Ministerstwa w III Rzeczypospolitej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Ministerstwa w Rzeczypospolitej Polskiej – w rządzie Beaty Szydło istnieje 18 ministerstw:

Ponadto status zbliżony do ministerstwa posiada Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.

Historia zmian[edytuj]

Ministerstwa w 1991 r.[edytuj]

W związku z zachowaniem ciągłości z ustawodawstwem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podczas transformacji ustrojowej, dokonanej w latach 1989–1991, utrzymane zostały dotychczasowe zasady organizacji naczelnych organów administracji państwowej. Urząd ministra i obsługujące go ministerstwo tworzone były za pomocą ustawy. Na tej podstawie Rada Ministrów wydawała rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu działania ministra oraz rozporządzenie (początkowo uchwałę) w sprawie nadania ministerstwu statutu organizacyjnego.

Pod koniec 1991 r., po przeprowadzeniu pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych, w Polsce funkcjonowały następujące ministerstwa i urzędy na prawach ministerstw:

Reforma centrum administracji[edytuj]

Na mocy ustawy z 8 sierpnia 1996 r. weszły w życie ustawy z 21 czerwca 1996 r. i 8 sierpnia 1996 r. reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej[1]:

  • na mocy przepisów wchodzących w życie 1 października 1996 r.:
    • w miejsce Ministerstwa Przekształceń Własnościowych, a także po wydzieleniu zadań związanych ze Skarbem Państwa z innych ministerstw, urzędów centralnych i państwowych jednostek organizacyjnych utworzono Ministerstwo Skarbu Państwa[2],
    • utworzono Urząd Komitetu Integracji Europejskiej wykonujący zadania z zakresu obsługi Komitetu Integracji Europejskiej[3][a],
    • z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydzielono Urząd Ochrony Państwa, który następnie przekazano pod bezpośredni nadzór Prezesa Rady Ministrów[4],
  • na mocy przepisów wchodzących w życie 1 stycznia 1997 r.:
    • nową podstawę prawną otrzymało Ministerstwo Finansów[5],
    • w miejsce Ministerstwa Przemysłu i Handlu oraz Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, a także po wydzieleniu części zadań zlikwidowanego Centralnego Urzędu Planowania utworzono Ministerstwo Gospodarki[6],
    • w miejsce Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a także po wydzieleniu części zadań zlikwidowanego Urzędu Rady Ministrów oraz zlikwidowanego Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (część jego zadań przejęły również dwa nowo utworzone urzędy centralne: Główny Urząd Geodezji i Kartografii[4] oraz Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast[4]) utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji[7],
    • w miejsce Centralnego Urzędu Planowania (część jego zadań przejęło nowo utworzone Ministerstwo Gospodarki) utworzono Rządowe Centrum Studiów Strategicznych[8],
    • w miejsce Urzędu Rady Ministrów (część jego zadań przejęło nowo utworzone Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji) utworzona została Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (struktura formalnie nie otrzymała rangi ministerstwa, powoływani są w niej jednak sekretarze i podsekretarze stanu, a jej statut jest nadawany zgodnie z zasadami organizacji ministerstw)[9].

Nowe zasady dotyczące organizacji administracji rządowej wprowadzone zostały ustawą z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów[9] oraz ustawą z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej[10]. Od tego czasu ministerstwo tworzy się za pomocą rozporządzenia Rady Ministrów. Szczegółowy zakres działania ministra jest ustalany w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, na jego podstawie ministrowie otrzymują upoważnienie do kierowania poszczególnymi działami (przepisy te stosowane są również wobec przewodniczących komitetów, którzy wchodzą w skład rządu). Statut ministerstwa nadawany jest w trybie zarządzenia (do 1 stycznia 2002 r. rozporządzenia) Prezesa Rady Ministrów.

