3 Brygada Kawalerii Narodowej (koronna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 3 Brygady Kawalerii Narodowej (1 Małopolskiej). Zobacz też: 3 Brygada Kawalerii Narodowej.
3 Brygada Kawalerii Narodowej
Półbrygada KN w Dywizji Małopolskiej
1 Małopolska Brygada KN
Historia
Państwo  I Rzeczpospolita
Sformowanie 1789
Dowódcy
Pierwszy Józef Golejowski
Organizacja
Dyslokacja patrz: stanowiska
Rodzaj wojsk Wojska lądowe
Podległość Dywizja Małopolska
Aleksander Orłowski, Bitwa pod Maciejowicami (widok od strony polskiej)

3 Brygada Kawalerii Narodowej – brygada jazdy koronnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Inne nazwy:

  1. W okresie istnienia czterech brygad - do jesieni 1789: Półbrygada Kawalerii Narodowej w Dywizji Małopolskiej (potocznie: Półbrygada Małopolska)[1]
  2. po reorganizacji i utworzeniu ośmiu brygad w 1789: 1 Małopolska Brygada Kawalerii Narodowej[2]

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Powstała jako Półbrygada Małopolska[3]. Wchodziła w skład Dywizji Małopolskiej i była wydzielona z III Brygady KN w Dywizji Ukraińskiej i Podolskiej. Jej komendantem był vicebrygadier Józef Golejewski, kwatermistrzem - Krzysztof Tarnawiecki, audytorem - towarzysz Michał Olchowski (z chorągwi 83), natomiast adiutantem - towarzysz Augustyn Harkiewicz. Pierwsze dwie chorągwie pojawiły się w Dywizji Małopolskiej w kwietniu 1777 roku[4].

Formalnie utworzona 30 listopada 1789 z Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej i 3 Ukraińskiej Brygady Kawalerii Narodowej[5]. W październiku 1789 roku rozpoczęto reorganizację brygad kawalerii. Z pięciu chorągwi I Ukraińskiej BKN, pięciu chorągwi II Ukraińskiej BKN, dwóch chorągwi III Ukraińskiej BKN utworzono 1 Małopolską Brygadę Kawalerii Narodowej brygadiera Józefa Golejewskiego, a jej chorągwiom nadano numery od 25 do 36[2]. Przez cały czas formalnie należała do Dywizji Małopolskiej. Poszczególne chorągwie były rozbudowywane i translokowane do brygady w 1790 roku[6].

Wiosną 1792 roku, w przededniu wojny z Rosją uzyskała swój najwyższy rozwój organizacyjny i liczyła etatowo 1818 ludzi, a faktycznie 1756[7].

Brygada w 1792 liczyła 1756 „głów” i 1756 koni[8]. W 1794 roku w marcu liczyła 1231 „głów” i 1183 konie, w maju 1231 „głów” i 1183 konie a we wrześniu 1366 „głów” i 1323 konie[8].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

Walki i potyczki[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze tej brygady walczyli pod Zieleńcami (17 czerwca 1792), Stanisławowem przed 26 kwietnia 1794, Chełmem (8 czerwca 1794) i Uściługiem (28 czerwca 1794). Brali udział w obronie Warszawy a następnie w działaniach zbrojnych pod Gołchówem (29 czerwca 1794), Witkowicami (13 sierpnia 1794), Strzyżami (24 września 1794) i Maciejowicami (10 października 1794)[9].

Żołnierze brygady[edytuj | edytuj kod]

Do jesieni 1789 roku sztab brygad składały się z brygadiera, vicebrygadiera, kwatermistrza, audytora i adiutanta. Nowo uchwalony etat poszerzał sztab brygady o trzech majorów i adiutanta. Zgodnie z prawem ustanowionym 9 października 1789 roku brygadier, vicebrygadier i major mieli być wybierani przez króla spośród przedstawionych mu przez Komisję Wojskową w połowie osób zgodnie ze starszeństwem i zdatnością ze służby czynnej i w połowie spośród rotmistrzów z kawalerii narodowej i rodaków wracających ze służby zagranicznej. Pozostałych oficerów sztabu fortragował brygadier[10].

Komendanci[11][5]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Gembarzewski: Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej, 1925.
  • Konstanty Górski: Historya jazdy polskiej. Kraków: Spółka wydawnicza Polska, 1894.
  • Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki: Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1717-1794. T.1: Oficerowie wojska koronnego, cz.1: Sztaby i kawaleria. Kraków: Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe, 2002. ISBN 83-71-88-500-8.
  • Tomasz Ciesielski: Jazda koronna i Wielkiego Księstwa Litewskiego autoramentu narodowego armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1717-1776. W: Aleksander Smoliński[red.]: Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T.1. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010. ISBN 978-83-231-2567-9.
  • Maciej Trąbski: Kawaleria autoramentu narodowego armii Rzeczypospolitej Obojga narodów w epoce stanisławowskiej. Lata 1775-1794. W: Aleksander Smoliński[red.]: Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii. T.2. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012. ISBN 978-83-231-2783-3.
  • Leonard Ratajczyk, Jerzy Teodorczyk: Wojsko powstania kościuszkowskiego w oczach współczesnych malarzy. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07090-3.