Diecezja łowicka

Diecezja łowicka
Dioecesis Lovicensis
	; Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja w Łowiczu
Państwo	Polska
Województwo	łódzkie
Siedziba	Łowicz; Stary Rynek 20,; 99-400 Łowicz
Data powołania	25 marca 1992
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Metropolia	Łódzka
Katedra	Łowicka
Biskup diecezjalny	Wojciech Osial
Biskup senior	Andrzej Dziuba
	Dane statystyczne (2017)
Liczba wiernych	584 260
Liczba kapłanów; • w tym diecezjalnych; • w tym zakonnych	410; 347; 63
Liczba osób zakonnych	398
Liczba dekanatów	21
Liczba parafii	167
Powierzchnia	5806 km²
	52°06′24,4800″N 19°56′33,0000″E/52,106800 19,942500
	Strona internetowa

Diecezja łowicka (łac. Dioecesis Lovicensis) – jedna z dwóch diecezji obrządku łacińskiego w metropolii łódzkiej w Polsce. Ustanowiona diecezją 25 marca 1992 bullą Totus Tuus Poloniae populus (Cały Twój lud w Polsce) przez papieża Jana Pawła II.

Instytucje

Biskupi

Osobny artykuł: Biskupi łowiccy.

Biskup diecezjalny

bp Wojciech Osial – od 2024

Biskup senior

bp Andrzej Dziuba – biskup diecezjalny w latach 2004–2024, senior od 2024

Główna świątynia

Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja w Łowiczu (rocznica poświęcenia: 14 października)

Patroni

św. Wiktoria, dziewica
błogosławiony Honorat Koźmiński, zakonnik

Sanktuaria na terenie diecezji^[2]^[3]

Sanktuaria Maryjne

Sanktuarium św. Rodziny w Miedniewicach – wizerunek z 1674, koronowany 6 czerwca 1767 roku przez biskupa Ignacego Krasickiego.
Sanktuarium Matki Bożej Głogowieckiej w Głogowcu – XVII-wieczna kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, obraz koronowany 14 września 1975 roku przez kard. Stefana Wyszyńskiego.
Sanktuarium Matki Bożej Jazłowieckiej w Szymanowie – figura Matki Bożej Niepokalanej (MB Jazłowiecka) koronowana 9 lipca 1939 roku przez kard. Augusta Hlonda.
Sanktuarium Matki Bożej Pocieszycielki Strapionych w Domaniewicach – obraz Matki Bożej Pocieszycielki Strapionych i Matki Pięknej Miłości, koronowany 8 września 2000 roku przez nuncjusza apostolskiego, abpa Józefa Kowalczyka i biskupa łowickiego Alojzego Orszulika.
Sanktuarium w Białej Rawskiej – obraz Matki Bożej Miłosiernej, koronowany 12 czerwca 2000 roku przez kard. Józefa Glempa i biskupa łowickiego Alojzego Orszulika.
Sanktuarium w Suserzu – obraz Matki Boskiej Suserskiej, koronowany 15 sierpnia 2014 roku przez biskupa łowickiego Andrzeja Dziubę, abpa Stanisława Gądeckiego i abpa Marka Jędraszewskiego^[4].
Sanktuarium w Mąkolicach - figura Matki Bożej Fatimskiej, koronowana 13 maja 2003 roku przez abpa Józefa kard. Glempa, prymasa Polski^[5].

Sanktuaria Świętych i Błogosławionych

Sanktuarium bł. o. Honorata Koźmińskiego w Kościele św. Kazimierza w Nowym Mieście nad Pilicą
Sanktuarium św. Maksymiliana Marii Kolbego w Szczukach – ustanowione 8 grudnia 2003r. przez biskupa łowickiego Alojzego Orszulika
Sanktuarium św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Archikolegiacie w Tumie – ustanowione 3 maja 2000r. przez biskupa łowickiego Alojzego Orszulika^[3]

Historia

Diecezja łowicka należy do grupy diecezji utworzonych w 1992 roku na skutek reorganizacji podziału administracyjnego Kościoła katolickiego w Polsce. Przed tą datą obszar ten przynależał w większości do archidiecezji warszawskiej, poza tym do diecezji płockiej i łódzkiej. Nowa diecezja ze stolicą biskupią w Łowiczu została utworzona na terenie historycznego Księstwa Łowickiego oraz Ziem: Sochaczewskiej, Kutnowskiej i Rawskiej.