Ministerstwa w 1999 r.[edytuj]

1 kwietnia 1999 r. uchylone zostały uchwalone wcześniej akty prawne dotyczące organizacji naczelnych organów administracji rządowej (w drodze wyjątku zachowano niektóre artykuły odnoszące się do urzędów ministrów właściwych do spraw finansów publicznych, spraw Skarbu Państwa oraz spraw wewnętrznych). Jednocześnie wprowadzono zastrzeżenie, że ministrowie i podległe im ministerstwa działają zgodnie z dotychczasowymi przepisami do dnia wejścia w życie nowych podstaw prawnych. Ponadto w całości utrzymane zostały ustawy, na mocy których funkcjonowały następujące urzędy:

  • Ministerstwo Obrony Narodowej[11]
  • Urząd Komitetu Badań Naukowych[12]
  • Urząd Komitetu Integracji Europejskiej[3]
  • Rządowe Centrum Studiów Strategicznych[8]

18 października 1999 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 12 października 1999 r., na mocy którego nową podstawę prawną otrzymało:

  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji[13]

10 listopada 1999 r. weszły w życie rozporządzenia Rady Ministrów z 26 października 1999 r., na mocy których utworzono:

  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[14][b]
  • Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej[15][c]
  • Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi[16][d]
  • Ministerstwo Środowiska[17][e]
  • Ministerstwo Zdrowia[18][f]

10 listopada 1999 r. weszły w życie rozporządzenia Rady Ministrów z 3 listopada 1999 r., na mocy których nowe podstawy prawne otrzymały:

  • Ministerstwo Edukacji Narodowej[19]
  • Ministerstwo Finansów[20]
  • Ministerstwo Gospodarki[21]
  • Ministerstwo Łączności[22]
  • Ministerstwo Skarbu Państwa[23]
  • Ministerstwo Spraw Zagranicznych[24]
  • Ministerstwo Sprawiedliwości[25]
  • Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej[26]

Przekształcenia w kolejnych rządach[edytuj]

Rząd Jerzego Buzka

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 13 czerwca 2000 r. (wchodzącego w życie 21 czerwca 2000 r.) po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Gospodarki oraz z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji utworzono Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa[27].

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2001 r. (wchodzącego w życie dzień później) zlikwidowano Ministerstwo Łączności, a jego komórki włączono do Ministerstwa Gospodarki[28].

Rząd Leszka Millera

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 20 października 2001 r. (wchodzących w życie trzy dni później):

  • w miejsce Ministerstwa Edukacji Narodowej utworzono Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu[29],
  • w miejsce Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej, a także po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Gospodarki oraz ze zlikwidowanego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego i Budownictwa utworzono Ministerstwo Infrastruktury[30],
  • w miejsce Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego utworzono Ministerstwo Kultury[31],
  • zlikwidowano Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, a jego komórki włączono do Ministerstwa Gospodarki oraz do nowo utworzonego Ministerstwa Infrastruktury[32].

Na mocy ustawy z 21 grudnia 2001 r. z dniem 1 stycznia 2002 r. dokonano przekształcenia Rządowego Centrum Studiów Strategicznych, które utraciło rangę ministerstwa, stając się urzędem podległym Prezesowi Rady Ministrów[33].

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 stycznia 2003 r. (wchodzącego w życie dzień później) w miejsce Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej utworzono Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej[34].

Na mocy ustawy z 10 stycznia 2003 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 marca 2003 r. (wchodzących w życie 1 kwietnia 2003 r.) w miejsce Urzędu Komitetu Badań Naukowych utworzono Ministerstwo Nauki i Informatyzacji[35][36].

Pierwszy rząd Marka Belki

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 2 maja 2004 r. (wchodzących w życie dwa dni później) w miejsce Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utworzono Ministerstwo Gospodarki i Pracy[37] oraz Ministerstwo Polityki Społecznej[38].

Drugi rząd Marka Belki

Na mocy ustawy z 8 października 2004 r. z dniem 5 lutego 2005 r. zniesiono Komitet Badań Naukowych, a jego sprawy przekazano do zakresu działania ministra właściwego do spraw nauki (obsługiwanego wówczas przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji)[39].

