Pan (księżyc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pan
Zdjęcie wykonane przez sondę Cassini, blisko płaszczyzny pierścieni. Przerwa, w której krąży Pan, jest niewidoczna.
Zdjęcie wykonane przez sondę Cassini, blisko płaszczyzny pierścieni. Przerwa, w której krąży Pan, jest niewidoczna.
Planeta Saturn
Odkrył M.R. Showalter
Data odkrycia 16 lipca 1990
Tymczasowe oznaczenie S/1981 S13
Charakterystyka orbity
Półoś wielka 133 585[1] km
Mimośród 0,0000[1]
Okres obiegu 0,5751[1] d
Nachylenie do płaszczyzny Laplace’a 0,000[1]°
Długość węzła wstępującego 52,076[1]°
Argument perycentrum 103,331[1]°
Anomalia średnia 351,187[1]°
Własności fizyczne
Wymiary 34,4 × 31,4 × 20,8[2] km
Masa (0,495 ± 0,075) × 1016[2] kg
Średnia gęstość (0,420 ± 0,150)[2] g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni 0,0001 – 0,0018[2] m/s2
Prędkość ucieczki 6 m/s
Okres obrotu wokół własnej osi synchroniczny
Albedo 0,5
Jasność obserwowana
(z Ziemi)
19m
Temperatura powierzchni 78 K

Pan (Saturn XVIII) – księżyc Saturna, drugi (po S/2009 S 1) pod względem odległości od planety. Został odkryty przez Marka R. Showaltera w 1990 r. na podstawie analizy zdjęć pochodzących z sondy Voyager 2 wykonanych dziewięć lat wcześniej.

Pan krąży w przerwie Enckego w pierścieniu A Saturna. Jego obecność jest przyczyną istnienia tej przerwy; przerwa Enckego nie jest pusta, oprócz Pana krążą tam również wąskie pasma pyłu, poskręcane i lokalnie zagęszczone przez przyciąganie księżyca.

Odkrycie[edytuj]

Księżyc Pan w przerwie Enckego, zdjęcie wykonane przez sondę Cassini

Obecność księżyca w przerwie Enckego pierwszy raz została przewidziana przez Jeffreya Cuzziego i Jeffreya Scargle’a w roku 1985 w oparciu o faliste brzegi przerwy, który wskazywały na zaburzenia grawitacyjne[3].

W roku 1986 Showalter wyliczył orbitę i masę Pana modelując jego interakcje grawitacyjne z pierścieniami. Astronom uzyskał bardzo dokładne przewidywanie 133  603 ± 10 km dla półosi wielkiej i masy odpowiadającej 5–10×10−12 masy Saturna, oraz stwierdził, że w przerwie może być tylko jeden księżyc[4]. Faktyczna wartość półosi wielkiej różni się o 19 km, a rzeczywista masa stanowi 8,6×10−12 masy Saturna.

Pan został odkryty w zakresie 1° od przewidywanej pozycji. Poszukiwania podjęto korzystając ze wszystkich zdjęć sondy Voyager 2 w oparciu o obliczenia komputerowe pozwalające przewidzieć, gdzie księżyc powinien być widoczny w sprzyjających odkryciu warunkach. Wszystkie fotografie wybrane w celu poszukiwania Pana, które miały rozdzielczość lepszą niż ~50 km/piksel wyraźnie ukazują księżyc. W efekcie uzyskano jedenaście zdjęć z Voyagera, które przedstawiały nowy odkrytego Pana[5][6].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Planetary Satellite Mean Orbital Parameters (ang.). Jet Propulsion Laboratory, 2011-12-14. [dostęp 2012-08-05].
  2. a b c d P.C. Thomas. Sizes, shapes, and derived properties of the saturnian satellites after the Cassini nominal mission. „Icarus”. 208 (1), s. 395-401, lipiec 2010. DOI: 10.1016/j.icarus.2010.01.025 (ang.). 
  3. J.N. Cuzzi, J.D. Scargle. Wavy Edges Suggest Moonlet in Encke's Gap. „Astrophysical Journal”. 292, s. 276-290, maj 1985 (ang.). [dostęp 2016-03-20]. 
  4. M.R. Showalter i inni. Satellite "wakes" and the orbit of the Encke Gap moonlet. „Icarus”. 66 (2), s. 297, 1986. DOI: 10.1016/0019-1035(86)90160-0. Bibcode1986Icar...66..297S (ang.). 
  5. M.R. Showalter. Visual Detection of 1981 S 13, the Encke Gap Moonlet. „Bulletin of the American Astronomical Society”. 22, s. 1031, 1990 (ang.). 
  6. M.R. Showalter. Visual detection of 1981 S 13, Saturn's eighteenth satellite, and its role in the Encke gap. „Nature”. 351 (6329), s. 709, 1991. DOI: 10.1038/351709a0. Bibcode1991Natur.351..709S (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Pan. W: Księżyce Układu Słonecznego [on-line]. [dostęp 2016-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-01)].
  • Pan (ang.). W: Solar System Exploration [on-line]. NASA. [dostęp 2016-02-05].