Do najstarszych obiektów sakralnych w diecezji należą romańskie kościoły: św. Idziego w Inowłodziu (XII wiek) oraz archikolegiata w Tumie koło Łęczycy (XII wiek). Miasto Łowicz po raz pierwszy wzmiankowane jest w bulli papieskiej Ex commisso nobis a Deo, zwanej Bullą gnieźnieńską z 1136 roku. Potwierdzono w niej prawo arcybiskupów gnieźnieńskich do posiadania tzw. dóbr łowickich. Od tej pory Łowicz związany był przez wieki z archidiecezją gnieźnieńską i osobą Prymasa Polski. W XIII wieku istniała już siedziba (mansio) arcybiskupa. Łowicka katedra wzniesiona została jako kościół parafialny łowickiego grodu być może już na początku XII wieku. W połowie XIV wieku rozpoczęto na miejscu drewnianego kościoła wznosić nowy w stylu gotyckim. W 1433 roku przy kościele ustanowiono kapitułę. Kolegiata łowicka otaczana była szczególną troską ze strony kolejnych arcybiskupów gnieźnieńskich, którzy rezydowali w Łowiczu, ilekroć różnorakie sprawy domagały się ich obecności w pobliżu Warszawy. W podziemiach katedry spoczęły zwłoki dwunastu arcybiskupów gnieźnieńskich. Świątyni nadano tytuł katedry w roku ustanowienia diecezji, natomiast w 1999 roku papież Jan Paweł II przyznał jej miano bazyliki mniejszej. Kościół stał się również centralnym ośrodkiem archidiakonatu łowickiego, do którego od końca XVI wieku należały dekanaty łowicki, rawski i skierniewicki^[6].

Ważną jednostką administracji kościelnej był archidiakonat łęczycki, ustanowiony prawdopodobnie wraz z powołaniem kolegiaty łęczyckiej w 1161 roku. Pod koniec XVI wieku składał się z pięciu dekanatów: kłodawskiego, kutnowskiego, łęczyckiego, tuszyńskiego i zgierskiego. Dekanaty sochaczewski i mszczonowski należały do archidiakonatu warszawskiego (diecezja poznańska). W 1818 roku po zmianach terytorialnych związanych z powstaniem Królestwa Kongresowego, archidiakonaty łęczycki i łowicki zostały włączone do archidiecezji warszawskiej (powstałej 1797 roku). W 1920 roku utworzono diecezję łódzką, do której włączono dekanat łęczycki.

Erygując diecezję łowicką w 1992 roku przydzielono jej następujące dekanaty:

z archidiecezji warszawskiej: Biała Rawska, Brzozów, Krośniewice, Kutno, Lubochnia, Łowicz - Kolegiata, Łowicz - Św. Ducha, Mszczonów, Rawa Mazowiecka, Skierniewice, Sochaczew, Żychlin, Żyrardów
z diecezji łódzkiej: Łęczyca, Tum, Stryków (parafie: Dmosin, Głowno, Głowno Osiny, Głowno Zabrzeźnia)
z diecezji płockiej: Gąbin (parafie: Osmolin, Pacyna, Sanniki, Słubice, Zyck), Gostynin (parafie: Suserz i Trąbki)^[7].

Diecezja łowicka w latach 1992–2004 należała do metropolii warszawskiej, a od 2004 roku przynależy do metropolii łódzkiej.

