Generał Sosnkowski (pociąg pancerny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pociąg Pancerny „Generał Sosnkowski” (Pociąg Pancerny Nr 13)pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP. Pociąg został rozbity przez lotnictwo niemieckie 10 września 1939.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pociagi panc 1939.png
Zniszczony pociąg pancerny nr 13 „General Sosnowski” pod Łochowem – 1939 r.

W 1924 roku wszedł w skład Dywizjonu Ćwiczebnego Pociągów Pancernych w Jabłonnie, a w październiku 1927 roku w skład 1 Dywizjonu Pociągów Pancernych.

9 września 1924 roku pociąg uczestniczył w katastrofie kolejowej pod Pomereczem.

We wrześniu 1939 był uzbrojony w 4 armaty 75 mm i 14 ckm-ów.[1] Pod koniec sierpnia pluton czołgów przydzielony do pociągu odesłano do Tczewa, zamiast niego przydzielono jednostce dwie drezyny „Tatra”[2].

Pociąg był przydzielony do Armii Modlin[1]. 1 września pociąg przybył do Nasielska, gdzie pozostał do 3 września jako odwód armii. Tego dnia pociąg dostał rozkaz udania się do Mławy i nawiązania łączności z polskimi jednostkami w tym rejonie[2]. Pociąg dotarł do Ciechanowa, gdzie wykryto obecność nieprzyjaciela; następnie „Generał Sosnkowski” wycofał się na stację Świercze. 4 września pociąg patrolował okolice Ciechanowa, po czym otrzymał rozkaz wycofania się do Modlina. Pociąg razem z pociągiem nr 15 „Śmierć” otrzymał zadanie rozpoznania przedpola twierdzy Modlin[3][4]. Rankiem 5 września obydwa pociągi dotarły do Nasielska; „Generał Sosnkowski” rozpoczął patrolowanie odcinka Nasielsk-Płońsk; wieczorem tego dnia odpierając nalot niemiecki, zestrzelono samolot wroga[4]. Po południu 6 września pociąg zatrzymał się w Legionowie, a w nocy z 6 na 7 września odjechał do Zegrza, a po opuszczeniu go przez jednostki polskie, świtem 7 września dotarł do Jabłonny. Nocą z 7 na 8 września skład został wysłany w poszukiwaniu 1 Dywizji Piechoty Legionów do Wyszkowa[5].

Do 9 września pociąg operował na linii Wyszków-Tłuszcz wspierając piechotę (5 i 6 Pułk Piechoty Legionów) broniącą linii Bugu[6]. Podczas odwrotu jednostek Armii „Modlin” odjechał 10 września z Wyszkowa do Łochowa gdzie osłaniał wycofywanie się 116 Pułku Piechoty 41 Dywizji Piechoty[7]. Po południu tego dnia pociąg został zaatakowany na skrzyżowaniu toru z drogą Wyszków–Łochów przez bombowce nurkujące. Jadący ze znaczną szybkością skład został zniszczony przez bliską eksplozję bomby 250 kg; platforma, wagon artylerii i parowóz wypadły z torów, wagon szturmowy został objęty pożarem. Dowódca, kapitan Stanisław Młodzianowski, rozkazał zniszczenie i opuszczenie pociągu, następnie zdołał odnaleźć wśród unieruchomionych pociągów ewakuacyjnych 4 działa i utworzyć z załogi pociągu improwizowaną baterię, która kontynuowała walkę[6].

Skład gospodarczy pociągu został unieruchomiony w zatorze pod Mińskiem.

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Stanisław Młodziankowski[1][8]

Zastępca dowódcy[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Mieczysław Wnukowski[9]

Organizacja pociągu pancernego nr 13[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca pociągu,
  • poczet dowódcy (a w nim: patrol sanitarny, sekcja łączności, sekcja ruchu, załoga zapasowa, tabor kolejowy),
  • drużyna gospodarcza,
  • dwa plutony ogniowe (każdy w składzie: dwa działony, 5 obsług ckm),
  • pluton wypadowy (a w nim: dwa patrole drogowo-minerskie, 4 obsługi ckm, drużyna strzelców),
  • pluton drezyn pancernych (dwa półplutony, tworzące dwa zespoły drezyn),
  • pluton techniczny w składzie: drużyna techniczna, (z patrolem telegraficzno-telefonicznym i załogą zapasową), tabor kolejowy, drużyna warsztatowa.

Stan etatowy pociągu pancernego nr 13[edytuj | edytuj kod]

  • stan osobowy: 9 oficerów, 55 podoficerów, 110 szeregowych. Razem 174 żołnierzy.
  • sprzęt pancerny: 1 parowóz opancerzony, 2 wagony artyleryjskie, 1 wagon szturmowy, 2 drezyny Tatra.
  • samochody: 1 osobowy, 2 terenowe, 1 furgon.
  • tabor szynowy: 1 parowóz, 2 wagony osobowe, 17 wagonów krytych, 1 wagon węglarka, 1 cysterna wodna, 1 wagon-warsztat, 2 platformy bojowe i 3 platformy.
  • pojazdy pomocnicze – 3 motocykle z przyczepką.
  • czołgi – 2 lekkie wolnobieżne.
  • uzbrojenie – 66 kbk z bagnetem, 96 pistoletów, 98 bagnetów, 2 armaty 75 mm wz. 02/26, 2 haubice 100 mm wz. 14/19, 2 armatki 37 mm wz. 18, 20 ckm, 4 rkm.

na podstawie etatu: L.dz. 3065/Mob.Org.36 – Organizacja broni pancernych na stopie wojennej – Pociąg pancerny, oraz: Sprawozdanie o uzbrojeniu pociągów pancernych (CAW, sygn. I.303.3.69)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 35
  2. a b Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 94
  3. Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 95
  4. a b Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 96
  5. Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 97
  6. a b Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 99
  7. Krawczak, Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne..., str. 98
  8. Szubański w swojej bibliografii wymienia Stanisław Młodzianowski
  9. Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku. s. 284.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rajmund Szubański: Początek pancernego szlaku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1980.
  • Tadeusz Krawczak, Jerzy Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939. Wyd. I. Warszawa: Książka i Wiedza, 1987, seria: Biblioteka Pamięci Pokoleń. ISBN 83-05-11723-5.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku, Warszawa: Wyd. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1982, ​ISBN 83-11-06771-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]