Struktura organizacyjna wojska I Rzeczypospolitej pod Wiedniem (1683)

Spotkanie Jana III Sobieskiego z Leopoldem I (mal. Artur Grottger)

Wojsko I Rzeczypospolitej pod Wiedniem (1683) – struktura organizacyjna komputu armii koronnej na wyprawę wiedeńską 1683 w czasie wojny przeciwko wojskom tureckim

Żołnierzy armii litewskiej zatrzymały działania zbrojne na Węgrzech, stąd nie zdążyli dotrzeć na miejsce i nie wzięli udziału w bitwie.

Liczby podane w nawiasach oznaczają: dla jazdy – liczbę koni, a dla piechoty – liczbę porcji.

Typ kawalerii	Liczba jednostek	Liczba koni
Chorągwie husarskie	24	3,109
Chorągwie pancerne	63	6,776
Chorągwie lekkiej jazdy	28	2,261
Szwadrony arkebuzerskie	3	590
Regimenty dragońskie	10	3,587
Razem	128	16,323

Typ piechoty	Liczba jednostek	Liczba porcji
Chorągwie piechoty polsko-węgierskiej	4	513
Piechota cudzoziemska	36	11,278
Razem	40	11,791

Kawaleria

Chorągwie husarskie

Pożegnanie Jana III Sobieskiego z rodziną przed wyprawą wiedeńską (mal. Wojciech Gerson)

Król Jan III Sobieski z wizytą na Jasnej Górze przed wyruszeniem pod Wiedeń, obraz z Sali Rycerskiej Klasztoru Jasnogórskiego

Bitwa pod Wiedniem, Józef Brandt, 1863

Jan III Sobieski wysyła wiadomość o zwycięstwie papieżowi

Powrót z Wiednia

Bitwa pod Wiedniem, płaskorzeźba na ścianie pałacu w Wilanowie

Nazwa jednostki	Pod dowództwem	Liczba koni
chorągiew husarska koronna (CHK) królewska	Aleksandra Polanowskiego	159
CHK królewicza Jakuba Ludwika Sobieskiego	Mikołaja Złotnickiego	184
CHK królewicza Aleksandra Sobieskiego	Zygmunta Zbierzchowskiego	149
CHK Marcina Zamoyskiego, wojewody lubelskiego		150
CHK Samuela Prażmowskiego, wojewody płockiego		108
CHK Stefana Branickiego, starosty brańskiego		144
CHK Marcina Cieńskiego, chorążego sieradzkiego		71
CHK Józefa Lubomirskiego, starosty sandomierskiego		124
CHK Jana Cetnera, starosty szczurowieckiego		100
CHK Michała Warszyckiego, miecznika koronnego		135
CHK Jana Andrzeja Morsztyna, podskarbiego wlk. koronnego		131
CHK Stanisława Jana Jabłonowskiego	Michała Rzewuskiego	200
CHK Jana Małachowskiego, biskupa krakowskiego	Stanisława Małachowskiego	118
CHK Wacława Leszczyńskiego, wojewody podlaskiego		91
CHK Franciszka Bielińskiego, wojewody malborskiego		118
CHK Jana Dobrogosta Krasińskiego, referendarza koronnego		128
CHK Mikołaja Hieronima Sieniawskiego	Mikołaja Żaboklickiego	200
CHK Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, marszałka wielkiego koronnego		120
CHK Stanisława Dąbskiego, biskupa płockiego		97
CHK Wojciecha Urbańskiego, kasztelana wieluńskiego		112
CHK Jana Myszkowskiego, kasztelana bełskiego		96
CHK Andrzeja Potockiego, kasztelana krakowskiego	Stanisława Potockiego	121
CHK Feliksa Kazimierza Potockiego, wojewody krakowskiego	Krzysztofa Skarbka	120
CHK Rafała Leszczyńskiego, chorążego nadwornego		133
Razem		3,109

