Bederowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bederowiec
Część Chorzowa i Katowic
Ilustracja
Fragment mapy z 1926 rok ze znajdującym się po wschodniej stronie Bederowcem
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Chorzów
Katowice

Data założenia

lata 20. XIX wieku

SIMC

0937480

Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Bederowiec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bederowiec”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bederowiec”
Ziemia50°16′29″N 18°59′15″E/50,274778 18,987444
Portal Polska

Bederowiec (niem. Bedersdorf[1]) – dawna osada na granicy Chorzowa (teren Parku Śląskiego) i Katowic (na obszarze osiedla Tysiąclecia), powstała w latach 20. XIX wieku jako przysiółek Dębu, wzdłuż obecnej ulicy Chorzowskiej w Katowicach.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jej nazwa wywodzi się od nazwiska proboszcza parafii w Chorzowie (Starym) – Józefa Bedera, który założył na gruntach dóbr Chorzów-Dąb w latach 20. XIX wieku Bederowiec[2]. Powstała ona wówczas jako przysiółek Dębu, po obu stronach drogi Katowice–Chorzów (obecna ulica Chorzowska), na terenach obecnego osiedla Tysiąclecia w Katowicach i Parku Śląskiego w Chorzowie, na wysokości rzeźby Żyrafy przy wejściu do Śląskiego Ogrodu Zoologicznego[3]. W 1825 roku Bederowiec zamieszkiwał 67 mieszkańców[4], w 1862 roku 165 osób, w 1871 roku 231, zaś dwa lata później 210 osób[5]. Pod koniec XIX wieku znajdowały się tu stolarnia i młyn (napędzane silnikami parowymi)[4]. W grudniu 1885 roku osadę tę zamieszkiwało 247 osób[1].

W 1924 osada została przyłączona wraz z Dębem do Katowic, a do tego czasu administracyjnie podlegał Królewskiej Hucie. W latach wielkiego kryzysu (1929–1933) na terenach Bederowca powstawały osiedla bezrobotnych złożone z prymitywnych lepianek i baraków. Zaniedbana, nieoświetlona i nieskanalizowana dzielnica była wtedy cynicznie określana jako Maroko lub Egipt. W 1934 roku miasto zaczęło w Bederowcu budować domy dla bezdomnych, na terenie wydzierżawionym od Skarbofermu. W 1950 roku Bederowiec oddał część swoich terenów pod budowę ówczesnego Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku[4].

W latach 50. XX wieku zdecydowano o budowie na obszarze Bederowca nowego osiedla mieszkaniowego. Przed wyburzeniem osady, w jego rejonie znajdował się szyb wentylacyjny Bederowiec, zespół baraków o nazwie Maroko oraz pola uprawne i nieużytki. Ostatnie żniwa na terenie Bederowca odbyły się w 1960 roku[3], a rok później rozpoczęto budowę osiedla Tysiąclecia i w ten sposób Bederowiec zniknął z mapy Katowic[4].

Upamiętnienie i pozostałości[edytuj | edytuj kod]

Fragment Parku Bederowiec od strony zachodniej (staw Maroko)

Obecnie nazwa Bederowiec jest na terenie Katowic upamiętniona poprzez nadaną przez Radę Miasta Katowice ulicę i park: w 28 listopada 2012 roku ulicę Bederowiecką, biegnącą od ulicy Brackiej w kierunku cmentarza[6] i w dniu 19 grudnia 2012 roku Parkowi Bederowiec, obejmującego teren wokół stawu Maroko[7]. Po Bederowcu pozostał również kamienny krzyż z tablicą znajdujący się w ogrodzie przy kościele Matki Boskiej Piekarskiej na osiedlu Tysiąclecia Górnym. Na tablicy widnieje następująca treść: Prosymy o pobożny Ojcze nasz i Zdrowaś Marya – Wioska Bedersdorf 1893[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b The Genealogical Gazetteer: Bederowiec, Bedersdorf, Col. Bedersdorf (ang.). gov.genealogy.net. [dostęp 2021-06-26].
  2. Rzewiczok 1999 ↓, s. 30-31.
  3. a b c Krężel 2016 ↓.
  4. a b c d Szaraniec 1996 ↓, s. 60.
  5. Borowy 1997 ↓, s. 68.
  6. Urząd Miasta Katowice: ul. Bederowiecka (pol.). www.katowice.eu. [dostęp 2021-06-26].
  7. Urząd Miasta Katowice: Park Bederowiec (pol.). www.katowice.eu. [dostęp 2021-06-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]