Świniary (Wrocław)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy osiedla Wrocławia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Herb Wrocławia Świniary
Osiedle Wrocławia
Ilustracja
Dawny pałac Stolbergów w Świniarach
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miasto Wrocław
Data założenia 1991
W granicach Wrocławia 1973
Wysokość 107 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności

0,7 tys.[1]
Kod pocztowy 51-180
Położenie na mapie Wrocławia
Położenie na mapie
51°11′48,33″N 16°58′32,75″E/51,196758 16,975764
Portal Portal Polska

Świniary (niem. Weidenhof, Schweinern) – osiedle Wrocławia w byłej dzielnicy Psie Pole.

Osiedle położone jest na północnej granicy miasta, graniczy przez Widawę z gminą Wisznia Mała, przy linii kolejowej do Poznania przechodzi nawet na północny brzeg rzeki. Od wschodu również graniczy z polami należącymi do Szymanowa w tejże gminie, od południa graniczy z Lipą Piotrowską, i przez pola irygacyjne z Rędzinem[2].

Nazwa[edytuj]

Nazwa osiedla oznacza grupę ludności trudniąca się hodowlą nierogacizny – świniarzy, co wskazuje, że była to osada służebna[3]

W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym wydanym we Wrocławiu w 1266 roku, który sygnował książę śląski Henryk III Biały miejscowość wymieniona jest pod nazwą Svinar jako komora celna.[4] W innych dokumentach zanotowano nazwy: 1318 r. – Swynar, 1326 r. – Swynern, 1353 r. – Sweynern, 1548 r. – Schweinernn, od 1666 do 1894 r. używano nazwy Schweinern. Polską nazwę Świniary oraz zgermanizowaną Schweinern wymienia w 1896 roku śląski pisarz Konstanty Damrot w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku.[5] Damrot w swojej książce wymienia również nazwę Swinari z roku 1490. Niemiecką nazwę Weidenhof wprowadzono w roku 1894, oznaczała ona dwór nad Widawą.

Historia osady[edytuj]

Najstarszym zapiskiem w dokumentach jest akt darowizny na rzecz klasztoru w Lubiążu, wsi z karczmą i mostem nad Widawą, dokonany przez komesa Mikorę z Ołbina. Dokument ten nie wymienia nazwy wsi, ale z analizy późniejszych dokumentów wynika, że właśnie w Świniarach był most zwany Mostem Mikory.

W 1351 r. Karol IV przekazał wieś Piotrowi z Żarowa, w opisie tej posiadłości Piotra w 1353 r. wymieniono młyn. Jeszcze w 1622 r. we wsi mieszkało 25 – 50% Polaków.

W 1795 r. wieś miała 433 mieszkańców, było tu 56 domów, dwór, folwark, plebania, 2 szkoły, 2 karczmy, młyn wodny, działało 2 kowali, 2 tkaczy, gorzelnik, olejarz, piwowar i rzeźnik.

W 1845 r. wymieniono 483 mieszkańców, 63 domy, były 2 folwarki, olejarnia i młyn, działało paru przekupni i 8 rzemieślników, hodowano 1000 owiec merynosów, 225 sztuk bydła. Do Wrocławia osadę włączono w 1973 r.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • zespół młyński ul. Zarzecze 2 (1870, pocz. XX) – młyn z młynówką, budynek mieszkalny, budynek gospodarczy

inne:

  • Pałac Stolbergów – wybudowany w 1845 r. przez hrabiego Bernharda zu Stolberg-Stolberg w stylu angielskiego neogotyku[7] rozbudowany przez Henckela-Donnersmarcka[8]. Wokół obiektu rozległy park.

Komunikacja miejska[edytuj]

Przez osiedle kursują autobusy:

  • 105 (Kromera – Świniary; kursy co pół godziny)
  • 246 (Kozanów – Świniary; linia nocna, cztery kursy na noc)[9]

Szlaki turystyczne[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Granice osiedla w rozumieniu ewidencyjno-wyborczym s.50
  2. Załącznik nr 1 do Statutu Osiedla Świniary
  3. Józef Domański: Nazwy miejscowe dzisiejszego Wrocławia i dawnego okręgu wrocławskiego. Warszawa: PWN, 1967, s. 104.
  4. Georg Korn, "Breslauer Urkundenbuch", Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, str.33.
  5. Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen. Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896, s. 116.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2013-10-28]. s. 210.
  7. Pałac Stolbergów w Świniarach/ Städtisches Genesungsheim Weidenhof
  8. SANATORIUM MIEJSKIE – Opuszczona rezydencja Stolbergów
  9. CMSMirage, Przystanek ŚWINIARY we Wrocławiu - wszystkie linie, http://www.wroclaw.pl/linie-na-przystanku-swiniary-wroclaw [dostęp 2017-08-28].
  10. Wokół Wrocławia. Grzegorz Zwoliński (red.). Wrocław: Studio PLAN, 2012. ISBN 978-83-62645-47-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]