Chorągwie pancerne

Nazwa jednostki	Pod dowództwem	Liczba koni
chorągiew pancerna koronna (CPK) królewska	Aleksandra Wronowskiego	190
CPK Mikołaja Sapiehy, wojewody bracławskiego		92
CPK Marcina Zamoyskiego, wojewody lubelskiego		120
CPK Mikołaja Daniłowicza, krajczego koronnego		118
CPK Stanisława Druszkiewicza, kasztelana lubaczewskiego		105
CPK Andrzeja Rzeczyckiego, starosty rzeczyckiego		105
CPK Jana Koniecpolskiego, starosty sieradzkiego		107
CPK Józefa Lubomirskiego, starosty sandomierskiego		140
CPK Wojciecha Prażmowskiego, chorążego nadwornego koronnego		90
CPK Michała Warszyckiego, miecznika koronnego		112
CPK Stanisława Jana Jabłonowskiego	Romana Linkiewicza	192
CPK Józefa Szumlańskiego, biskupa lwowskiego		88
chorągiew pancerna litewska Józefa Słuszki, marszałka nadwornego litewskiego		98
CPK Michała Rzewuskiego, starosty chełmskiego		119
CPK Franciszka Dzieduszyckiego, kasztelana kijowskiego		90
CPK Stefana Czarnieckiego, pisarza polnego koronnego		121
CPK Aleksandra Chodorowskiego, podkomorzego lwowskiego		95
CPK Andrzeja Sierakowskiego, stolnika bełskiego		118
CPK Stefana Ledóchowskiego, kasztelanica wołyńskiego		91
CPK Stefana Grodzińskiego, podstolego koronnego		60
CPK Jana Stadnickiego, kasztelana przemyskiego		104
CPK Mikołaja Hieronima Sieniawskiego, hetmana polnego koronnego		200
CPK Michała Czartoryskiego, wojewody sandomierskiego		121
CPK Stanisława Łużeckiego, kasztelana podlaskiego		131
CPK Adama Sieniawskiego, starosty rohatyńskiego		134
CPK Franciszka Makowieckiego, starosty trembowelskiego		100
CPK Franciszka Korycińskiego, kasztelana bracławskiego		120
CPK Melchiora Grudzińskiego, kasztelana sieradzkiego		118
CPK Stanisława Opalińskiego, starosty nowomiejskiego		108
CPK Jana Bogusza, podstolego nowogródzkiego		117
CPK Stanisława Cetnera, chorążego czernihowskiego		81
CPK Andrzeja Potockiego, kasztelana krakowskiego	Franciszka Poniatowskiego	111
CPK Andrzeja Modrzewskiego, podskarbiego nadwornego koronnego		119
CPK Stanisława Potockiego, starosty halickiego		86
CPK Wiktoryna Bykoskiego, cześnika wyszogrodzkiego		81
CPK Nikodema Żaboklickiego, chorążego bracławskiego		111
CPK Szczęsnego Potockiego, wojewody krakowskiego	Michała Liniewskiego	107
CPK Michała Wasilkowskiego, cześnika podolskiego		92
CPK Hieronima Lanckorońskiego, podkomorzego podolskiego		99
CPK Konstantego Krzysztofa Wiśniowieckiego, wojewody bełskiego		145
CPK Stanisława Witwickiego, biskupa łuckiego		90
CPK Jerzego Mniszcha, starosty sanockiego		117
CPK Jana Giżyckiego, chorążego owruckiego		100
CPK Adama Radlińskiego, łowczego łukowskiego		73
CPK Stefana Bidzińskiego, strażnika wielkiego koronnego		134
CPK Stanisława Łazińskiego, skarbnika halickiego		91
CPK Marcina Ubysza, podstolego kijowskiego		100
CPK Stanisława Tarły, kasztelanica zawichojskiego		96
CPK Hieronima Augustyna Lubomirskiego, marszałka nadwornego koronnego	Stanisława Świeżawskiego	123
CPK Władysława Morstina, starosty kowalskiego		81
CPK Felicjana Białogłowskiego		98
CPK druga Hieronima Augustyna Lubomirskiego, marszałka nadwornego koronnego		68
CPK Jakuba Rokitnickiego, chorążego i starosty dobrzyńskiego		65
CPK Wojciecha Łubieńskiego, sędziego wojskowego		100
CPK Michała Zbrożka, strażnika polnego koronnego	Rajeckiego	128
CPK Jerzego Skarżyńskiego, podstolego podolskiego		100
CPK Tomasza Karczewskiego, oboźnego wojskowego		114
CPK Andrzeja Dymideckiego		91
CPK Atanazego Miączyńskiego	Andrzeja Gęsickiego	136
CPK Andrzeja Miączyńskiego, cześnika płockiego		78
CPK Stanisława Miączyńskiego, cześnika mielnickiego		72
CPK Dymitra Żabokrzyckiego, podczaszego kijowskiego		100
CPK Wojciecha Stępkowskiego		85
Razem		6,776

Chorągwie lekkiej jazdy

Józef Brandt, Towarzysz pancerny.

Rajtar (mal. Piotr Michałowski)

Nazwa jednostki	Liczba koni
chorągiew lekkiej jazdy koronnej (CLJK) Stanisława Jana Jabłonowskiego	147
CLJK Mikołaja Hieronima Sieniawskiego	140
CLJK Andrzeja Potockiego	70
CLJK Szczęsnego Potockiego	69
CLJK Stefana Bidzińskiego	92
CLJK Franciszka Dzieduszyckiego	70
CLJK Michała Zbrożka	90
CLJK Tomasza Karczewskiego	68
CLJK Andrzeja Dobraczyńskiego	69
CLJK Stanisława Lubomirskiego	63
CLJK Aleksandra Zaborowskiego	68
CLJK Damiana Ruszczyca	66
CLJK Mikołaja Zbrożka	96
CLJK Pawła Drozdowskiego	98
CLJK Jerzego Frąckiewicza	80
CLJK Mikołaja Daniłowicza	97
CLJK Wardyńskiego	70
CLJK Modzelowskiego	77
CLJK Andrzeja Jeżowskiego	97
CLJK Andrzeja Sierakowskiego	70
CLJK Szymona Zawiszy	100
CLJK Samuela Krzeczowskiego	60
CLJK Marcina Bogusza	90
CLJK Balcera Wilgi	48
CLJK Tomasza Gdeszyńskiego	60
CLJK Wojciecha Mąkolskiego	60
CLJK Michała Komara	67
CLJK Stefana Bidzińskiego	79
Razem	2,261

