Rumia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rumia
Rumia z lotu ptaka
Rumia z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Rumi Flaga Rumi
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat wejherowski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja gdańska
Prawa miejskie 1954
Burmistrz Michał Pasieczny
Powierzchnia 30,09 km²
Wysokość 7-169,4 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

47 506 (według GUS)[1]
1572 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 58
Kod pocztowy 84-230 i 84-232
Tablice rejestracyjne GWE
Położenie na mapie powiatu wejherowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wejherowskiego
Rumia
Rumia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rumia
Rumia
Ziemia 54°34′14″N 18°23′16″E/54,570556 18,387778
TERC
(TERYT)
2215021
SIMC 0934694
Urząd miejski
ul. Sobieskiego 7
84-230 Rumia
Strona internetowa

Rumia (kaszb. Rëmiô, niem. Rahmel) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim. W latach 1945-1998 (również po reformie administracyjnej w 1975) miasto należało do województwa gdańskiego.

Według danych z 30 czerwca 2014 r. miasto miało 47 506 mieszkańców[1]. Jest największym miastem niebędącym siedzibą powiatu w Polsce.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2002[2] Rumia ma obszar 32,86 km², w tym:

  • użytki rolne: 26%
  • użytki leśne: 44%

Miasto stanowi 2,35% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Gdynia, Gmina Kosakowo, Gmina Puck, Reda, Gmina Wejherowo.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Neorenesansowy kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, z lat 1913-1918
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego - widok z chóru kościelnego
  • VI-IV wiek p.n.e. – osada (wykopaliska) pochodząca z wczesnej epoki żelaza.
  • 1223/1224 – pierwsza wzmianka w bliżej niedatowanym dokumencie[3], w którym książę pomorski Świętopełk nadaje wieś Ruminę opactwu cystersów z Oliwy. Klasztor pozostaje w jego posiadaniu do 1772.
  • 1870 – doprowadzenie kolei
  • 10 lutego 1920 – wkroczenie Wojska Polskiego
  • 1939 – w walkach obronnych ginie 2 tys. żołnierzy polskich
  • 1939-1945 – niemiecka okupacja Rumi
  • 13-27 marca 1945 – niemiecka obrona Góry Markowca
  • 1945 – w walkach wyzwoleńczych ginie 4,5 tys. żołnierzy polskich i radzieckich
  • 1954 – prawa miejskie – powstało z połączenia wsi: Rumia, Zagórze, Biała Rzeka, Szmelta i Janowo
  • 1 stycznia 2001 – przyłączenie do miasta wsi Kazimierz z gminy Kosakowo[4] (decyzja cofnięta kilka miesięcy później)

Epizod lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W latach 1928-1931 nastąpiła parcelacja majątku ziemskiego należącego do Dymitra Andault de Langeron, niegdyś folwarku cysterskiego. Tym samym władze gminne uzyskały 280 ha ziemi. Część przejęli lokalni rolnicy, pozostały teren przeznaczono na budowę lotniska[5]. W sierpniu 1931 Aeroklub Gdański, nie mogący korzystać z lotniska Gdańsk - Wrzeszcz, założył w Rumi ośrodek szkoleniowy i siedzibę klubu. W początkowym okresie wykorzystywano samoloty typu PZL.5. W 1932 zapadła decyzja o budowie lotniska w Rumi. 1 maja 1935, na przedłużeniu ul. Żwirki i Wigury uruchomiono lotnisko cywilne dla Gdyni ("Port lotniczy Gdynia w Rumi-Zagórzu"), sukcesywnie je rozbudowując w kolejnych latach. Po wybudowaniu budynku dworca w 1936 (o kubaturze około 12 000 m³, wyłożonego różowym marmurem, urzędem pocztowym Gdynia 1 - Port Lotniczy), obsługiwano połączenia z Warszawą, w początkowym okresie przez Gdańsk. Od 1939 istniały połączenia z Kopenhagą i Wenecją; wcześniej uruchomiono linie Gdynia - Rzym i Gdynia - Budapeszt - Belgrad[6]. W 1937 lotnisko obsłużyło blisko 3 tysiące pasażerów. Utrzymywano też stałe połączenie z Gdańskiem samolotami typu Fokker F-VII/1M. Przed wybuchem wojny lotnisko dysponowało dwiema drogami startowymi o nawierzchni darniowej (o dług. około 1300 m każda) oraz dwoma hangarami konstrukcji łukowej (o wymiarach 40x50,6 m). Lotniskiem zapasowym było lądowisko w majątku Nowe Obłuże, obecnie Gdynia Babie Doły, dzisiejszy Port lotniczy Gdynia-Kosakowo. Na lotnisku montowano też sprowadzane z USA dla PLL LOT samoloty typu Lockheed L-10A Electra oraz L-14H Super Electra, również dla jugosłowiańskich linii lotniczych Aeroput i rumuńskich Lares. Od 1932 rumskie lotnisko stanowiło również zaplecze dla Morskiego Dywizjonu Lotniczego z Pucka. W 1939 podczas uroczystości patriotycznej gościem lotniska był płk Stanisław Dąbek.

