Ministerstwa w III Rzeczypospolitej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Ministerstwa w Rzeczypospolitej Polskiej – obecnie w rządzie Beaty Szydło funkcjonuje 19 ministerstw:

Ponadto status zbliżony do ministerstwa posiada:

Historia zmian[edytuj | edytuj kod]

Ministerstwa w 1991 r.[edytuj | edytuj kod]

W związku z zachowaniem ciągłości z ustawodawstwem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podczas transformacji ustrojowej, dokonanej w latach 1989–1991, utrzymane zostały dotychczasowe zasady organizacji naczelnych organów administracji państwowej. Urząd ministra i obsługujące go ministerstwo tworzone były za pomocą ustawy. Na tej podstawie Rada Ministrów wydawała rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu działania ministra oraz rozporządzenie (początkowo uchwałę) w sprawie nadania ministerstwu statutu organizacyjnego.

Pod koniec 1991 r., po przeprowadzeniu pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych, w Polsce funkcjonowały następujące ministerstwa i urzędy na prawach ministerstw:

Reforma centrum administracji[edytuj | edytuj kod]

Na mocy ustawy z 8 sierpnia 1996 r. weszły w życie ustawy z 21 czerwca 1996 r. i 8 sierpnia 1996 r. reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej[1]:

  • na mocy przepisów wchodzących w życie 1 października 1996 r.:
    • w miejsce Ministerstwa Przekształceń Własnościowych, a także po wydzieleniu zadań związanych ze Skarbem Państwa z innych ministerstw, urzędów centralnych i państwowych jednostek organizacyjnych utworzono Ministerstwo Skarbu Państwa[2],
    • utworzono Urząd Komitetu Integracji Europejskiej wykonujący zadania z zakresu obsługi Komitetu Integracji Europejskiej[3][a],
    • z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydzielono Urząd Ochrony Państwa, który następnie przekazano pod bezpośredni nadzór Prezesa Rady Ministrów[4],
  • na mocy przepisów wchodzących w życie 1 stycznia 1997 r.:
    • nową podstawę prawną otrzymało Ministerstwo Finansów[5],
    • w miejsce Ministerstwa Przemysłu i Handlu oraz Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, a także po wydzieleniu części zadań zlikwidowanego Centralnego Urzędu Planowania utworzono Ministerstwo Gospodarki[6],
    • w miejsce Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a także po wydzieleniu części zadań zlikwidowanego Urzędu Rady Ministrów oraz zlikwidowanego Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (część jego zadań przejęły również dwa nowo utworzone urzędy centralne: Główny Urząd Geodezji i Kartografii[4] oraz Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast[4]) utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji[7],
    • w miejsce Centralnego Urzędu Planowania (część jego zadań przejęło nowo utworzone Ministerstwo Gospodarki) utworzono Rządowe Centrum Studiów Strategicznych[8],
    • w miejsce Urzędu Rady Ministrów (część jego zadań przejęło nowo utworzone Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji) utworzona została Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (struktura formalnie nie otrzymała rangi ministerstwa, powoływani są w niej jednak sekretarze i podsekretarze stanu, a jej statut jest nadawany zgodnie z zasadami organizacji ministerstw)[9].

Nowe zasady dotyczące organizacji administracji rządowej wprowadzone zostały ustawą z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów[9] oraz ustawą z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej[10]. Od tego czasu ministerstwo tworzy się za pomocą rozporządzenia Rady Ministrów. Szczegółowy zakres działania ministra jest ustalany w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, na jego podstawie ministrowie otrzymują upoważnienie do kierowania poszczególnymi działami (przepisy te stosowane są również wobec przewodniczących komitetów, którzy wchodzą w skład rządu). Statut ministerstwa nadawany jest w trybie zarządzenia (do 1 stycznia 2002 r. rozporządzenia) Prezesa Rady Ministrów.

