Danuta (pociąg pancerny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pociąg pancerny Nr 11 „Danuta”pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP.

16 września 1939 w trakcie bitwy nad Bzurą został uszkodzony w walce z oddziałami niemieckimi, a następnie zniszczony przez załogę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pociąg pancerny powstańców wielkopolskich Danuta w 1919 roku
Pociagi panc 1939.png

„Danuta” została zdobyta przez powstańców wielkopolskich 16.02.1919 roku w bitwie pod Rymaszewem[1]. W późniejszym czasie pociąg brał udział w walkach na froncie wschodnim. 17. i 18. 07.1920 roku wspierał w walkach nad rzeką Łań 63. i 64 pułk piechoty. Walczył też pod Żabinką i nad Bugiem. Następnie wziął udział w walkach grupy mjr. Nowickiego[1]

W 1924 został przydzielony do jednostki w Jabłonnie, później do 1 Dywizjonu Pociągów Pancernych. We wrześniu 1925 uległ wypadkowi pod Olkielnikami. Wskutek wykolejenia zginęło dwóch żołnierzy a kilku odniosło rany, uszkodzeniu uległy dwa parowozy i wagony osobowe[2]. Został zmodernizowany na początku lat 30., otrzymując nową lokomotywę (Ti3), i dodatkowe uzbrojenie (w tym przeciwlotnicze). We wrześniu 1939 był uzbrojony w 2 haubice 100 mm, 2 armaty 75 mm i 22 ckm-y.[3]

Od wiosny 1939 roku „Danuta” była przydzielona do Dowództwa Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu[4]. W kampanii wrześniowej został z numerem 11 przydzielony do 26 Dywizji Piechoty przy Armii Poznań[3][4]. Pociąg przybył na teren rozlokowania 26 dywizji (koło Wągrowca) nocą z 27 na 28 sierpnia[4]. Od następnego dnia pociąg rozpoczął zwiad terenu w okolicach Piły[5]. 30 sierpnia pociąg dostał rozkaz dozorowania i ochrony linii kolejowych nad Notecią na odcinku ChodzieżSzamocinMargoninGołańczKcyniaNakłoBydgoszcz[5]. 1 września pociąg patrolował odcinek Chodzież – Szamocin[4]. 2 września pociąg ubezpieczał prawe skrzydło 26 Dywizji, dokonując wypadów do Kcyni[6]. 3 września „Danuta” osłaniała odwrót oddziałów dywizji wycofujących się z Wielkopolski na linię jezior żnińskich[7]. 4 września pociąg dotarł do Żnina odpierając nalot niemiecki; w nocy z 4 na 5 września 26 Dywizja obsadziła pozycje w tym rejonie[7]. 5 września pociąg razem z 2 Batalionem 37 Pułku Piechoty wydzielony do obrony Inowrocławia; wieczorem pociąg dotarł do stacji Białe Błota[7]. 6 września „Danuta” pod rozkazami gen. Juliusza Drapelli osłaniała odwrót wojsk polskich spod Torunia (6-7 września)[7]. 7 września pociąg operując na linii Gniewkowo – Inowrocław wspierał odwrót 27 Dywizji Piechoty, wieczorem docierając do Babiaka[7]. W tym czasie pociąg utracił kontakt ze swoim składem gospodarczym[8][9].

9 września pociąg został skierowany do Kutna, gdzie przebywał inny polski pociąg pancerny, nr 14 „Paderewski”[8]. 11 września pociąg został skierowany na Sochaczew; dotarł jednak tylko do Żychlin – dalszą drogę blokowały zbombardowane pociągi cywilne[10]. Załoga pociągu zmuszona była zbudować szereg objazdów, docierając do Jackowic pod Łowiczem rankiem przed południem 13 września[10][9]. Od 14 września pociąg brał udział w bitwie nad Bzurą, wzmacniając oddziały broniące Soboty i Piątku[9]. 15 września pociąg wspierał oddziały 4 Dywizji Piechoty, odpierając niemiecką 24 Dywizją Piechoty[9]. Następnie pociąg wspierał 16 Dywizję Piechoty w rejonie Łowicza[9]. 16 września pociąg walczył w okolicach Urzecza i Dębowej Góry, wspierając 14 i 70 Pułki Piechoty, odpierające natarcie niemieckiej 24 Dywizji[11]. Pociąg przyczynił się do wstrzymania niemieckiego natarcia na tym odcinku i ok. godz. 15.00 zaczął się wycofywać na wschód, w kierunku 16 Dywizji Piechoty[12]. W trackie odwrotu pociąg wpadł w zasadzkę, gdy zamaskowane armaty przeciwpancerne rozbiły parowóz[12]. Uszkodzenia te i braki w amunicji przekonały kpt. Korobowicza do opuszczenia pociągu[13]. Tankietki zdołały się wycofać; wagony i czołgi Renault zaminowano pod ostrzałem nieprzyjaciela; pociąg wysadzono w powietrze razem z nacierającą na niego piechota niemiecką[13]. Część załogi dotarła do Warszawy, zasilając załogę prowizorycznego pociągu pancernego na Dworcu Gdańskim[14].

