona	Edycja 1, 2008–2009: Loukas Giorkas Edycja 2, 2009–2010: Stavros Michalakakos Edycja 3, 2010–2011: Haris Antoniou^[10]	George Levendis Giorgos Theofanous Katerina Gagaki Nikos Mouratidis	Sakis Rouvas
Hiszpania	Factor X	Cuatro Oficjalna strona	Edycja 1, 2007: María Villalón Edycja 2, 2008: Vocal Tempo Edycja 3, 2012: nadchodząca edycja	Miqui Puig Eva Perales Jorge Flo	Núria Roca
Holandia	X Factor	RTL 4 Oficjalna strona	Edycja 1, 2007: Sharon Kips Edycja 2, 2009: Lisa Hordijk Edycja 3, 2010: Jaap van Reesema Edycja 4, 2011: Rochelle Perts Edycja 5, 2012: nadchodząca edycja	Obecnie Eric van Tijn Stacey Rookhuizen Angela Groothuizen Gordon Heuckeroth Dawniej Henkjan Smits Marianne van Wijnkoop Henk Temming	Wendy van Dijk Martijn Krabbe
Indie	X Factor	Sony Entertainment Television Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Geet Sagar	Shreya Ghoshal Sonu Nigam Sanjay Leela Bhansali Gościnnie Pritam Chakraborty	Aditya Narayan
Indonezja	The X Factor	SCTV Oficjalna strona	Edycja 1, 2013: nadchodząca edycja	Indra Lesmana Titi DJ Maia Estianty	Adi Nugroho
Islandia	X Factor	Stöo 2 Oficjalna strona	Edycja 1, 2006: Jógvan Hansen	Páll Óskar Hjálmtýsson	Halla Vilhjálmsdóttir
Kazachstan	X Factor	Perviy Kanal Evraziya Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Daria Gabdull Edycja 2, 2012: nadchodząca edycja	Nagima Eskalieva Alexander Shevchenko Sultan Karazhigitova	Adil Liyan
Kolumbia	El Factor X	RCN TV Oficjalna strona	Edycja 1, 2005: Julio César Meza Edycja 2, 2006: Francisco Villarreal Edycja 3, 2009: Siam	Marbelle (Edycja 1-obecnie) Juan Carlos Coronel (Edycja 1-obecnie) José Gaviria (Edycja 1-present) Wilfrido Vargas (El Factor Xs 2)	Andrea Serna
	El Factor X: Batalla de Estrella (gwiazdy)		Edycja 1, 2006: Luz Amparo Alvarez
	El Factor Xs (dzieci)		Edycja 1, 2006: Andres Camilo Hurtado Edycja 2, 2007: Camilo Echeverry Correa Edycja 3, 2011: Shaira Selena Peláez
Kraje arabskie	The X Factor, XSeer Al Najah سير النجاح X	Rotana TV	Edycja 1, 2006: Rajaa Kasabni Edycja 2, 2007: Muhammad El Majzoub	Nelly (2006) Anoushka (2007)	Joelle Rahme
Niemcy	X Factor	VOX Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Edita Abdieski Edycja 2, 2011: David Pfeffer Edycja 3, 2012: nadchodząca edycja	Sarah Connor (edycje 1-3) Till Brönner (edycje 1-3) George Glueck (edycja 1) Das Bo (edycje 2-3)	Jochen Schropp
Litwa	X Faktorius	TV3	Edycja 1, 2012: nadchodząca edycja	TBD	TBD
Norwegia	X Factor	TV 2 Oficjalna strona	Edycja 1, 2009: Chand Torsvik Edycja 2, 2010: Hans Bollandsås	Obecnie Jan Fredrik Karlsen (Edycja 1-2) Elisabeth Andreassen (Edycja 2) Marion Ravn (Edycja 2) Klaus Sonstad (Edycja 2) Dawniej Mira Craig (Edycja 1) Peter Peters (Edycja 1)	Obecnie X Factor Ravi Guri Solberg Xtra Factor Peter Moi Brubresko, Katarina Flatland Dawniej X Factor Charlotte Thorstvedt (Edycja 1)
Nowa Zelandia	The X Factor	TV3	Edycja 1, 2013: trwająca edycja	Obecnie Daniel Bedingfield Melanie Blatt Ruby Frost Stan Walker	Obecnie Dominic Bowden
Polska	X Factor	TVN Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Gienek Loska Edycja 2, 2012: Dawid Podsiadło Edycja 3, 2013: trwa	Obecnie Tatiana Okupnik Czesław Mozil Kuba Wojewódzki Dawniej Maja Sablewska (Edycja 1)	Dawniej Jarosław Kuźniar (Edycje 1-2) Obecnie Patricia Kazadi (3-nadal)