Ministerstwa w 1999 r.[edytuj | edytuj kod]

1 kwietnia 1999 r. uchylone zostały uchwalone wcześniej akty prawne dotyczące organizacji naczelnych organów administracji rządowej (w drodze wyjątku zachowano niektóre artykuły odnoszące się do urzędów ministrów właściwych do spraw finansów publicznych, spraw Skarbu Państwa oraz spraw wewnętrznych). Jednocześnie wprowadzono zastrzeżenie, że ministrowie i podległe im ministerstwa działają zgodnie z dotychczasowymi przepisami do dnia wejścia w życie nowych podstaw prawnych. Ponadto w całości utrzymane zostały ustawy, na mocy których funkcjonowały następujące urzędy:

  • Ministerstwo Obrony Narodowej[11]
  • Urząd Komitetu Badań Naukowych[12]
  • Urząd Komitetu Integracji Europejskiej[3]
  • Rządowe Centrum Studiów Strategicznych[8]

18 października 1999 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 12 października 1999 r., na mocy którego nową podstawę prawną otrzymało:

  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji[13]

10 listopada 1999 r. weszły w życie rozporządzenia Rady Ministrów z 26 października 1999 r., na mocy których utworzono:

  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[14][b]
  • Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej[15][c]
  • Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi[16][d]
  • Ministerstwo Środowiska[17][e]
  • Ministerstwo Zdrowia[18][f]

10 listopada 1999 r. weszły w życie rozporządzenia Rady Ministrów z 3 listopada 1999 r., na mocy których nowe podstawy prawne otrzymały:

  • Ministerstwo Edukacji Narodowej[19]
  • Ministerstwo Finansów[20]
  • Ministerstwo Gospodarki[21]
  • Ministerstwo Łączności[22]
  • Ministerstwo Skarbu Państwa[23]
  • Ministerstwo Spraw Zagranicznych[24]
  • Ministerstwo Sprawiedliwości[25]
  • Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej[26]

Przekształcenia w kolejnych rządach[edytuj | edytuj kod]

Rząd Jerzego Buzka

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 13 czerwca 2000 r. (wchodzącego w życie 21 czerwca 2000 r.) po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Gospodarki oraz z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji utworzono Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa[27].

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2001 r. (wchodzącego w życie dzień później) zlikwidowano Ministerstwo Łączności, a jego komórki włączono do Ministerstwa Gospodarki[28].

Rząd Leszka Millera

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 20 października 2001 r. (wchodzących w życie trzy dni później):

  • w miejsce Ministerstwa Edukacji Narodowej utworzono Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu[29],
  • w miejsce Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej, a także po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Gospodarki oraz ze zlikwidowanego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego i Budownictwa utworzono Ministerstwo Infrastruktury[30],
  • w miejsce Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego utworzono Ministerstwo Kultury[31],
  • zlikwidowano Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, a jego komórki włączono do Ministerstwa Gospodarki oraz do nowo utworzonego Ministerstwa Infrastruktury[32].

Na mocy ustawy z 21 grudnia 2001 r. z dniem 1 stycznia 2002 r. dokonano przekształcenia Rządowego Centrum Studiów Strategicznych, które utraciło rangę ministerstwa, stając się urzędem podległym Prezesowi Rady Ministrów[33].

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 stycznia 2003 r. (wchodzącego w życie dzień później) w miejsce Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej utworzono Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej[34].

Na mocy ustawy z 10 stycznia 2003 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 marca 2003 r. (wchodzących w życie 1 kwietnia 2003 r.) w miejsce Urzędu Komitetu Badań Naukowych utworzono Ministerstwo Nauki i Informatyzacji[35][36].

Pierwszy rząd Marka Belki

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 2 maja 2004 r. (wchodzących w życie dwa dni później) w miejsce Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utworzono Ministerstwo Gospodarki i Pracy[37] oraz Ministerstwo Polityki Społecznej[38].

Drugi rząd Marka Belki

Na mocy ustawy z 8 października 2004 r. z dniem 5 lutego 2005 r. zniesiono Komitet Badań Naukowych, a jego sprawy przekazano do zakresu działania ministra właściwego do spraw nauki (obsługiwanego wówczas przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji)[39].

