Siedliszcze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Siedliszcze.
Siedliszcze
Ratusz w Siedliszczu
Ratusz w Siedliszczu
Herb
Herb Siedliszcza
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat chełmski
Gmina Siedliszcze
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1548-1821 i od 2016
Burmistrz Hieronim Zonik
Powierzchnia 13,16 km²
Populacja (2016[1])
• liczba ludności

1352
Strefa numeracyjna
(+48) 82
Kod pocztowy 22-130
Tablice rejestracyjne LCH
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Siedliszcze
Siedliszcze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siedliszcze
Siedliszcze
Ziemia51°11′40″N 23°09′50″E/51,194444 23,163889
SIMC 0107821
Urząd miejski
Szpitalna 15a
22-130 Siedliszcze
Strona internetowa

Siedliszczemiasto w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Siedliszcze.

Etymologia nazwy[edytuj]

Nazwa Siedliszcze pochodzi od wyrazu siedlisko, siedliszcze oznaczającego siedzibę, plac na którym znajduje się siedziba włościańska z wszystkimi budynkami. Przyrostek - iszcze występuje (według Kazimierza Rymuta) współcześnie w językach wschodniosłowiańskich, spotyka się go na wschodnim pograniczu Polski.[2]

Historia[edytuj]

Miejscowość wymieniona w dokumentach źródłowych po raz pierwszy w 1396 roku jako „Seliszcze”. W 1456 r. pojawiła się nazwa „Sedliszcze”, w 1564 r. „Siedliscza” Korybutowe, a w 1564 roku „Siedliscza Episcopales”. Osada Siedliszcze odnotowana została w 1839 roku Siedliszcze - Osada i Siedliszcze - Kolonia - 1970 roku [3].

Nazwa Siedliszcze źródłowo udokumentowana jest ponadto w akcie z 1421 roku uposażającym kościół parafialny w Łyszczu (obecnie Pawłów).
W 1548 r. Siedliszcze otrzymały magdeburskie prawo miejskie. Właścicielami miejscowości byli wówczas dwaj bracia Tomasz i Mikołaj Korybutowiczowie. Nowy ośrodek miejski nazwano „Tomisław” od ich imion - To-(masz) i Mi-(kołaj) z końcówką -sław. Lokacja miała charakter formalny w celu ściągnięcia ludzi wolnych[4].

W XV wieku Siedliszcze z sąsiednimi wsiami należała do Korybutów (stąd Wola Korybutowa).

W latach 1635 - 55, z inicjatywy Jaskólskiego, w folwarku Siedliszcze powstały obok obory, stajni, stodoły i kuźni także piekarnia i browar. Zagospodarowano stawy i sady owocowe na znacznym obszarze. W 1653 roku Stanisław Jaskólski otrzymał od króla Jana Kazimierza wieś Siedliszcze w dzierżawę a przy folwarku zbudował dwór.[5]

W 1760 r. podstoli chełmski Wojciech Węgliński wyjednał przywilej królewski na założenie miasteczka i jarmarki, stąd datą przełomową w dziejach Siedliszcza jest dzień 26 stycznia 1760 roku.
Wówczas to osada została powtórnie lokowana jako miasto. Akt lokacyjny nadał na ręce właściciela Wojciecha Węglińskiego król August III Sas, wspominając w nim, iż zrobił to za „(...) znaczne jego w Rzeczypospolitej zasługi i odważne przeciwko nieprzyjacielowi przy statecznej nam wierności akcje”. Akt lokacyjny podaje szereg prawach i przywileje, jakie miasto z tej okazji otrzymało.

Tuż po lokacji Siedliszcze liczyło zaledwie „40 dymów, zaś mieszczanie nie zajmowali się w ogóle rolnictwem ani pańszczyzny dworowi nie odrabiali, a jedynie pracując w swych domach czynsz oddawali". W przywileju wyznaczono m.in. daty 4 jarmarków rocznie - dwóch tygodniowych i dwóch dwuniedzielnych, zwolniono przyjeżdżających na nie kupców od ceł i myt, a dla wszystkich wydano glejt bezpieczeństwa[6].

