Dąbrowa (Katowice)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dąbrowa
Część Katowic
Ilustracja
Skwer przy ulicy Saskiej w Dąbrowie
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Katowice

Dzielnica

Podlesie

Data założenia

XVII wiek

W granicach Katowic

27 maja 1975

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Dąbrowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Dąbrowa”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dąbrowa”
Ziemia50°10′36″N 18°58′36″E/50,176581 18,976714
Portal Polska

Dąbrowa (niem. Dombrowa[1]) – historyczna część Katowic, położona w południowej części miasta, na terenie jednostki pomocniczej Podlesie, w rejonie ulic: Podleśnej, Saskiej, Chabrowej i Dąbrowa.

Składa się ona przeważnie z domów jednorodzinnych z różnego okresu, głównie z lat międzywojennych i z lat 60. XX wieku[2]. Do najbardziej wartościowych budynków w Dąbrowie należą: budynek kolejowy przy ul. Saskiej 43 i leśniczówka przy ul. Saskiej 55 z 1893 roku oraz domy przy ul. Dąbrowa 10/12 i 19 powstałe przed 1939 rokiem[3]. W dwóch obwodach spisowych obejmujących Dąbrowę oraz pozostałe domy z ulicy Saskiej mieszkało według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku łącznie 495 osób, w 249 mężczyzn i 246 kobiet[4]. Dąbrowa sąsiaduje z zelektryfikowaną linią kolejową nr 142[5], a za nią znajduje się kompleks stawów Dupina położonych nad Mleczną[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Staw Dupina I, położony nad rzeką Mleczną w pobliżu Dąbrowy

Dąbrowa jako przysiółek Podlesia została założona prawdopodobnie w XVII wieku. Nazwę swoją wzięła od lasu, który stanowił zaplecze pod tą osadę[2]. W czerwcu 1734 roku podczas wojny elekcyjnej o tron polski, na terenie Dąbrowy został wyznaczony obóz szpitalny dla wojsk elektora saskiego Augusta III. Z jednej strony obóz był ograniczony przez rzekę Dupinę (Mleczną) oraz został otoczony zasiekami w obawie przed wojskami króla Stanisława Leszczyńskiego. Wojska saskie pod koniec sierpnia 1734 roku zlikwidowały obóz, zostawiając cmentarz na którym pochowano zmarłych żołnierzy. Pozostałością tych wydarzeń jest nazwa ulicy w Dąbrowie – ulica Saska[6].

W 1800 roku rejon Podlesia nawiedziła burza gradowa z gradem wielkości kurzych jaj, powodując w rejonie Podlesia straty materialne. Jako wotum przebłagalne, w Dąbrowie usypano mały kopczyk, na którym wybudowano w rejonie dzisiejszej ulicy Saskiej kapliczkę[7]. Sama zaś kapliczka powstała przed 1809 rokiem. Została ona wybudowana na planie kwadratu, dach pokryto gontem, a ściany kaplicy otynkowano i pobielono. W środku znajdowały się drewniane figury świętych oraz obraz Matki Bożej[8].

W 1868 roku podczas budowy przechodzącej przez Dąbrowę linii kolejowej Towarzystwa Kolei Prawego Brzegu Odry, łączącej Szopienice Północne z Pszczyną przez Podlesie, rozkopano cmentarz żołnierzy saskich. Szczątki żołnierzy wywożono na wzgórze koło kapliczki, gdzie ich pochowano. Samą zaś linię kolejową oddano do użytku 24 czerwca 1870 roku[9]. W grudniu 1885 roku Dąbrowa liczyła 277 mieszkańców i była wówczas osadą na terenie gminy Podlesie w powiecie pszczyńskim[1]. W czasie okupacji niemieckiej, w 1942 roku nakazano rozbiórkę dąbrowskiej kapliczki[8]. W dnu 27 maja 1975 roku Dąbrowę wraz z całym Podlesiem włączono do Katowic[10].

W centralnej części Dąbrowy, na skrzyżowaniu ulic: Saskiej, Dąbrowa i Chabrowej położony obecnie jest skwer[11]. W ramach budżetu obywatelskiego na 2017 roku, został zgłoszony projekt utworzenia ścieżki edukacyjno-turystyczno-rowerowej oraz rekonstrukcji kapliczki saskiej sprzed 1808 roku, który nie przeszedł weryfikacji merytorycznej. Zgodnie z opinią Miejskiego Konserwatora Zabytków, rekonstrukcja kapliczki jest niemożliwa z uwagi na brak oryginalnego projektu lub inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej, a także z uwagi na skąpe źródła ikonograficzne. Dodatkowo, budowa obiektu kultu religijnego nie jest zadaniem własnym gminy[12]. W styczniu 2018 roku Zespół ds. Nazewnictwa Ulic i Placów Komisji Organizacyjnej Rady Miasta Katowice rozpatrywał sprawę nadania nazwy skwerowi imienia Bolesława Holeckiego. Zespół ten jednak zawnioskował o wskazanie innej lokalizacji[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b The Genealogical Gazetteer: Dąbrowa, Dombrowa (pol.). gov.genealogy.net. [dostęp 2021-07-07].
  2. a b Szaraniec 1996 ↓, s. 91.
  3. Studium... 2012 ↓, Załącznik 1.9 35/36.
  4. a b Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Katowicach: Geoportal Województwa Śląskiego – ORSIP (pol.). mapy.orsip.pl. [dostęp 2021-07-07].
  5. Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny, Atlas linii kolejowych Polski 2010, arkusz R16-R19, Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2010, ISBN 978-83-926946-8-7.
  6. Gierlotka 2005 ↓, s. 57.
  7. Gierlotka 2005 ↓, s. 61.
  8. a b Bulsa i Szmatloch 2019 ↓, s. 118.
  9. Gierlotka 2005 ↓, s. 67.
  10. Dz.U. z 1975 r. nr 15, poz. 87
  11. Skwer Przy Saskiej (pol.). pl.worldorgs.com. [dostęp 2021-07-07].
  12. Wydział Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Katowice: Szlak Solny w Podlesiu. Utworzenie ścieżki edukacyjno-turystyczno-rowerowej na Szlaku Solnym przebiegającym przez Podlesie oraz rekonstrukcja kapliczki Saskiej sprzed 1808 roku (pol.). bo.katowice.eu. [dostęp 2021-07-07].
  13. Notatka służbowa Nr 28 Dla Pani Krystyny Siejnej Przewodniczącej Rady Miasta Katowice, dotycząca prac Zespołu do spraw nazewnictwa ulic i placów Komisji Organizacyjnej Rady Miasta Katowice, bip.katowice.eu, 15 stycznia 2018 (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]