Pociąg pancerny Danuta z 1939. Kolejno od lewej: wagon artyleryjski, wagon szturmowy, parowóz pancerny, wagon artyleryjski. Na zdjęciu brak platform kolejowych i drezyn

Załoga[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. art. Bronisław Korobowicz[3]
  • por. art. Jan Tabortowski (zastępca dowódcy pociągu, od 1 września)[6][15]

Organizacja pociągu pancernego nr 11[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca pociągu,
  • poczet dowódcy (a w nim: patrol sanitarny, sekcja łączności, sekcja ruchu, załoga zapasowa, tabor kolejowy),
  • drużyna gospodarcza,
  • dwa plutony ogniowe (każdy w składzie: dwa działony, 7 obsług ckm),
  • pluton wypadowy (a w nim: dwa patrole drogowo-minerskie, 4 obsługi ckm, drużyna strzelców),
  • pluton drezyn pancernych (dwa półplutony, tworzące dwa zespoły drezyn),
  • pluton techniczny w składzie: drużyna techniczna, (z patrolem telegraficzno-telefonicznym i załogą zapasową), tabor kolejowy, drużyna warsztatowa.

Stan etatowy pociągu pancernego nr 11[edytuj | edytuj kod]

  • stan osobowy: 9 oficerów, 60 podoficerów, 123 szeregowych. Razem 192 żołnierzy.
  • sprzęt pancerny: 1 parowóz opancerzony (Ti3), 2 wagony artyleryjskie, 1 wagon szturmowy.
  • samochody: 1 osobowy, 2 terenowe (wz.34), 1 furgon.
  • tabor szynowy: 1 parowóz, 2 wagony osobowe, 17 wagonów krytych, 1 wagon węglarka, 1 cysterna wodna, 1 wagon-warsztat, 2 platformy bojowe i 3 platformy.
  • pojazdy pomocnicze – 3 motocykle z przyczepką.
  • czołgi – 5 rozpoznawczych (TK-3) i 2 lekkie wolnobieżne (FT-17).
  • uzbrojenie – 67 kbk z bagnetem (wz.98), 113 pistoletów, 115 bagnetów, 4 armaty 75 mm wz. 02/26, 2 armatki 37 mm wz. 18, 24 ckm (wz.08 i wz.25), 8 rkm (wz.28).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Żebrowski 1971 ↓, s. 94.
  2. Echa katastrofy pociągu pancernego „Danuty”. „Polska Zbrojna”. nr 173, s. 3, 1925-06-25. 
  3. 3,0 3,1 3,2 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 35
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 38
  5. 5,0 5,1 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 39
  6. 6,0 6,1 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 40
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 41
  8. 8,0 8,1 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 42
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 47
  10. 10,0 10,1 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 46
  11. T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 48
  12. 12,0 12,1 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 49
  13. 13,0 13,1 T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 50
  14. T. Krawczak, J. Odziemkowski, Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939, Warszawa 1987, s. 51
  15. Szubański w książce wymienia nazwisko Taborsowski

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Krawczak, Jerzy Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939. Wyd. I. Warszawa: Książka i Wiedza, 1987, seria: Biblioteka Pamięci Pokoleń. ISBN 8305117235.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku, Warszawa: Wyd. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1982, ISBN 83-11-06771-6
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernej, 1971.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]