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 23 sierpnia 2005 r. (wchodzących w życie 1 września 2005 r.) w miejsce Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu utworzono Ministerstwo Edukacji Narodowej[40] oraz Ministerstwo Sportu[41].

Rząd Kazimierza Marcinkiewicza

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 31 października 2005 r. (obowiązujących od tego samego dnia):

  • w miejsce Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Informatyzacji (część jego komórek włączono do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji[42]) utworzono Ministerstwo Edukacji i Nauki[43],
  • w miejsce Ministerstwa Gospodarki i Pracy (część jego komórek włączono do nowo utworzonego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej) utworzono Ministerstwo Gospodarki[44] oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego[45],
  • w miejsce Ministerstwa Kultury utworzono Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[46],
  • w miejsce Ministerstwa Polityki Społecznej, a także po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Gospodarki i Pracy utworzono Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej[47],
  • w miejsce Ministerstwa Infrastruktury utworzono Ministerstwo Transportu i Budownictwa[48].

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 5 maja 2006 r. (obowiązujących od tego samego dnia):

Rząd Jarosława Kaczyńskiego

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2007 r. (obowiązującego od 23 lipca 2007 r.) w miejsce Ministerstwa Sportu, a także po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Gospodarki[g] utworzono Ministerstwo Sportu i Turystyki[54].

Pierwszy rząd Donalda Tuska

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 listopada 2007 r. (obowiązującego od tego samego dnia) w miejsce Ministerstwa Budownictwa, Ministerstwa Gospodarki Morskiej (część jego komórek włączono do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi[h]) oraz Ministerstwa Transportu utworzono Ministerstwo Infrastruktury[55].

Na mocy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. z dniem 1 stycznia 2010 r. zniesiono Komitet Integracji Europejskiej (oraz zlikwidowano obsługujący go Urząd Komitetu Integracji Europejskiej), a jego sprawy przekazano do zakresu działania ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (obsługiwanego wówczas przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych)[56].

Drugi rząd Donalda Tuska

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 21 listopada 2011 r. (obowiązujących od 18 listopada 2011 r.):

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2013 r. (wchodzącego w życie tego samego dnia) w miejsce Ministerstwa Rozwoju Regionalnego oraz Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utworzono Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju[61].

Rząd Beaty Szydło

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 20 listopada 2015 r., 3 grudnia 2015 r. i 7 grudnia 2015 r. dokonano następujących przekształceń:

  • na mocy przepisów obowiązujących od 16 listopada 2015 r.:
    • w miejsce Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (część jego komórek włączono do nowo utworzonego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) utworzono Ministerstwo Cyfryzacji[62],
    • po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi[63] utworzono Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej[64],
    • po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju utworzono Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa[65],
    • w miejsce Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej utworzono Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej[66],
    • w miejsce Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (część jego komórek włączono do nowo utworzonego Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz do nowo utworzonego Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa) utworzono Ministerstwo Rozwoju[67],
    • w miejsce Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a także po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji[68],
  • na mocy przepisów obowiązujących od 27 listopada 2015 r.:
    • po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Rozwoju[67] utworzono Ministerstwo Energii[69],
    • z Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa[65] wydzielono część komórek, które następnie włączono do Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej[64],
    • z Ministerstwa Cyfryzacji[62] oraz z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji[70] wydzielono część komórek, które następnie włączono do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa[65].

