Ruś Włodzimiersko-Suzdalska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Владимиро-Суздальская Русь
Władimiro-Suzdalskaja Rus

Ruś Włodzimiersko-Suzdalska
Ruś Kijowska ok. 862-1389 Wielkie Księstwo Moskiewskie
Godło Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej
Godło Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej
Położenie Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej
Język urzędowy staroruski
Stolica Rostów (ok. 862-1125)
Suzdal (1125-1157)
Włodzimierz (1157-1389)
Ustrój polityczny monarchia feudalna
Typ państwa monarchia dziedziczna
wydzielenie ziemi rostowskiej Ruryk
ok. 862
Unia realna z
Wielkim Księstwem Moskiewskim
Wasyl I Rurykowicz
1389
Religia dominująca prawosławie
Godło Rosji
Historia Rosji
Monografie
Państwo rosyjskie
Pozostałe
Portale
Rosja • Historia

Ruś Włodzimiersko-Suzdalska (ros. Владимиро-Су́здальская Русь) - kraina historyczna w środkowej Rosji, położona w międzyrzeczu Oki i Wołgi. Wspólna nazwa zbiorcza ruskich organizmów politycznych: ziemi rostowskiej (IX-XI wiek), Księstwa Rostowsko-Suzdalskiego (XI-XII wiek), Księstwa Włodzimiersko-Suzdalskiego (XII-XIII wiek) i Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego (XIII-XIV wiek).

Od północy graniczy z Rusią Nowogrodzką, Twerską i tzw. Rosyjską Północą, od zachodu ze Smoleńszczyzną i Rusią Wierchowską, od południa z Muromszczyzną, Riazańszczyzną, ewentualnie Zadońszczyzną, od wschodu z Bułgarią Nadwołżańską, ziemią wiacką, Mordowią, Maryjczykami, Udmurucją i Permem. Głównymi ośrodkami politycznymi Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej były kolejno: Rostów (ok. 862-1125), Suzdal (1125-1157) i Włodzimierz (1157-1389).

Ruś Włodzimiersko-Suzdalska odegrała przodującą rolę w formowaniu się państwowości rosyjskiej. Na jej terytorium znajduje się tzw. Złoty Pierścień Rosji - grupa kilkunastu miast o wyjątkowym znaczeniu kulturowym. Po zniszczeniu Kijowa przez Tatarów w roku 1299 oraz przeniesieniu siedziby wielkiego księcia i głowy ruskiego prawosławia do Włodzimierza nad Klaźmą, region ten stał się głównym centrem politycznym i religijnym całej Rusi. Wielki książę włodzimierski posiadał władzę zwierzchnią na pozostałymi księstwami ruskimi. W XIV wieku Wielkie Księstwo Włodzimierskie zostało zjednoczone na drodze unii realnej z Wielkim Księstwem Moskiewskim.

Ruś Włodzimiersko-Suzdalska jest subregionem Rusi Północno-Wschodniej, regionu historycznego, do którego obok Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej zalicza się także Ruś Riazańsko-Muromską, Smoleńską i Wierchowską. Ruś Północno-Wschodnia jest z kolei częścią Wielkorusi, obejmującej wszystkie rosyjskie terytoria dawnej Rusi Kijowskiej.

Nazewnictwo[edytuj kod]

Nazwa "Ruś Włodzimiersko-Suzdalska" pochodzi od nazw miast Włodzimierza i Suzdalu, będących głównymi ośrodkami politycznymi i kulturowymi regionu od XII do końca XIV wieku. W ruskich latopisach oraz dokumentach cerkiewnych i państwowych kraina określana bywa wyłącznie jako: ziemia rostowska, ziemia suzdalska lub Wielkie Księstwo Włodzimierskie. W nowogrodzkich latopisach spotyka się niekiedy dodatkowo nazwę ziemia niżowa. Po wcieleniu całej Rusi Włodzimiersko-Suzdalskiej do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, część tej krainy sporadycznie była nazywana również Rusią Zaleską (Zalesiem). Po raz pierwszy tego terminu użyto pod koniec XIV wieku w Zadońszczyźnie, a po raz drugi i ostatni w Spisie ruskich miast na początku XV wieku. Termin w obu tych źródłach został użyty w odmiennych kontekstach i różnym znaczeniu. W Spisie miast ruskich autor nazywa Zalesiem Ruś Włodzimiersko-Suzdalską łącznie z Pskowem i Nowogrodem Wielkim, ale już bez Tweru. Przypuszcza się, że autor Spisu ruskich miast mógł pochodzić z Kijowa i w ten sposób nazywać całą Ruś znajdującą się za rozległymi lasami briańskimi (patrząc z perspektywy osoby przebywającej w Kijowie) z wyjątkiem Księstwa Twerskiego. Kolejne przykłady użycia nazwy "Zalesie" pochodzą dopiero z XIX i XX wieku. Obecnie rosyjski termin "Zalesie" bywa utożsamiany wyłącznie z okolicami położonymi na wschód od Moskwy: Peresławiem Zaleskim, Włodzimierzem, Suzdalem, Rostowem, Ugliczem, Jurjewem Polskim, Bogolubowem, Jarosławiem i Kostromą.

