Paderewski (pociąg pancerny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pociąg Pancerny „Paderewski”
Historia
Państwo  Litwa Środkowa
 II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca nie posiadał
Patron Lucjan Żeligowski
Ignacy Paderewski
Dowódcy
Pierwszy por. Włodzimierz Abłamowicz
Ostatni kpt. Henryk Gawełczyk
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bunt Żeligowskiego
kampania wrześniowa
bitwa nad Bzurą
Organizacja
Dyslokacja Jabłonna
(Okręg Korpusu Nr I)
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk wojska kolejowe
bronie pancerne
Podległość 1 Armia
5 Armia
2 Armia
Wojsko Litwy Środkowej
Dywizjon Ćwiczebny Pociągów Pancernych
1 Dywizjon Pociągów Pancernych
Pociagi panc 1939.png

Pociąg Pancerny Nr 14 eks-Pociąg Pancerny „Paderewski”, eks-Pociąg Pancerny Nr 7, eks-Pociąg Pancerny „Generał Żeligowski”, eks-Pociąg Pancerny Nr 15 – pociąg pancerny Wojska Polskiego II RP.

Historia[edytuj | edytuj kod]

10 września 1919 roku w warsztatach kolejowych Kierownictwa Budowy Pociągów Pancernych we Lwowie został utworzony Pociąg Pancerny Nr 15.

W dniu 4 lutego 1919 roku wziął udział w walkach z Ukraińcami, w wyniku których wojska polskie zdobyły Kowel[1].

Pociąg był przydzielony na czas pokoju do 1 Dywizjonu Pociągów Pancernych.

We wrześniu 1939 był uzbrojony w 2 haubice 100 mm, 2 armaty 75 mm i 22 ckm-y.[2]

W kampanii wrześniowej zakończył mobilizację 3 września jako odwód Naczelnego Dowództwa. Od 1 września był przydzielony do Armii Pomorze[2]. Pociąg odjechał z bazy 1 Dywizjonu w Legionowie 4 września, docierając do Kutna 6 września[3]. W Kutnie pociąg miał parodniowy postój, który negatywnie wpłynął na stan załogi: węzeł kolejowy w Kutnie był słabo broniony, ale był celem ciągłych bombardowań lotnictwa niemieckiego[4]. 9 września do „Paderewskiego” w Kutnie dołączył pociąg nr 11 („Danuta”)[4]. Wieczorem 13 września „Paderewski” otrzymał rozkaz wsparcia Pomorskiej Brygady Kawalerii podczas bitwy nad Bzurą. Linia Kutno–Łęczyca była w dobrym stanie i pociąg szybko osiągnął cel. „Paderewski” walczył wspólnie z batalionem Straży Granicznej i 11 Dywizjonem Artylerii Konnej w nieudanej obronie Łęczycy, atakowanej przez niemiecką 221 Dywizję Piechoty (Łęczyca została stracona w nocy). 15 września pociąg wrócił do Kutna, przejechał pod Rząśno na linii ŻychlinŁowicz. Dnia 15 września wraz ze swoim składem bojowym stanął w Jackowiach. 16 września 1939 pociąg brał udział w walkach w rejonie Urzecza, następnie ok. godziny 12.00 wspierał natarcie 2. batalionu 70 Pułku Piechoty z 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w rejonie na północ od miejscowości Sobota. W trackie tego kontrataku zatrzymano atak niemieckiej 10 Dywizji Piechoty; w trakcie tego ataku odparł też nalot. Mimo iż pociąg nie odniósł znaczących uszkodzeń, 4 Dywizja Piechoty zaczęła wycofywać się za rzekę Słudwię. Odcięty od możliwości odwrotu, kpt. Gawełczyk zarządził opuszczenie i zniszczenie pociągu; wymontowano część karabinów maszynowych, potem pociąg wysadzono w powietrze. Nieliczni żołnierze dotarli do Warszawy wraz z wycofującymi się jednostkami piechoty[5].

Załoga[edytuj | edytuj kod]

Kadra pociągu w 1923:

Dowódcą był kapitan Jerzy Żelechowski a jego zastępcą kapitan Henryk Gawełczyk. Kpt. Gawełczyk przejął dowodzenie 9 września, zastępując kpt. Żelechowskiego, który, jak pisze Krawczak i Odziemkowski „nie wytrzymał silnego obciążenia psychicznego”[2][4].

Odznaka pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Odznaka pamiątkowa okrągła, ażurowa, tłoczona w blasze brązowej, posrebrzana. Średnica 40 mm, grubość blachy ok. 1 mm. Rysunek odznaki: w górnej połowie koła pomiędzy dwoma paskami napis: Pociąg pancerny, w dolnej połowie odgrodzonej kropkami, napis: Paderewski. Pomiędzy dwoma wewnętrznymi paskami wieniec laurowy stylizowany i czterokrotnie przerwany węzłami. Wewnątrz sylwetka wozu bojowego na torze kolejowym[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://wceo.com.pl/images/Dokumenty/WBBH/PHW/PHW%202-2015_int.pdf
  2. a b c Krawczak, Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne... s. 35.
  3. Krawczak, Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne... s. 38.
  4. a b c Krawczak, Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne... s. 43.
  5. Krawczak, Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne... s. 52–53.
  6. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918–1947. s. 109.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rajmund Szubański: Początek pancernego szlaku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1980.
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, 1923.
  • Tadeusz Krawczak, Jerzy Odziemkowski: Polskie pociągi pancerne w wojnie 1939. Wyd. I. Warszawa: Książka i Wiedza, 1987, seria: Biblioteka Pamięci Pokoleń. ISBN 83-05-11723-5.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918–1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej, 1971.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]