Góra Markowca - w czasie okupacji stanowisko radaru i dział przeciwlotniczych

W czasie okupacji niemieckiej w latach 1941-1942 Niemcy rozbudowali tutejsze lotnisko, które wraz z puckimi obiektami lotniczymi tworzyło Gdyński Zespół Lotniskowy. Obiekty pełniły funkcje pomocnicze oraz stanowiły zaplecze dla fabryk produkujących części samolotowe - Niemcy kontynuowali produkuję samolotów dla niemieckiej Luftwaffe, fabryka istniała w Zagórzu - Gemeinschaftslager-Flugzeugwerk-Kurt-Kannenberg (po 1945 teren pofabryczny zajmowany był przez Rumskie Zakłady Garbarskie, obecnie znajduje się tu Galeria Rumia), pozostałe zakłady rozlokowano w Gdyni. W zakładach tych pracowali jeńcy wojenni, na obszarze obecnej Rumi w okresie okupacji działało kilka obozów pracy, w tym wyżej wspomniana fabryka w Zagórzu. Produkowano tu myśliwce typu Focke-Wulf Fw 190, bombowce Heinkel He 111 oraz Junkers Ju 288. Na Górze Markowca Niemcy umieścili stanowisko radaru przeciwlotniczego Würzburg FuMG 62, baterię czterech dział przeciwlotniczych 105 mm, poczwórnie sprzężone działko 20 mm oraz dalmierz artyleryjski. Resztki tych instalacji są widoczne nadal[7]. W marcu 1945 w wyniku niemieckich działań minerskich i późniejszych bombardowań alianckich lotnisko zostało zniszczone i w latach powojennych uległo likwidacji. Na jego miejscu powstało osiedle domów jednorodzinnych. W ostatnich latach niszczone są pozostałości rumskiego lotniska (przykładem jest schron-magazyn przy ul. Tysiąclecia)[8], na skrzyżowaniu ulic Sędzickiego oraz Żwirki i Wigury zachował się jednoosobowy schron naziemny - stanowisko obserwacyjne, obecnie wykorzystywany jako słup ogłoszeniowy. Na przedłużeniu ul. I Dywizji Wojska Polskiego pod wsią Kazimierz znajduje się pozostałość drogowego odcinka lotniskowego (DOL) wraz ze stojanką. Obiekt związany z lotniskiem Marynarki Wojennej w Babich Dołach[9].

Dzielnice Rumi[10][edytuj | edytuj kod]

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • Osiedle Rajskie w Starej Rumi.
  • Osiedle Rumia Park w Białej Rzece.
  • Osiedle Osada Kolejowa w Janowie wybudowane w 1934 przez Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Mieszkań Pracowników Kolejowych dla urzędników PKP. Złożone było z 34 bliźniaków położonych przy ul. Kolejowej, ul. Obrońców Westerplatte oraz ul. Dokerów. Osiedle rozbudowywano również w czasie okupacji.
  • Osiedle Podgórne w Zagórzu.
  • Osiedle Królewskie.
  • Osiedle Osada Kazimierza w Starej Rumi.
  • Osiedle Morelowe w Starej Rumi.
  • Osiedle Żeglarzy w Janowie.
  • Osiedle Aleja Dębowa

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytkami prawnie chronionymi są:[11]

Poza rejestrem zabytków znajduje się natomiast 200-letni piętrowy dworek w stylu klasycystycznym z przełomu XVIII/XIX w., znajdujący się przy ul. Mickiewicza w parku nad Zagórską Strugą - obecnie siedziba powstałego w 1963 miejskiego domu kultury.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Rok Liczba ludności
2007
44 796
2008
45 095
2009
45 679
2010
46 107
2011
46 714
2012
47 148

Według danych z 2005 r.[2] dochód gminy na mieszkańca wynosił 1658,25 zł.