Historia[edytuj kod]

Początkowo stanowiła dzielnicę Rusi Kijowskiej jako ziemia rostowska a następnie Księstwo Rostowsko-Suzdalskie. W 1157 roku Andrzej Bogolubski przeniósł stolicę z Suzdala do Włodzimierza. Do największenia znaczenia księstwa doszło w czasach panowania wielkiego księcia włodzimierskiego Wsiewołoda Wielkie Gniazdo (1176-1212). W 1238 roku Ruś Włodzimiersko-Suzdalska została spustoszona przez Mongołów, którzy zwyciężyli wojska Jerzego Wsiewołodowicza. Sam książę zginął w walce, a kraj uznał zwierzchnictwo Tatarów. W XIII-XIV wieku wielcy książęta włodzimierscy stali się najpotężniejszymi władcami na Rusi północno-wschodniej. W 1328 roku wielki książę włodzimierski Iwan Kalita przeniósł swoją siedzibę do Moskwy, gdzie też 2 lata wcześniej przeniósł swoją siedzibę zwierzchnik prawosławia na Rusi, metropolita Piotr. Wielcy książęta moskiewscy od 1340 roku byli zarówno książętami włodzimierskimi i najpierw obejmowali władzę we Włodzimierzu. W drugiej połowie XIV wieku państwo zostało ostatecznie zjednoczone z Wielkim Księstwem Moskiewskim.

Książęta włodzimiersko-suzdalscy[edytuj kod]

Pierwsi książęta (pierwotnie rostowsko-suzdalscy)[edytuj kod]

Lata Panowania Władca Portret Władcy Rodzice Urodzony Zmarł
989-1010

1015-1018

1020-1021

1021-1036

Jarosław I Mądry
Yaroslav the Wise2.jpg
Włodzimierz I Wielki, Rogneda 978 20 lutego 1054
1010-1015 Borys I Święty
Saint Boris (1301-1325).jpg
Włodzimierz I Wielki, Rogneda ? 1015
1018-1020 Eliasz
Vastnetsov 1914.jpg
Iwan, Eufrozyna ? ?
1021 Briaczesław Izjasław, nieznana 997 1044
1036-1052 Włodzimierz II Jarosław I Mądry, Ingegerda szwedzka 1020 4 października 1052
1052-1054 Rościsław Włodzimierz II, nieznana ? 1066
1054-1066

1073-1087

Wsiewołod I
Vsevolod yaroslavich.jpg
Jarosław I Mądry, Ingegerda szwedzka 1029 lub 1030 13 kwietnia 1093
1066-1073 Włodzimierz II Monomach
Vladimir-II-Vsevolodovich Monomakh.jpg
Wsiewołod I, Anna Monomach 1053 19 maja 1125
1087-1094

1095

1096-1097

Mścisław I Harald
Mstislav I of Kiev (Tsarskiy titulyarnik).jpg
Włodzimierz II Monomach, nieznana luty 1076 15 kwietnia 1132
1094-1095

1095-1096

Izjasław Włodzimierz II Monomach, Gytha z Wesseksu ? 6 września 1096
1097-1107 Wiaczesław I
18 History Of Russia by William Tooke.jpg
Włodzimierz II Monomach, Gytha z Wesseksu 1083 1154
1108-1149

1151-1155

Jerzy I Długoręki
Dolgorukiy.jpg
Włodzimierz II Monomach, nieznana 1090 (?) 15 maja 1157
1149-1151 Wasyl Jerzy I Długoręki, nieznana ? 1161
1154-1155 Michał I
24 History of the Russian state in the image of its sovereign rulers - fragment.jpg
Jerzy I Długoręki, nieznana ? 1176
1155-1174

Ostatni władca księstwa rostowsko-suzdalskiego

Andrzej I Bogolubski
Князь Андрей Боголюбский.jpg
Jerzy I Długoręki, nieznana 1111 1174

Bibliografia[edytuj kod]