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 23 sierpnia 2005 r. (wchodzących w życie 1 września 2005 r.) w miejsce Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu utworzono Ministerstwo Edukacji Narodowej[40] oraz Ministerstwo Sportu[41].

Rząd Kazimierza Marcinkiewicza

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 31 października 2005 r. (obowiązujących od tego samego dnia):

  • w miejsce Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Informatyzacji (część jego komórek włączono do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji[42]) utworzono Ministerstwo Edukacji i Nauki[43],
  • w miejsce Ministerstwa Gospodarki i Pracy (część jego komórek włączono do nowo utworzonego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej) utworzono Ministerstwo Gospodarki[44] oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego[45],
  • w miejsce Ministerstwa Kultury utworzono Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[46],
  • w miejsce Ministerstwa Polityki Społecznej, a także po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Gospodarki i Pracy utworzono Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej[47],
  • w miejsce Ministerstwa Infrastruktury utworzono Ministerstwo Transportu i Budownictwa[48].

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 5 maja 2006 r. (obowiązujących od tego samego dnia):

Rząd Jarosława Kaczyńskiego

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 24 lipca 2007 r. (obowiązującego od 23 lipca 2007 r.) w miejsce Ministerstwa Sportu, a także po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Gospodarki[g] utworzono Ministerstwo Sportu i Turystyki[54].

Pierwszy rząd Donalda Tuska

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 listopada 2007 r. (obowiązującego od tego samego dnia) w miejsce Ministerstwa Budownictwa, Ministerstwa Gospodarki Morskiej (część jego komórek włączono do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi[h]) oraz Ministerstwa Transportu utworzono Ministerstwo Infrastruktury[55].

Na mocy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. z dniem 1 stycznia 2010 r. zniesiono Komitet Integracji Europejskiej (oraz zlikwidowano obsługujący go Urząd Komitetu Integracji Europejskiej), a jego sprawy przekazano do zakresu działania ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (obsługiwanego wówczas przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych)[56].

Drugi rząd Donalda Tuska

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 21 listopada 2011 r. (obowiązujących od 18 listopada 2011 r.):

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2013 r. (wchodzącego w życie tego samego dnia) w miejsce Ministerstwa Rozwoju Regionalnego oraz Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utworzono Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju[61].

Rząd Beaty Szydło

Na mocy rozporządzeń Rady Ministrów z 20 listopada 2015 r., 3 grudnia 2015 r. i 7 grudnia 2015 r. dokonano następujących przekształceń:

  • na mocy przepisów obowiązujących od 16 listopada 2015 r.:
    • w miejsce Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (część jego komórek włączono do nowo utworzonego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) utworzono Ministerstwo Cyfryzacji[62],
    • po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju oraz z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi[63] utworzono Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej[64],
    • po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju utworzono Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa[65],
    • w miejsce Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej utworzono Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej[66],
    • w miejsce Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (część jego komórek włączono do nowo utworzonego Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz do nowo utworzonego Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa) utworzono Ministerstwo Rozwoju[67],
    • w miejsce Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a także po wydzieleniu części komórek ze zlikwidowanego Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji[68],
  • na mocy przepisów obowiązujących od 27 listopada 2015 r.:
    • po wydzieleniu części komórek z Ministerstwa Rozwoju[67] utworzono Ministerstwo Energii[69],
    • z Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa[65] wydzielono część komórek, które następnie włączono do Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej[64],
    • z Ministerstwa Cyfryzacji[62] oraz z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji[70] wydzielono część komórek, które następnie włączono do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa[65].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Komitet podjął działalność 16 października 1996 r. po zniesieniu urzędu Pełnomocnika Rządu do Spraw Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej (Dz. U. z 1996 r. Nr 122, poz. 573).
  2. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Kultury i Sztuki.
  3. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej.
  4. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
  5. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
  6. Urząd powstał w miejsce Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej.
  7. Przekształcenie Ministerstwa Gospodarki nie zostało formalnie ujęte w rozporządzeniu, fakt ten wynika jednak z rozporządzeń Prezesa Rady Ministrów z 25 lipca 2007 r. w sprawie zmiany szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki (Dz. U. z 2007 r. Nr 135, poz. 954) oraz w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Sportu i Turystyki (Dz. U. z 2007 r. Nr 135, poz. 953).
  8. Przekształcenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zostało formalnie ujęte w rozporządzeniu, fakt ten wynika jednak z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. z 2007 r. Nr 216, poz. 1599).

