Lis-Kula (pociąg pancerny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pociąg Pancerny "Lis-Kula" eks-"Pepetrójka" (Nr 3) - pociąg pancerny Wojska Polskiego.

Historia[edytuj]

Pociąg pancerny Lis-Kula we Lwowie 1919 r.
Odznaka Pociąg Pancerny „Pepetrójka”

Pociąg zbudowany został 26 listopada 1918 w Głównych Warsztatach Kolejowych we Lwowie i nazwany "Lwowianin", lecz nazwa ta nie przyjęła się. Po kilku dniach załoga pociągu ochrzciła go mianem "Pepetrójka", od numeru - Pociąg Pancerny Nr 3 (P.P. 3). 5 kwietnia 1919 Minister Spraw Wojskowych "dla uczczenia pamięci poległego na polu chwały podpułkownika Lis-Kuli" przemianował pociąg pancerny "Pepetrójka" na "Podpułkownik Lis-Kula" [1].

Pociąg uzbrojony był w armaty i 8, a później 16 karabinów maszynowych. Wagony opancerzone zostały blachą i workami z piaskiem. Obsadę opancerzonego parowozu stanowili lwowscy kolejarze. W składzie załogi pociągu znajdował się pluton wypadowy. Dowódcą pociągu został por. Orzechowski.

W ocenie Czesława Mączyńskiego, komendanta naczelnego obrony Lwowa, "pociąg pancerny przedstawiał ostatni wyraz techniki bojowej (...) mógł znakomicie spełniać zadanie obronne i czynne-ofensywne".

W czasie wojny z Ukraińcami załoga pociągu walczyła między innymi w obronie Lwowa. Komendantem „Pepetrójki” był ppor. Maksymilian Wudkiewicz, poległy 22 lutego 1919 pod Wołczuchami[2][3][4][5]. W składzie „Pepetrójki” i „Lisa-Kuli” służył Felicjan Madeyski[6]. Następnie załoga toczyła boje w trakcie wojny z bolszewikami. 2 marca 1921 pociąg został zlikwidowany.

Odznaka pamiątkowa[edytuj]

Odznaka pamiątkowa Pociągu Pancernego Nr 3 "Pepetrójka" - owalna o wymarach 38x53 mm, tłoczona w blasze miedzianej, obustronnie srebrzona, lekko wypukła. Grubość blachy 1 mm. Wewnątrz owalu u góry napis: "Pepe-trójka" a u dołu daty: 19. XI. 1918 - 30. IV. 1919. W środku stojące na torze kolejowym – parowóz opancerzony i tender. W tle panorama Lwowa. Na parowozie napisy: "PP3" i "Lwów". Odznaka przykręcana na śrubie[7]..

Inna wersja odznaki - wykonana z szarego metalu, srebrzona, lekko oksydowana, owalna 60x45 mm. Wykonana w pracowni Ungera we Lwowie. Owal odznaki obwiedziony na brzegach podwójnym paskiem, mieści wyobrażenie pociągu pancernego na torze. W dali panorama Lwowa. Ponad nią, wzdłuż brzegu napis: "Pepetrójka". U dołu daty: 19.XI.l918 .- 30.IV.l919[7]...

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 42 z 15.04.1919 r.
  2. Zbigniew Orwicz. Wołczuchy. „Ziemia Przemyska”, s. 3, Nr 93 z 20 kwietnia 1919. 
  3. Zbigniew Orwicz. Wołczuchy (2). „Żołnierz Polski”, s. 4-5, Nr 26 z 25 czerwca 1919. 
  4. Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934, s. 1008.
  5. Maksymilian Wudkiewicz. nieobecni.com.pl. [dostęp 2017-02-02].
  6. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003. [dostęp 2017-02-03]. s. 320.
  7. a b Marian Żebrowski - "Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947" s.107

Bibliografia[edytuj]

  • Czesław Mączyński, Boje lwowskie, cz. 1 Oswobodzenie Lwowa (1-24 listopada 1918 roku), tom II, Spółka Wydawnicza Rzeczpospolita, Warszawa 1921
  • Tadeusz Krawczak i Jerzy Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Książka i Wiedza, Warszawa 1987, wyd. I, ​ISBN 83-05-11723-5
  • Janusz Turlejski, Wojciech Markert, Odznaki Wojsk Technicznych,
  • Marian Żebrowski - "Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947". Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej. Londyn 1971
  • Jan Lucjan Wyciślak, Broń pancerna Lis-Kula