W wieku XIX - jak podaje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z roku 1889 - Siedliszcze stanowiły osadę miejską, a także wieś z folwarkiem i dobra w powiecie chełmskim, gminie Siedliszcze, parafii Pawłów. Osada miejska posiada cerkiew prawosławną, synagogę, szkołę początkową, urząd gminy, kasę wkładowo-zaliczkową, fabrykę narzędzi rolniczych (małych rozmiarów), garbarnię, olejarnie, 6 ulic, 110 domów (w tym 4 murowane) zamieszkałych przez 899 mieszkańców (w tym 650 żydów). Istniała tu stacja pocztowa przy drodze bitej z Lublina do Chełma. W osadzie odbywało się 6 jarmarków rocznie. Ludność zajmowała się wyrobem bryczek i sani, sprzedawanych na jarmarkach w Łęcznie[7].

Pomnik przy rynku upamiętniający ofiary okupacji z lat 1939-1944

Prawa miejskie posiadały Siedliszcze do 10 kwietnia 1821 roku[8][9]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa chełmskiego.

1 stycznia 2016 roku Siedliszcze odzyskało prawa miejskie po 195 latach[10].

Miasto jest siedzibą gminy Siedliszcze.

W Siedliszczu urodził się Kazimierz Andrzej Jaworski, polski poeta, tłumacz i wydawca.

Turystyka[edytuj]

W miejscowości mieści się muzeum skansenowskie powstałe w 2003 roku z inicjatywy ówczesnego wójta gminy Siedliszcze Hieronima Zonika. Skansen mieści się przy ul. Szpitalnej. Muzeum prezentuje setki muzealiów[11].

W skład ekspozycji wchodzą:

  • Drewniana plebania z XIX wieku
  • Stodoła kryta strzechą z lat 20-stych XX wieku
  • Studnia z żurawiem
  • Kierat do napędzania maszyn rolniczych[11]

W Siedliszczu-Kolonii znajduje się XVIII-wieczny zespół dworski, obejmujący dwór i park.

Sport[edytuj]

W mieście działa klub piłki nożnej, Spółdzielca Siedliszcze, grający w klasie okręgowej.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół katolicki[edytuj]

Parafia:

Kościół zielonoświątkowy[edytuj]

Zbór:

  • zbór w Siedliszczu

Świadkowie Jehowy[edytuj]

Zbór:

  • zbór w Siedliszczu[12]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. POWIERZCHNIA I LUDNOŚĆ W PRZEKROJU TERYTORIALNYM W 2016 R.
  2. Stanisław Rymut: Nazwy miast Polski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 215. ISBN 83-04-02436-5.
  3. Czopek ↓, s. 191.
  4. Wawryniuk 2002 ↓, s. [w:] Rybak A.: Dzieje Ziemi Chełmskiej kalendarium, Chełm, 1998 strona 45.
  5. Wawryniuk 2002 ↓, s. [w:] Boruch W. Siedliszcze (woj. chełmskie) zespół dworsko - parkowy,maszynopis w Wojewódzkim Oddziale Służb Ochrony Zabytków w Lublinie, Delegatura w Chełmie, (dalej OSO - ZLOCh), Lublin, 1980. Strona 33.
  6. Wawryniuk 2002 ↓, s. według indeksu.
  7. Siedliszcze w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, T. X (Rukszenice – Sochaczew) z 1889 r.
  8. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 15,043 z dn. 10 kwietnia 1821; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głónych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD)
  9. Rodecki, F.B., 1830. Obraz jeograficzno-statystyczny Królestwa Polskiego. Drukarnia Antoniego Gałęzowskiego i Kompanii. Warszawa
  10. Sejm Gov. pl.
  11. a b Przyspieszenie edukacyjne w szkole wiejskiej. [dostęp 2015-03-25].
  12. Dane według raportów wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 16 stycznia 2015.

Bibliografia[edytuj]