Przypisy

  1. Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 497
  2. Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 493
  3. a b Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 494
  4. a b c Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 496
  5. Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 489
  6. Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 490
  7. Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 491
  8. a b Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 495
  9. a b Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 492
  10. Dz. U. z 1997 r. Nr 141, poz. 943
  11. Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 56
  12. Dz. U. z 1991 r. Nr 8, poz. 28
  13. Dz. U. z 1999 r. Nr 85, poz. 940
  14. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1014
  15. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1015
  16. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1016
  17. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1017
  18. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1018
  19. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1019
  20. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1020
  21. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1021
  22. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1022
  23. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1023
  24. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1025
  25. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1024
  26. Dz. U. z 1999 r. Nr 91, poz. 1026
  27. Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 585
  28. Dz. U. z 2001 r. Nr 76, poz. 814
  29. Dz. U. z 2001 r. Nr 122, poz. 1328
  30. Dz. U. z 2001 r. Nr 122, poz. 1326
  31. Dz. U. z 2001 r. Nr 122, poz. 1329
  32. Dz. U. z 2001 r. Nr 122, poz. 1327
  33. Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1800
  34. Dz. U. z 2003 r. Nr 1, poz. 2
  35. Dz. U. z 2003 r. Nr 39, poz. 335
  36. Dz. U. z 2003 r. Nr 51, poz. 443
  37. Dz. U. z 2004 r. Nr 106, poz. 1115
  38. Dz. U. z 2004 r. Nr 106, poz. 1116
  39. Dz. U. z 2004 r. Nr 238, poz. 2390
  40. Dz. U. z 2005 r. Nr 165, poz. 1367
  41. Dz. U. z 2005 r. Nr 165, poz. 1368
  42. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1883
  43. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1879
  44. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1880
  45. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1882
  46. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1885
  47. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1881
  48. Dz. U. z 2005 r. Nr 220, poz. 1884
  49. Dz. U. z 2006 r. Nr 76, poz. 535
  50. Dz. U. z 2006 r. Nr 76, poz. 536
  51. Dz. U. z 2006 r. Nr 76, poz. 534
  52. Dz. U. z 2006 r. Nr 76, poz. 532
  53. Dz. U. z 2006 r. Nr 76, poz. 533
  54. Dz. U. z 2007 r. Nr 135, poz. 952
  55. Dz. U. z 2007 r. Nr 216, poz. 1589
  56. Dz. U. z 2009 r. Nr 161, poz. 1277
  57. Dz. U. z 2011 r. Nr 250, poz. 1500
  58. Dz. U. z 2011 r. Nr 250, poz. 1501
  59. Dz. U. z 2011 r. Nr 250, poz. 1502
  60. Dz. U. z 2011 r. Nr 250, poz. 1503
  61. Dz. U. z 2013 r. poz. 1390
  62. a b Dz. U. z 2015 r. poz. 2077
  63. Dz. U. z 2015 r. poz. 1945
  64. a b Dz. U. z 2015 r. poz. 2078
  65. a b c Dz. U. z 2015 r. poz. 2080
  66. Dz. U. z 2015 r. poz. 2056
  67. a b Dz. U. z 2015 r. poz. 2076
  68. Dz. U. z 2015 r. poz. 1946
  69. Dz. U. z 2015 r. poz. 2075
  70. Dz. U. z 2015 r. poz. 2079

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]