Miasta diecezji

Miasta diecezji łowickiej
herb	miasto	dekanat	województwo	powiat	ludność^[8]	liczba parafii
	Skierniewice	Skierniewice – NSPJ Skierniewice – św. Jakuba	łódzkie	Skierniewice	48 308	6
	Kutno	Kutno – św. Michała Archanioła Kutno – św. Wawrzyńca	łódzkie	kutnowski	44 513	7
	Żyrardów	Żyrardów	mazowieckie	żyrardowski	40 243	4
	Sochaczew	Sochaczew – Matki Bożej Nieustającej Pomocy Sochaczew – św. Wawrzyńca	mazowieckie	sochaczewski	36 790	5
	Łowicz	Łowicz – Katedra Łowicz – Św. Ducha	łódzkie	łowicki	28 704	4
	Rawa Mazowiecka	Rawa Mazowiecka	łódzkie	rawski	17 480	3
	Głowno	Głowno	łódzkie	zgierski	14 422	3
	Łęczyca	Łęczyca	łódzkie	łęczycki	14 252	2
	Żychlin	Żychlin	łódzkie	kutnowski	8288	1
	Mszczonów	Mszczonów	mazowieckie	żyrardowski	6433	2
	Krośniewice	Krośniewice	łódzkie	kutnowski	4426	1
	Nowe Miasto nad Pilicą	Nowe Miasto nad Pilicą	mazowieckie	grójecki	3830	1
	Biała Rawska	Biała Rawska	łódzkie	rawski	3206	1
	Sanniki	Sanniki	mazowieckie	gostyniński	1994	1
	Piątek	Piątek	łódzkie	łęczycki	1908	1
	Wiskitki	Wiskitki	mazowieckie	żyrardowski	1404	1
!	Grabów	Łęczyca	łódzkie	łęczycki	998	1
	Bolimów	Sochaczew – Matki Bożej Nieustającej Pomocy	łódzkie	skierniewicki	964	1
	Kiernozia	Sanniki	łódzkie	łowicki	834	1
	Inowłódz	Lubochnia	łódzkie	tomaszowski	829	1

Zobacz też

Przypisy

↑ Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ISBN 978-83-7793-478-4.
↑ Sanktuaria – Diecezja Łowicz [online] [dostęp 2026-02-14] .
1 2 Ks. AdamK.A. Matysiak Ks. AdamK.A., Ks. BogdanK.B. Zatorski Ks. BogdanK.B. (red.), Przewodnik po Sanktuariach Diecezji Łowickiej, Wydział Duszpasterstwa Kurii Diecezjalnej Łowickiej, 2015, ISBN 000-11-222222-3-4 (pol.).
↑ Strona parafii w Suserzu
↑ św. Wojciecha w Mąkolicach – Diecezja Łowicz [online] [dostęp 2025-03-15] .
↑ Historia – Diecezja Łowicz [online] [dostęp 2023-05-04] (pol.).
↑ Kategoria:Diecezja Łowicka – Genepedia [online], genepedia.pl [dostęp 2023-05-04] .
↑ Na podstawie danych GUS.

Linki zewnętrzne

Strona informacyjna diecezji łowickiej

[1] Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ISBN 978-83-7793-478-4.

[2] Sanktuaria – Diecezja Łowicz [online] [dostęp 2026-02-14] .

[:0-3] 1 2 Ks. AdamK.A. Matysiak Ks. AdamK.A., Ks. BogdanK.B. Zatorski Ks. BogdanK.B. (red.), Przewodnik po Sanktuariach Diecezji Łowickiej, Wydział Duszpasterstwa Kurii Diecezjalnej Łowickiej, 2015, ISBN 000-11-222222-3-4 (pol.).

[4] Strona parafii w Suserzu

[5] św. Wojciecha w Mąkolicach – Diecezja Łowicz [online] [dostęp 2025-03-15] .

[6] Historia – Diecezja Łowicz [online] [dostęp 2023-05-04] (pol.).

[7] Kategoria:Diecezja Łowicka – Genepedia [online], genepedia.pl [dostęp 2023-05-04] .

[populacja2018-8] Na podstawie danych GUS.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]