Struktura demograficzna mieszkańców Rumi według danych z 31 grudnia 2007:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 44 796 100 22 966 51,27 21 830 48,73
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 9061 20,23 4356 9,72 4705 10,5
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 29 934 66,82 14 773 32,98 15 161 33,84
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 5801 12,95 3837 8,57 1964 4,38

Ważniejsze zakłady przemysłowe[edytuj | edytuj kod]

  • Fabryka Kotłów FAKO SA w Janowie
  • Fabryka Urządzeń Okrętowych „Rumia” w Zagórzu (wchodzi w skład grupy Stoczni Remontowej w Gdańsku)
  • Fabryka Mebli Tapicerowanych „Meblomak” w Janowie
  • Fabryka Nici „Amanda” w Janowie
  • Grupa Kapitałowa „Rubo” w Janowie; produkcja i serwis rusztowań

Ważniejsze zakłady spożywcze i handlowe[edytuj | edytuj kod]

  • Zakłady Mięsne „Kummer” w Rumi
  • Palarnia Kawy „Darboven Poland” w Janowie
  • Centra Handlowe „Port Rumia” w Białej Rzece, niedaleko granicy z Redą i „Galeria Rumia” w Zagórzu
  • Restauracje sieciowe McDonald’s i KFC

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ornowski Travel Rumia.

Komunikacja miejska obsługiwana przez MZK Wejherowo (jedna linia) i ZKM Gdynia (3 linie pośpieszne, 7 zwykłych i jedna nocna), zapewnia połączenia wewnątrz miasta i do miejscowości ościennych. Transport wewnątrz aglomeracji zapewnia SKM w Trójmieście. W mieście znajduje się stacja kolejowa oraz przystanek SKM Rumia Janowo.

Komunikacja drogowa to przede wszystkim droga krajowa nr 6 (ciąg ulic Morska-Sobieskiego-Grunwaldzka-Gdańska). W odległości 30 km znajduje się Port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo z połączeniami do wielu państw europejskich; planowany jest również Port lotniczy Gdynia-Kosakowo, zlokalizowany na lotnisku wojskowym w sąsiedniej gminie.

 Zobacz też: Lotnisko Rumia.

Ulice i ronda w Rumi

Ulica Pomorska
Rumia-Zagórze, Ulica Robotnicza
Rondo Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Rumi u zbiegu ulic Gdańskiej i Dębogórskiej
Rondo Unii Europejskiej

Media[edytuj | edytuj kod]

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im.Józefa Wybickiego
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Aleksandra Majkowskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 9 im. Kapitana żeglugi wielkiej Karola Olgierda Borchardta
  • Szkoła Podstawowa nr 10
  • Podstawowa Ekologiczna Szkoła Społeczna
  • Publiczna Szkoła Podstawowa Sióstr Salezjanek im. Świętej Rodziny w Rumi

Gimnazja:

  • Gimnazjum nr 1 im. ks. Stanisława Ormińskiego w Rumi
  • Gimnazjum nr 2 im. Janusza Korczaka
  • Gimnazjum nr 4 im. Karola Wojtyły
  • Salezjańskie Gimnazjum w Rumi im. św. Dominika Savio
  • Ekologiczne Gimnazjum Społeczne

Szkoły średnie:

  • II Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Teodora Konrada Korzeniowskiego
  • Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im. św. Jana Bosko
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Książąt Pomorskich
    • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 im. Hipolita Roszczynialskiego
    • Liceum Profilowane
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa

Sport[edytuj | edytuj kod]

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny św. Jana z Kęt w Janowie

Kościół Rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Parafie: Na terenie miasta jest 5 parafii, które wchodzą w skład dekanatu Reda:

Domy zakonne:

  • Dom zakonny Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego
  • Domy zakonne Towarzystwa Salezjańskiego (Salezjanie)
  • Domy zakonne Córek Maryi Wspomożycielki (Salezjanki)

Wspólnota Protestancka[edytuj | edytuj kod]

Wspólnota chrześcijańska Kappara

Wspólnota Ekumeniczna[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijańskie Stowarzyszenie Ewangelizacyjne "Jordan"

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Buddyzm[edytuj | edytuj kod]

Kościół Ewangelicki[edytuj | edytuj kod]

Kościół Ewangelicki w Rumi - neogotycki kościół zbudowany w latach 1858-1859 w Rumi. Poświęcony 24 lipca 1859. W czasie II wojny światowej doznał znaczących uszkodzeń. Po wojnie kościół został rozebrany i częściowo zaadaptowany na salę gimnastyczną Szkoły Podstawowej nr 1. Przy kościele istniał cmentarz ewangelicki i szkoła.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Rumia jest gminą miejską. W tutejszej radzie miasta zasiada 21 radnych. Miasto jest członkiem następujących organizacji: Związek Miast Polskich, Komunalny Związek Gmin „Dolina Redy i Chylonki”, Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej oraz Stowarzyszenie Turystyczne „Ziemia Wejherowska”.

