Bronisław Baczko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bronisław Baczko
Ilustracja
Bronisław Baczko (2005)
Data i miejsce urodzenia

13 czerwca 1924
Warszawa

Data i miejsce śmierci

29 sierpnia 2016
Genewa

Zawód, zajęcie

filozof, historyk

Bronisław Baczko jako major LWP

Bronisław Baczko (ur. 13 czerwca 1924 w Warszawie, zm. 29 sierpnia 2016 w Genewie[1]) – polski filozof, historyk myśli społecznej, współzałożyciel warszawskiej szkoły historyków idei, wykładowca związany z Uniwersytetem Warszawskim (1952–1968), Instytutem Filozofii i Socjologii PAN, Université de Clermont-Ferrand(fr.) (1969–1973), a od 1973 z Uniwersytetem Genewskim. Doktor honoris causa Université de Tours i Université de Strasbourg II.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo spędził w Warszawie. W wieku 15 lat wyjechał do Lwowa. Wrócił do Polski jako oficer polityczny ludowego Wojska Polskiego. Uchwałą Prezydium KRN z 9 stycznia 1947 odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[2].

W październiku 1950 Główny Zarząd Polityczny Wojska Polskiego skierował go na studia do Instytutu Kształcenia Kadr Naukowych. Należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[3].

Od 1952 zatrudniony na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Początkowo zaangażowany w rozwój myśli marksistowskiej i w walkę ze szkołą lwowsko-warszawską (napisał m.in. pamflet O poglądach filozoficznych i społeczno-politycznych Tadeusza Kotarbińskiego, TKKN, Warszawa 1951), stopniowo odchodził od marksizmu, by ostatecznie go porzucić. Prowadził znane konwersatoria filozoficzne w Polskiej Akademii Nauk.

Wychowawca wielu pokoleń polskich filozofów i socjologów – m.in. Jana Garewicza, Marka J. Siemka, Zbigniewa Kuderowicza, Adama Sikory, Jerzego Szackiego, Jerzego Ładyki.

Opublikował studium Rousseau: samotność i wspólnota (1964), w którym wystąpił jako historyk idei, rysujący szerokie, socjologiczne tło dla indywidualnej historii Jana Jakuba. W zbiorze artykułów Człowiek i światopoglądy (1965) zajmował się zarówno zagadnieniami takimi, jak spór Hegla i Rousseau, jak i polską myślą filozoficzną oraz egzystencjalizmem. Po wydarzeniach marcowych 1968 r., został usunięty z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego i w 1969 zmuszony do emigracji. Od 1974 związany był z Uniwersytetem Genewskim. Zajmował się przede wszystkim historią rewolucji francuskiej, utopiami i wyobrażeniami zbiorowymi.

Jego książka Hiob, mój przyjaciel była nominowana do Nagrody Literackiej Nike 2002[4]. Laureat prestiżowej nagrody im. Eugenia Balzana za badania nad oświeceniem. Z polskich historyków tę nagrodę, zwaną włosko-szwajcarskim Noblem, wcześniej otrzymał jedynie Andrzej Walicki[5].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Najważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

  • O poglądach filozoficznych i społeczno-politycznych Tadeusza Kotarbińskiego, Instytut Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR – Katedra Materializmu Dialektycznego i Historycznego Książka i Wiedza, Warszawa 1951.
  • Filozofia francuskiego oświecenia, wybór, tłum., wstęp i przypisy: Bronisław Baczko, wyd. PWN, Warszawa 1961.
  • Rousseau: samotność i wspólnota, wyd. PWN, Warszawa 1964.
  • Filozofia i socjologia XX wieku, t. 1–2, Bronisław Baczko (red.), Wiedza Powszechna, Warszawa 1965.
  • Człowiek i światopoglądy, wyd. PWN, Warszawa 1965.
  • Filozofia polska, Bronisław Baczko (red.), Wiedza Powszechna, Warszawa 1967.
  • Wyobrażenia społeczne: szkice o nadziei i pamięci zbiorowej, przeł. z franc. Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 1994.
  • Hiob, mój przyjaciel: obietnice szczęścia i nieuchronność zła (1997), przeł. z franc. Jerzy Niecikowski i Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 2001.
  • Jak wyjść z Terroru: Termidor a Rewolucja, przeł. z franc. Wiktor Dłuski, wydawca Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2005.


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bronisław Baczko nie żyje. Był wybitnym filozofem, znawcą oświecenia, historykiem myśli społecznej (pol.). wyborcza.pl, 2016-08-29. [dostęp 2016-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-01)].
  2. M.P. z 1947 r. nr 59, poz. 418.
  3. Tadeusz Rutkowski: Na styku nauki i polityki. Uniwersytet Warszawski w PRL 1944–1989. W: Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego po 1945. Piotr M. Majewski (red.). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2016, s. 503. ISBN 978-83-235-1791-7.
  4. a b Nagroda Nike 2002 (pol.). nike.org.pl. [dostęp 2015-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-05)].
  5. a b Marek Beylin: Wielka nagroda dla Bronisława Baczki (pol.). wyborcza.pl, 2011-11-18. [dostęp 2016-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-01)].
  6. Laureaci (pol.). nagrodatischnera.pl. [dostęp 2016-09-01].
  7. Laureaci. Bronisław Baczko (pol.). nagrodatischnera.pl. [dostęp 2016-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-18)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]