Szwadrony arkebuzerskie

Nazwa jednostki	Liczba koni
szwadron arkebuzerski koronny (SAK) gwardii królewskiej	293
SAK Stanisława Jana Jabłonowskiego	100
SAK Mikołaja Hieronima Sieniawskiego	197
Razem	590

Regimenty dragońskie

Nazwa jednostki	Pod dowództwem	Liczba koni
regiment dragoński koronny (RDK) gwardii J.K.M.	Franciszka Gałeckiego	600
RDK gwardii J.K.M.	Ludwika de Maligny	355
RDK Stanisława Lanckorońskiego	Jerzego Taube	568
RDK Mikołaja Sieniawskiego	Fryderyka Strema	595
RDK Stefana Bidzińskiego	Jana Koszkiela	600
RDK Marcjana Chełmskiego		302
RDK Stefana Czarnieckiego		185
RDK Andrzeja Modrzewskiego		200
RDK Atanazego Miączyńskiego		92
RDK Marcina Kątskiego		90
Razem		3,587

Piechoty

Chorągwie piechoty polsko-węgierskiej

Nazwa jednostki	Liczba porcji
chorągiew piechoty polsko-węgierskiej (CPPW) Stanisława Jana Jabłonowskiego	200
CPPW Mikołaja Hieronima Sieniawskiego	120
CCPW na zamku w Krakowie	97
CCPW na zamku w Lubowli	96
Razem	513

Piechota cudzoziemska

Nazwa jednostki	Pod dowództwem	Liczba porcji
regiment piechoty cudzoziemskiej (RPC) gwardii J.K.M.	Ernesta Denhoffa	597
RPC królowej Marii Kazimiery	Stanisława Morstina	380
RPC Stanisława Jana Jabłonowskiego	Jakuba Berensa	580
RPC Mikołaja Hieronima Sieniawskiego	Aswersusa Wrzospolskiego	453
RPC królewicza Jakuba Sobieskiego	Ottona Seswegena	545
RPC Andrzeja Potockiego	Jana Cetnera	380
RPC Macieja Kątskiego	Henryka Henrykowskiego	590
RPC Hieronima Lubomirskiego		343
RPC Jana Wielopolskiego	Eliasza Krauze	390
RPC Jana Gnińskiego	Teodora Franka	311
RPC Władysława Denhoffa	Ottona Falkersamba	399
RPC Wacława Leszczyńskiego	Tobiasza Knobelsdorffa	308
RPC Marcina Zamoyskiego	Wilhelma Dobszyca	340
RPC Ludwika de Maligny	Aleksandra Kożuchowskiego	321
RPC Fryderyka Grobena	Jerzego Guttry	380
RPC Jana Dennenmarka	Salomona von Sackena	346
RPC Eliasza Łąckiego	Franciszka Lanckorońskiego	290
RPC Wacława Szczuki	Weretycza	276
RPC Jana Krasińskiego	Tryburcego Żurawskiego	300
RPC Kazimierza Zamoyskiego	Aleksandra Domaradzkiego	254
RPC Jana Butlera		179
RPC Konstantego Wiśniowieckiego		267
RPC Ernesta Rappa		380
RPC Stanisława Lubomirskiego	Madeyskiego	280
RPC Aleksandra Cetnera	Kurtza	237
RPC Józefa Lubomirskiego	Jana Nenchy	280
RPC Rafała Leszczyńskiego		202
RPC Michała Warszyckiego	Rajeckiego	175
RPC Jana Berensa		180
RPC Wacława Dobszyca		346
RPC Jana Karola von Ludwigshausen Wolffa		180
RPC Szczęsnego Potockiego		274
RPC Jerzego Wielhorskiego		180
RPC Stanisława Karola Łużeckiego	Łastowieckiego	155
kompania piechoty cudzoziemskiej (KPC) Franciszka Denhoffa		100
KPC na załodze w Berdyczówie		80
Razem		11,278

Bibliografia

• JerzyJ. Besala JerzyJ., Wielcy Hetmani Rzeczypospolitej, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, ISBN 83-03-00160-4, OCLC 830237194 . Brak numerów stron w książce
• Paweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Srebrny Wiek, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1985, ISBN 83-06-01093-0.
• Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy, Wojskowy Instytut Historyczny, Warszawa 1983 (monografia).