Zarządzający Rumią[edytuj | edytuj kod]

  • 1920-1933 Izydor Wysiecki, wójt.
  • 1933-1934 Hilary Jarzębiński, wójt.
  • 1934-1939 Hipolit Roszczynialski, wójt.
  • 1939-1943 Max Hils, komisarz urzędowy.
  • 1943-1945 Paul Hoering, komisarz urzędowy.
  • 1945 Feliks Sobecki, wójt.
  • 1945-1946 Wojciech Marczyński, wójt.
  • 1946-1947 Klemens Literski, wójt.
  • 1947-1950 Marian Dudzik, wójt.
  • 1950-1952 Leon Kulling, przewodniczący Prezydium Gminnej Rady Narodowej (GRN).
  • 1950-1952 Władysław Lessnau, przewodniczący Prezydium GRN.
  • 1952-1954 Roman Paszki, przewodniczący Prezydium GRN.
  • 1954-1962 Jan Kłosiński, przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (MRN).
  • 1962-1965 Antoni Zalewski, przewodniczący Prezydium MRN.
  • 1965-1968 Wojciech Elke, przewodniczący Prezydium MRN.
  • 1968-1975 Jerzy Kijak, przewodniczący Prezydium MRN, od 1973 naczelnik.
  • 1975-1982 Apolinary Bitner, naczelnik.
  • 1982-1987 Zdzisław Kończyński, naczelnik.
  • 1987-1990 Seweryn Czoska, naczelnik.
  • 1990-1992 Tadeusz Wolski, burmistrz.
  • 1992-2002 Jan Klawiter, burmistrz.
  • 2002 – 2014 Elżbieta Rogala-Kończak, burmistrz.
  • 2014 – Michał Pasieczny, burmistrz.

Honorowi obywatele miasta[edytuj | edytuj kod]

Imię "Rumia" nosiły lub noszą[edytuj | edytuj kod]

Rumianie[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Rumią.
Pomnik księdza Stanisława Ormińskiego

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miasta siostrzane (zaprzyjaźnione)[edytuj | edytuj kod]

Miasta stowarzyszone[edytuj | edytuj kod]

  • Reda (w ramach Małego Trójmiasta Kaszubskiego)
  • Wejherowo (w ramach Małego Trójmiasta Kaszubskiego)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2014 r. - wyniki spisu ludności i mieszkań 2014 r.
  2. 2,0 2,1 Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. Por. B. Śliwiński: Dzieje Rumi w średniowieczu, [w:] Zarys dziejów Rumi pod red. J. Banacha, Toruń 1994, s. 85-87; Jerzy Treder przytacza wzmiankę o wsi Romnam z 1178, odnotowanej w falsyfikacie zamieszczonym w „kronice oliwskiej” w połowie XIII wieku. Kolejnym zapisem jest Rumina (1220) z dokumentu Świętopełka. Zob. J. Treder: Toponimia Rumi, [w:] Ibidem, s. 27 .
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 117, poz. 1230)
  5. Por. F. Mamuszka: Wejherowo i ziemia wejherowska, Gdańsk 1969, s. 117.
  6. Lotnisko w międzywojennej Gdyni - latano nawet do Rzymu i Belgradu
  7. Góra Markowca. [dostęp 4 maja 2014].
  8. Rumia. [dostęp 4 maja 2014].
  9. Zob. R. Hinc, Port lotniczy w Rumi, „Gazeta Rumska”, nr 6, wrzesień 2007, s. 10-11.
  10. Rumia nie jest administracyjnie podzielona na dzielnice. Rumia powstała w wyniku połączenia kilku wsi i ich nazwy zwyczajowo funkcjonują jako nazwy dzielnic i osiedli miasta. Zob. I. 1.2. Uwarunkowania wynikające z istniejącego zainwestowania i użytkowania terenów. W: Studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Rumi - Uchwała Rady Miejskiej Miasta Rumi Nr V/39/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.
  11. Rejestr Zabytków KOBiDZ (dostęp: 04-01-2009)
  12. Moja-Rumia.pl Portal społeczności miasta Rumia. [dostęp 2012-01-10].
  13. Rumia.mtk.pl Niezależna witryna miejska. ostatni wpis 2005-01-04. [dostęp 2012-01-10].
  14. Rumia NaszeMiasto.pl
  15. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 czerwca 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mikulski, Mieczysław: Port Lotniczy Gdynia-Rumia, [w:] Polski transport lotniczy 1918-1978, WKiŁ Warszawa 1980, s. 109
  • Kazimierz Małkowski: Bedeker Gdyński, Polnord Wydawnictwo Oskar Gdańsk 2001, 394 s., ISBN 83-86181-73-7
  • Haszczyński Jerzy, Adamowicz Piotr: W poszukiwaniu Heimatu szefowej wypędzonych, „Rzeczpospolita” z 9 czerwca 2000, [1]
  • Hinc, Ryszard: Port lotniczy w Rumi, „Gazeta Rumska” nr 6/07 (16) z 13 września 2007, [2]
  • Sadłowski, Andrzej: Rumskie lotnisko

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]