Px38

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Px38 (W5A)
Px38 na stacji w Gąsawie
Px38 na stacji w Gąsawie
Producent Polska Fablok Chrzanów
Lata budowy 1938
Układ osi D (Dn2t+t)
Masa służbowa 17,5 t
Masa pustego parowozu 14,5 t
Długość parowozu 6220 mm[1]
Długość z tendrem 9920 mm[1]
Szerokość 2000 mm, obecnie 1800 mm[1]
Wysokość 3100 mm, obecnie 3000 mm[1]
Rozstaw osi skrajnych 2400 mm
Moc znamionowa 110 KM[1]
Maksymalna
siła pociągowa
4265 kg[2][a]
Prędkość maksymalna 30 km/h
Typ tendra pochodzący od Px27-774
2-osiowy, masa służbowa 8,5 t[1]
Ciśnienie w kotle 13 at
Powierzchnia ogrzewalna kotła 38 m²[2] (inne dane 35,6 m²[1])
Powierzchnia rusztu 0,88 m²[2] (inne dane 0,875 m²[1])
Średnica cylindra 285 mm
Skok tłoka 350 mm
Średnica kół napędnych 650 mm
Rozstawy toru 600mm
zapas węgla 0,3 t + 1,5 t tender
zapas wody 1,5 m³ + 3,5 m³ tender
pokonywany promień łuku 30 m
Portal Portal Transport szynowy

Px38 - parowóz wąskotorowy na tory o rozstawie 600 mm, wyprodukowany przez Pierwszą Fabrykę Lokomotyw w Polsce SA w Chrzanowie w 1938 roku (typ W5A)[2]. Posiada cztery osie napędne oraz dwuosiowy tender (układ osi Dn2t+t). Zbudowano tylko jeden egzemplarz, zachowany do chwili obecnej.

Historia[edytuj]

Parowóz został zbudowany w 1938 roku na zamówienie Wrzesińskiej Kolei Powiatowej. Jego konstrukcja była taka sama, jak dwóch zbudowanych w 1927 roku parowozów typu W5A (późniejszej serii Px27)[1].

Parowóz o numerze fabrycznym 727 otrzymał na Wrzesińskiej Kolei Powiatowej numer 5 (oznaczenie boczne: W.K.P. N°5)[2]. W 1949 roku koleje powiatowe zostały przejęte przez PKP i parowóz otrzymał oznaczenie PKP Px4-805, zmienione w 1961 roku na Px38-805 (jest on jedynym parowozem serii Px38)[1]. Pracował on na większości kolei PKP o rozstawie toru 600 mm. Początkowo stacjonował na przemian we Wrześni i Gnieźnie, w 1957 roku w Białośliwiu, a od 1958 do 1972 w Myszyńcu. Następnie stacjonował ponownie w Białośliwiu, a od 1983 do chwili obecnej - w Żninie, prowadząc pociągi Żnińskiej Kolei Powiatowej[1]. Parowóz Px38-805 nosi od 2002 roku imię "Leon" (nazwa ta upamiętnia wieloletniego przewodnika po Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, Leona Lichocińskiego)[3][4].

Od 2008 roku do września 2010 parowóz był nieczynny ze względu na konieczność remontu kotła (26 września 2010 odbyła się jazda próbna po remoncie)[4][5]. W dniach 17-27 czerwca 2011 był wypożyczony do Białośliwia na I Zlot Miłośników Kolei Wąskotorowych 600 mm[6]. Według stanu na 2015 rok, był on czynny[7].

Opis[edytuj]

Wąskotorowy tendrzak, z doczepnym tendrem, o układzie osi D, z silnikami bliźniaczymi na parę nasyconą (Dn2t+t). Parowóz w skrzyniach po bokach kotła przewozi 0,3 t węgla i 1,5 m³ wody. Początkowo parowóz miał dwuosiowy tender o masie próżnej 3,8 t, służbowej 7,8 t i pojemności 1 t węgla i 3 m³ wody[2]. Podczas naprawy średniej w Białośliwiu wymieniono oryginalny tender na nieco większy dwuosiowy tender od skasowanego parowozu Px27-774, o masie próżnej 3,5 t, służbowej 8,5 t, przewożący 1,5 t węgla i 3,5 m³ wody[1].

Kocioł płomieniówkowy, z miedzianą skrzynią ogniową (w 1953 wymienioną na stalową). Na kotle umieszczony zbieralnik pary i piasecznica o napędzie ręcznym. W zbieralniku początkowo była zaworowa przepustnica pary Cara z wewnętrznym napędem i osuszaczem, zamieniona w 1953 na zewnętrzną przepustnicę z zewnętrznym napędem i rurami parowlotowymi[1]. Początkowo parowóz miał komin z turbinowym odiskiernikiem Rihoseka, zdjętym w 1953 roku i zastąpionym siatką odiskierną. Zasilanie w wodę za pomocą dwóch inżektorów Friedmanna[1].

Ostoja belkowa, o grubości belek 60 mm. Usprężynowanie osi górne kombinowane, z czterema punktami podparcia. Parowóz mógł pokonywać łuki o promieniu 30 m[1].

Bliźniacze silniki parowe z suwakami tłoczkowymi, napędzały trzecią oś. Mechanizm parorozdzielczy Heusingera. Do smarowania silników służył lubrykator, wymieniony w 1953 na smarotłocznię Friedmanna. Hamulec parowy i ręczny dźwigniowy na pierwsze trzy osie. Parowóz posiadał oświetlenie naftowe, a od 1969 - elektryczne[1].

Uwagi

  1. W: B. Pokropiński, Muzealne... ewidentnie błędna zbyt niska wartość 1240 kg

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p B. Pokropiński, Muzealne..., s. 64-68
  2. a b c d e f B. Pokropiński, Parowozy..., ss.38-42, 204
  3. J. Kurowska-Ciechańska, A. Ciechański: Koleje. Warszawa: Carta blanca, 2008, s. 72. ISBN 978-83-60887-23-3.
  4. a b P. Średzki, Leon pod parą, "Świat Kolei" nr 1/2011, s.7
  5. Tomisław Czarnecki: Ostatnie zmiany w wykazach. W: Wciąż pod parą... Parowozy w Polsce [on-line]. 2010-10-06. [dostęp 2011-01-10].
  6. Paweł Korcz, I Zlot Miłośników Kolei Wąskotorowych 600 mm - Białośliwie 2011, "Świat Kolei" nr 7/2011, s.42-43
  7. B. Pokropiński, Parowozy..., s.203

Bibliografia[edytuj]

  • Bogdan Pokropiński, Muzealne parowozy wąskotorowe w Polsce (dla toru szerokości 600 i 630 mm), Muzeum Ziemi Pałuckiej, Żnin, 2000, ​ISBN 83-910219-7-1​.
  • Bogdan Pokropiński, Parowozy wąskotorowe produkcji polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 01/2015. ​ISBN 978-83-206-1963-8​.

Linki zewnętrzne[edytuj]