Rosja	Siekriet Uspiecha Секрет Успеха	RTR Oficjalna strona	Edycja 1, 2005: Władimir Sapkowskij Edycja 2, 2007: Nikołaj Tymochin	Edycja 1 Walerij Meladze Katerina Von Gechmen-Valdek Aleksandr Rewzin Waleriya Edycja 2 Walerij Garkalin Tigran Keosayan	Edycja 1 Aleksiej Czumakow Jelena Worobiej Edycja 2 Tutti Larsen
Rosja	Faktor A Фактор А	Russia 1 Oficjalna strona	Edycja 1, 2011: Siergiej Sawin	Lolita Miliawskaja Roman Emelianow Borys Krasnow Ałła Pugaczowa (przewodnicząca)	Philipp Kirkorow Władimir Zelenski
Rumunia	X Factor	Antena 1 Oficjalna strona	Edycja 1, 2011–2012: Andrei Leonte Edycja 2, 2012: nadchodząca edycja	Mihai Morar Paula Seling Adrian Claudiu Sână	Răzvan Simion Dani Oțil
Serbia	X Faktor Srbija	Prva	Edycja 1, 2011: nadchodząca edycja	TBD	TBD
Słowenia	X Faktor	POP TV	Edycja 1, 2011: nadchodząca edycja	TBD	TBD
Stany Zjednoczone	The X Factor	Fox (USA) CTV (Kanada) ITV2 (Wielka Brytania) Fox Life (Polska)	Edycja 1, 2011: Melanie Amaro Edycja 2, 2012: Tate Stevens Edycja 3, 2013: nadchodząca edycja	Simon Cowell Demi Lovato (2 edyja-) Dawniej Nicole Scherzinger (Edycja 1) Paula Abdul (Edycja 1) Britney Spears(Edycja 2) L.A Reid (Edycje 1-2) Cheryl Cole (Edycja 1)	Obecnie Mario Lopez (2 edycja -) Dawniej Steve Jones (Edycja 1) Khloé Kardashian (2 edycja)
Ukraina	X Factor	STB Oficjalna strona	Edycja 1, 2010–2011: Aleksiej Kuzniecow Edycja 2, 2011: Wiktor Romanczenko	Igor Kondratiuk Siergiej Sosedow Yolka Seryoga Galina Pyliutikowa (przesłuchania)	Oksana Marczenko
Węgry	X-Faktor	RTL Klub Oficjalna strona	Edycja 1, 2010: Csaba Vastag Edycja 2, 2011: Tibor Kocsis Edycja 3, 2012: nadchodząca edycja	Feró Nagy Péter Geszti Ildikó Keresztes Miklós Malek Jr	Nóra Ördög Sebestyén Balázs
Wielka Brytania	The X Factor	ITV1 ITV1 HD ITV2 STV (Szkocja) STV HD UTV (Irlandia Północna) Channel Television (Wyspy Normandzkie) TV3 (Irlandia) Oficjalna strona	Edycja 1, 2004: Steve Brookstein Edycja 2, 2005: Shayne Ward Edycja 3, 2006: Leona Lewis Edycja 4, 2007: Leon Jackson Edycja 5, 2008: Alexandra Burke Edycja 6, 2009: Joe McElderry Edycja 7, 2010: Matt Cardle Edycja 8, 2011: Little Mix Edycja 9, 2012: James Arthur Edycja 10, 2013:	Obecnie Louis Walsh Nicole Scherzinger (9 Edycja-) Gary Barlow (8 edycja-) Sharon Osbourne (1-4,10- edycje) Dawniej Brian Friedman (4 edycja) Simon Cowell (1-7 edycje) Cheryl Cole (5-7 edycje) Dannii Minogue (4-7 edycje) Kelly Rowland (8 edycja) Tulisa Contostavlos (8-9 edycje)	Obecnie Dermot O'Leary (4 edycja-) Caroline Flack (The Xtra Factor) Olly Murs (The Xtra Factor) Dawniej Kate Thornton (1-3 edycje) Ben Shephard (The Xtra Factor) Fearne Cotton (The Xtra Factor) Holly Willoughby (The Xtra Factor) Konnie Huq (The Xtra Factor)
Wielka Brytania	The X Factor: Battle of the Stars		Edycja 1, 2006: Lucy Benjamin
Włochy	X Factor	Rai Due Oficjalna strona	Edycja 1, 2008: Aram Quartet Edycja 2, 2008–2009: Matteo Becucci Edycja 3, 2009: Marco Mengoni Edycja 4, 2010: Nathalie Giannitrapani Edycja 5, 2011: trwająca edycja	Obecnie Morgan (edycje 1-3, 5) Simona Ventura (edycje 1-2, 5) Arisa (edycja 5) Elio (edycje 4-5) Dawniej Mara Maionchi (edycje 1-4) Claudia Mori (edycja 3) Anna Tatangelo (edycja 4) Enrico Ruggeri (edycja 4)	Francesco Facchinetti (edycje 1-4) Alessandro Cattelan (edycja 5)