Ołtaszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ołtaszyn
Osiedle Wrocławia
Ilustracja
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miasto Wrocław
W granicach Wrocławia 1951
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności

6 589[1]
Położenie na mapie Wrocławia
Położenie na mapie
Portal Portal Polska

Ołtaszyn (niem. Oltaschin, od 1937 do 1945 Herzogshufen[2], w pierwszych latach po II wojnie światowej Ołtarzyn[3]) – osiedle leżące w południowo-wschodniej części Wrocławia.

Ołtaszyn od strony południowej sąsiaduje z wsią Wysoka (wzdłuż polnej drogi), od północy sięga do linii kolejowej Wrocław – Kobierzyce, od wschodu sąsiaduje z Wojszycami (w linii ulic: Świt, Nenckiego, Gałczyńskiego i Grota-Roweckiego), od zachodu natomiast z Partynicami (w linii ulic: Agrestowej i Obrońców Poczty Gdańskiej).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa w okolicy Ołtaszyna pochodzą z epoki brązu i żelaza.

Najstarszy znany zapis dotyczący wsi pochodzi z roku 1204, w którym Henryk Brodaty m.in. zwolnił posiadłości klasztoru NMP na Piasku od daniny na prawie polskim iure polonico zwanej podworowem[4]. Miejscowość została wymieniona w tym łacińskim dokumencie w staropolskiej, zlatynizowanej formie Oltauschino [4]. Pierwsze większe opracowanie dotyczące Ołtaszyna pt. Geschichte der katholischen Pfarrei Oltaschin nebst deren Adjuncta Bettlern[5]. pochodzi z 1875 roku a jego autorem był proboszcz parafii Johannes Soffner.

Dawna średniowieczna wieś zachowała kształt owalnicowej dwurzędówki z 2 ulicami w osi wschodnio-zachodniej, ujmującymi wspólny plac tzw. nawsie zamknięty od wschodu budynkiem Kościół Wniebowzięcia NMP a od zachodu budynkiem kuźni (z ok. 1880 r.).

W czasie II wojny światowej od strony Ołtaszyna i innych peryferyjnych osiedli od strony południowej miasta, nastąpiło natarcie 22 korpusu 6 Armii na twierdzę Breslau.

Po wyzwoleniu osiedle było nadal zamieszkiwane przez ludność niemiecką. Wyjazdy do Niemiec nastąpiły w dwóch falach, do lat 50 i w latach 60 XX w. W pierwszym okresie tuż po wojnie posługę duszpasterska w parafii sprawował ksiądz niemiecki Stanisław Wallek[3].

W granicach Wrocławia Ołtaszyn znajduje się od 1 stycznia 1951 roku. Dominuje w nim zabudowa jednorodzinna.

W Ołtaszynie znajduje się Autorski Dom Kultury (dawny Dom Ludowy) istniejący już w XIX wieku. Na jego terenie znajdowała się kręgielnia[6]. W latach 80 tych XX wieku w jego murach wyświetlano filmy kina przewoźnego, działały kółka artystyczne, w tym teatralne (wystawiono między innymi „Zemstę” A.Fredry[7], działały różne sekcje sportowe (m.in. judo, karate, tenis stołowy), znajdowała się kawiarnia. W 1980 roku odbył się tu pierwszy koncert punkowy zespołu "Skuter"[8]. Obecnie jest siedzibą Teatru Na Bruku[6].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

  • osiedle mieszkaniowe - zespół budowlany z 32 domami i działkami, ul. Strączkowa, wczesnomodernistyczne z l. 1921-22, zaprojektowane przez Ernsta Maya, przykładowy fragment miasta satelitarnego
  • kościoła pw. Wniebowzięcia NMP, z XIII w., XVI/XVII, ul. Pszczelarska 10; gotycki, powstał w Ołtaszynie już w 1238 r.; obecną gotycką budowlę wzniesiono w roku 1450. W 1856 r. wieża, dach i sklepienie zostały przebudowane i kościół otrzymał obecy wygląd, w duchu pomorskiego pseudogotyku. W świątyni znajdują się cenne zabytki: figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XV w. w głównym ołtarzu oraz figury św. Barbary i św. Katarzyny. Przy kościele znajduje się cmentarz. Na cmentarzu stoi figura św. Jana Nepomucena z XVIII w.[10]

Granice osiedla[edytuj | edytuj kod]

Obecnie osiedle tworzą 3 jednostki osadnicze:

  • Pierwotna wieś położona na północy.
  • Niewielkie osiedle mieszkaniowe Ołtaszyn dla robotników rolnych na południowy wschód od pierwotnej wsi, rozplanowane na początku lat 20. XX wieku przez Ernsta Maya.
  • Osiedle podmiejskie z lat 30. XX wieku, ukształtowane ostatecznie przestrzennie w latach 70., usytuowane po stronie południowej wsi.

Od północy granica Ołtaszyna biegnie przy Parku Południowym (róg ul. Wyścigowej i Ślężnej) wzdłuż linii kolejowej, od wschodu ul. Grota Roweckiego. Od południa granica osiedla pokrywa się z granicą miasta, a od zachodu prowadzi ul. Agrestową i krótkim odcinkiem Wyścigowej.

