Gwiazdozbiór Oriona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Orion
Orion
Nazwa łacińska Orion
Dopełniacz łaciński Orionis
Skrót nazwy łacińskiej Ori
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 5 h 30 m
Deklinacja
Charakterystyka
Powierzchnia 594 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 8
Najjaśniejsza gwiazda Rigel (β Ori 0,18m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące * Bliźnięta
Roje meteorów * Orionidy
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 90° N.
Orion

Orion (łac. Orion, dop. Orionis, skrót Ori) – konstelacja położona w obszarze równika niebieskiego, w szerokości geograficznej Polski widoczna od października do maja. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych gwiazdozbiorów nieba zimowego, łatwym do odnalezienia i zidentyfikowania. Zawiera wiele ciekawych obiektów. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 120.

Najciekawsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdozbiór zawiera wiele obszarów z materią międzygwiazdową oraz młode masywne gwiazdy, które tworzą regiony gwiazdotwórcze. Najważniejsze z nich:
Ia – gwiazdy znajdujące się po prawej stronie, powyżej Pasa Oriona, oddalone o około 1100 lat świetlnych – szacowany wiek wynosi kilka milionów lat.
Ib – gwiazdy należące do Pasa Oriona oraz układ Sigma Orionis, oddalone o około 1550 lat świetlnych, o wieku 2 do 5 milionów lat.
Ic – obszar znajdujący się poniżej Pasa Oriona, oddalony o około 1650 lat świetlnych, a jego wiek wynosi 2 miliony lat.
Id – obszar zawierający Wielką mgławicę Oriona oraz gromadę otwartą gwiazd Trapez, oddalone o około 1350 lat świetlnych; ich wiek to mniej niż milion lat.

Trzy ułożone w jednej linii jasne gwiazdy, tworzące tzw. Pas Oriona wskazują Syriusza na południowym wschodzie i Aldebarana na północnym zachodzie. Są to \delta (Mintaka); \epsilon (Alnilam); i \zeta Ori (Alnitak).

Najjaśniejszą gwiazdą jest RigelOrionis, jasność 0,18m), druga co do jasności to BetelgeuseOrionis, jasność zmienna od 0,4m do 1,3m), BellatrixOrionis, jasność 1,64m). Oprócz jasnych gwiazd Orion zawiera również bardzo jasne mgławice, w tym widoczną gołym okiem Wielką Mgławicę Oriona (numery w katalogu Messiera M42 i M43). Znajduje się ona wokół gwiazd θ, ι i 42 Ori. Tuż pod pasem Oriona znajduje się mgławica Koński Łeb (IC 434). Mgławice te, wraz z jeszcze innymi, tworzą Obłok Molekularny w Orionie.

Układy wielokrotne[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda theta 2 Orionis to układ podwójny o składnikach oddalonych od siebie o 13′ łuku, o jasności 5 i 6,4m. Jaśniejszy składnik jest dodatkowo układem podwójnym spektroskopowym, o okresie prawie 21 dni.
Gwiazda lambda Orionis jest układem wielokrotnym, w którym znajduje się ciasny układ ze składnikami o jasności 3,7 i 5,6m oraz typie widmowym O5, oddalonymi od siebie o 4,4′ łuku. W odległości 28,6′ znajduje się kolejny składnik tego układu o jasności 11,2m oraz w odległości 78,3′ kolejna gwiazda o jasności również 11,2m.

Gromady gwiazd[edytuj | edytuj kod]

Trapez to gromada otwarta gwiazd. Znajduje się w centrum Wielkiej Mgławicy w Orionie i zajmuje obszar o średnicy 1,5 roku świetlnego. Wiek szacuje się na 300 tysięcy lat. Składniki – pięć młodych gwiazd o masach od 15 do 30 mas Słońca. Wyniki uzyskane z teleskopu Chandra, wskazują na wysoką temperaturę powierzchni tych gwiazd, sięgającą 60 milionów kelwinów[1].

Roje meteorów[edytuj | edytuj kod]

Orionidy – rój związany z kometą Halleya. Można obserwować od 16 do 30 października. Maximum przypada 21 października można dostrzec około 20-30 zjawisk na godzinę.
Chi Orionidy – pojawiają się od 25 listopada do 31 grudnia. Maximum przypada 2 grudnia, można spodziewać się około 3 meteorów na godzinę. Rój pochodzi od planetoidy 2201 Oljata.

Mitologia[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ odnalezienie konstelacji jest łatwe, z gwiazdozbiorem tym łączy się wiele mitów. W mitologii greckiej Orion był myśliwym. Posejdon (jego ojciec) obdarzył go umiejętnością chodzenia po wodzie. Zakochany był w Plejadach, które nieustannie goni na niebie. Chełpił się, że może zabić każde stworzenie, a został ukąszony przez skorpiona i od tej pory znajdują się na przeciwnych stronach nieboskłonu. Jego pies – Syriusz – jest najjaśniejszą gwiazdą nocnego nieba i stanowi część konstelacji Wielkiego Psa. Wyobrażany jako półklęcząca postać męska, z maczugą w prawej ręce i tarczą z lwiej skóry w lewej oraz błyszczącym mieczykiem u pasa, naprzeciw szarżującego byka.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tomasz Szymański: kosmos. Poznań: Oxford Educational, 2011wolumin=15, s. 20-23. ISBN 978-83-252-1366-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). London: Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]