Na mocy ustawy z 16 grudnia 2016 r. z dniem 1 stycznia 2017 r. Ministerstwo Skarbu Państwa postawiono w stan likwidacji[71].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Komitet podjął działalność 16 października 1996 r. po zniesieniu urzędu Pełnomocnika Rządu do Spraw Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej (Dz.U. 1996 nr 122 poz. 573).
  2. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Kultury i Sztuki.
  3. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej.
  4. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
  5. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
  6. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej.
  7. Przekształcenie Ministerstwa Gospodarki nie zostało formalnie ujęte w rozporządzeniu, fakt ten wynika jednak z rozporządzeń Prezesa Rady Ministrów z 25 lipca 2007 r. w sprawie zmiany szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki (Dz.U. 2007 nr 135 poz. 954) oraz w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Sportu i Turystyki (Dz.U. 2007 nr 135 poz. 953).
  8. Przekształcenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zostało formalnie ujęte w rozporządzeniu, fakt ten wynika jednak z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz.U. 2007 nr 216 poz. 1599).

Przypisy

  1. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 497
  2. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 493
  3. a b Dz.U. 1996 nr 106 poz. 494
  4. a b c Dz.U. 1996 nr 106 poz. 496
  5. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 489
  6. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 490
  7. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 491
  8. a b Dz.U. 1996 nr 106 poz. 495
  9. a b Dz.U. 1996 nr 106 poz. 492
  10. Dz.U. 1997 nr 141 poz. 943
  11. Dz.U. 1996 nr 10 poz. 56
  12. Dz.U. 1991 nr 8 poz. 28
  13. Dz.U. 1999 nr 85 poz. 940
  14. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1014
  15. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1015
  16. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1016
  17. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1017
  18. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1018
  19. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1019
  20. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1020
  21. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1021
  22. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1022
  23. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1023
  24. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1025
  25. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1024
  26. Dz.U. 1999 nr 91 poz. 1026
  27. Dz.U. 2000 nr 50 poz. 585
  28. Dz.U. 2001 nr 76 poz. 814
  29. Dz.U. 2001 nr 122 poz. 1328
  30. Dz.U. 2001 nr 122 poz. 1326
  31. Dz.U. 2001 nr 122 poz. 1329
  32. Dz.U. 2001 nr 122 poz. 1327
  33. Dz.U. 2001 nr 154 poz. 1800
  34. Dz.U. 2003 nr 1 poz. 2
  35. Dz.U. 2003 nr 39 poz. 335
  36. Dz.U. 2003 nr 51 poz. 443
  37. Dz.U. 2004 nr 106 poz. 1115
  38. Dz.U. 2004 nr 106 poz. 1116
  39. Dz.U. 2004 nr 238 poz. 2390
  40. Dz.U. 2005 nr 165 poz. 1367
  41. Dz.U. 2005 nr 165 poz. 1368
  42. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1883
  43. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1879
  44. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1880
  45. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1882
  46. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1885
  47. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1881
  48. Dz.U. 2005 nr 220 poz. 1884
  49. Dz.U. 2006 nr 76 poz. 535
  50. Dz.U. 2006 nr 76 poz. 536
  51. Dz.U. 2006 nr 76 poz. 534
  52. Dz.U. 2006 nr 76 poz. 532
  53. Dz.U. 2006 nr 76 poz. 533
  54. Dz.U. 2007 nr 135 poz. 952
  55. Dz.U. 2007 nr 216 poz. 1589
  56. Dz.U. 2009 nr 161 poz. 1277
  57. Dz.U. 2011 nr 250 poz. 1500
  58. Dz.U. 2011 nr 250 poz. 1501
  59. Dz.U. 2011 nr 250 poz. 1502
  60. Dz.U. 2011 nr 250 poz. 1503
  61. Dz.U. 2013 poz. 1390
  62. a b Dz.U. 2015 poz. 2077
  63. Dz.U. 2015 poz. 1945
  64. a b Dz.U. 2015 poz. 2078
  65. a b c Dz.U. 2015 poz. 2080
  66. Dz.U. 2015 poz. 2056
  67. a b Dz.U. 2015 poz. 2076
  68. Dz.U. 2015 poz. 1946
  69. Dz.U. 2015 poz. 2075
  70. Dz.U. 2015 poz. 2079
  71. Dz.U. 2016 poz. 2260

Linki zewnętrzne[edytuj]