Ulice osiedla[edytuj | edytuj kod]

R. Agatowa, Abrahama, Ametystowa, Agrestowa, M. Białoszewskiego, Bołtucia, Brylantowa, Bursztynowa, Czołgistów, Dąbka, Diamentowa, Fasolowa,Filipowicza, Fizylierska, K.I.Gałczyńskiego, Gerberowa, W.Goetla, gen. S. Grota-Roweckiego, mjr. Hubala, Jarzynowa, Jaspisowa, Koralowa, Kryniczna, Kryształowa, Kurpiów, gen. T. Kutrzeby, Jarzynowa, Jaspisowa, J. Lechonia, Łubinowa, Malachitowa, Masztalerza, Motylkowa, Nefrytowa, Nektarowa, M. Nenckiego, Nenufarowa, Obrońców Poczty Gdańskiej, Opalowa, Orawska, Parafialna, Piechoty, Poronińska, Pszczelarska, Rubinowa, marsz. E. Rydza-Śmigłego, Rzepakowa, Skotnickiego, Sojowa, K. Sosnkowskiego, S. Starzyńskiego, Storczykowa, B. Strachowskiego, Strączkowa, H. Sucharskiego, Synów Pułku, W. Szafera, Szafirowa, Szczepowa, Szmaragdowa, Świt, Traktorowa, Turkusowa, Uczniowska, Ułańska, adm. J. Unruga, Włada, Zdrojowa, Zwiadowców.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotny układ wsi to tzw. ulicówka dwurzędowa. Obecne centrum osiedla, tak jak dawniej, tworzą dwie równoległe ulice: Pszczelarska i Strachowskiego; oraz prostokątny, wydłużony w orientacji wschód-zachód, plac pomiędzy nimi. Drogi te były jednostronnie zabudowane, głównie gospodarstwami rolnymi. Na tyłach tych zabudowań rozciągały się pola uprawne. Centralny plac zajmowały m.in. obiekty publiczne, jak kościół, oraz kuźnia i staw przeciwpożarowy.

Układ ten pozostał w niemal niezmienionym stanie, jednak zamiast pól uprawnych wokół starych domów osiedla rozciąga się nowoczesna zabudowa jednorodzinna, a dawne gospodarstwa rolne nie spełniają już swych pierwotnych funkcji. Okolica placu pomiędzy ww. ulicami do dziś skupia najważniejsze dla mieszkańców budynki: kościół, przychodnia lekarska, sklepy i usługi.

Ołtaszyn jest jednym z najwyżej położonych osiedli, znajduje się na wysoczyźnie morenowej zajmującej południowe rejony miasta, na wysokości 130-136 m n.p.m. Ziemia jest tam bardzo dobra, klasy I i II (czarne ziemie i gleby brunatne), co sprzyjało warunkom rozwoju ogrodnictwa. W latach 80. powstały liczne szklarnie, które obecnie w większości zostały przekształcone w hurtownie, sklepy lub pomieszczenia gospodarskie.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Osiedle ma zapewnioną komunikację autobusową z punktami przesiadkowymi przy pętli Krzyki oraz Dworcu Głównym PKP (linie nr 112, 113, 127, 612 oraz nocny 249).

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • przedszkole-centrum dla dzieci „Przyjaciele Puchatka”, ul. Piechoty 1b
  • W około 1900 r. powstała szkoła ewangelicka przy obecnej ul. Gałczyńskiego. W 2002 roku oddano do użytku wyremontowany budynek szkolny, w którym znajduje się obecnie:
    • Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 6 we Wrocławiu,
    • Przedszkole nr 29,
    • Szkoła Podstawowa nr 34
    • Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 17
  • boisko piłkarskie „Ołtaszyn”, ul. Strachowskiego 53

Urzędy i instytucje[edytuj | edytuj kod]

  • poczta, ul. Unruga
  • Przychodnia Rejonowa, ul. Pszczelarska

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Liczba mieszkańców zameldowanych na pobyt stały i czasowy (stan na 31.12.2017)
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  3. a b Ołtaszyn – historia lat powojennych., 10 lipca 2017 [dostęp 2017-10-12] (pol.).
  4. a b Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 69.
  5. Geschichte der katholischen Pfarrei Oltaschin nebst deren Adjuncta Bettlern pdf.
  6. a b teatrna bruku
  7. Ołtaszyn wczoraj, dziś i … jutro
  8. Jakub Michalak, Nie będę wisiał ukrzyżowany, oficyna Wydawnicza Atut, Wrocław, ​ISBN 978-83-7432-307-9​, s.47
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 225. [dostęp 18.11.2012].
  10. Michał Zalewski: Figura św. Jana Nepomucena na Ołtaszynie we Wrocławiu (pol.). Kapliczki, krzyże i figury przydrożne. [dostęp 2017-06-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Encyklopedia Wrocławia, Wyd. Dolnośląskie Wrocław 2001
  • „Stare i Nowe Osiedla Wrocławia”, autor Zygmunt Antkowiak, wyd. Ossolineum
  • „Wrocław od A do Z”, autor Zygmunt Antkowiak
  • „Środowisko Wrocławia_ Informator 2002”, wyd. Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju”

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]