Uniczowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Uniczowy – historyczna wieś na terenie obecnych Katowic, z której to w XV wieku wyodrębniono obecnie dzielnice miasta: Piotrowice, Podlesie i Zarzecze[1].

Uniczowy istniały już prawdopodobnie w XII wieku i był jedną z najstarszych osad w ówczesnym państwie pszczyńskim. Wieś ta miała charakter rolniczy[2]. Jest to też najwcześniej wzmiankowana osada w granicach współczesnych Katowic, której pierwsza wzmianka pochodzi z 1287 roku[3] (wg innych źródeł pierwsza wzmianka o Uniczowach pochodzi z 1467 roku, kiedy to protokolarzu miasta Pszczyny[4][1] znajduje się wzmianka o uniczowskich lasach – jest to rachunek wystawiony przez Pszczynę dla furmana za przywiezienia drewna z uniczowskich lasów – ad borras in Unitzowy[5]). Sama zaś nazwa Uniczowy pochodzi prawdopodobnie od imienia Unik, które przypuszczalnie nosił pierwszy osadnik[5].

Rozpad Uniczowów na trzy osady (Podlesie, Zarzecze i Piotrowice) nastąpił w XV wieku[2] (według innego źródła do rozpadu Uniczowów doszło już w 1270 roku na wsie lokowane na prawie niemieckim[6]). Z tego samego wieku pochodzi pierwsza wzmianka o wyodrębnionej z Uniczowów wsi Podlesie, natomiast w XVI wieku wspominane po raz pierwszy jest Zarzecze[7]. Dnia 21 lutego 1517 roku książę cieszyński Kazimierz II sprzedał ziemię pszczyńską baronowi Aleksemu Turzo. W dokumencie sprzedaży wymieniono wsie: Petrowicze Unitzowy, Podlesi Unitzowy i Zarzytsche Unitzowy[8].

Mieszkańcy osad pochodzących z Uniczowów należeli do parafii św. Wojciecha w Mikołowie[9]. Według wykazów dochodów diecezji krakowskiej w 1529 roku, Uniczowy dzieliły się na Wielkie (Uniczowy Maior) oraz prawdopodobnie też Małe, chociaż brak tej nazwy w omawianym wykazie. W urbarzu z 1536 roku wskazano, że w Uniczowach obok chłopów pańszczyźnianych gospodarstwa mieli również wolni sołtysi[10]. W 1514 roku pierwszym wolnym i dziedzicznym sołtysem został Marcin Zarembiec z Podlesia[11]. Ogółem w Uniczowach było wówczas 27 rodzin gospodarczych. W późniejszych latach zasiedlano puste wówczas gospodarstwa kmiecie i tworzono gospodarstwa zagrodnicze. W XVI wieku Uniczowy liczyły łącznie 39 gospodarstw[10]. Pod koniec XVI wieku lub na początku XVII wieku w Uniczowach przeprowadzono akcję osiedlania chałupników[12].

Nazwa Uniczowy utrzymywała się do XVIII wieku[13]. Obecnie jedynym śladem dawnego sołectwa jest ulica w centrum katowickiej dzielnicy Podlesie – ulica Uniczowska[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]