Rafał Leszczyński (podskarbi wielki koronny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rafał Andrzej Leszczyński
Herb
Wieniawa
Rodzina Leszczyńscy
Data urodzenia 1650
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 1703
Oleśnica
Ojciec Bogusław Leszczyński
Matka Anna Denhoffówna
Żona

Anna Jabłonowska (1676)

Dzieci

Stanisław

Rafał Andrzej Leszczyński herbu Wieniawa (ur. 1650, zm. 31 stycznia 1703 w Oleśnicy) – podskarbi wielki koronny od 1702, starosta generalny wielkopolski i wojewoda łęczycki od 1692, wojewoda poznański od 1687, wojewoda kaliski od 1685, chorąży wielki koronny od 1683, [1]krajczy wielki koronny od 1678, stolnik wielki koronny od 1677, podstoli wielki koronny od 1676, wicemarszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1680 roku[2], starosta wschowski od 1671, mościcki, odolanowski, dubieński, ojciec króla Stanisława Leszczyńskiego, poeta i mówca.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Bogusława, podkanclerza koronnego, i Anny z Denhoffów, wnuk Rafała, wojewody bełskiego. W młodości przez wiele lat przebywał za granicą, głównie we Francji. W 1670 wojewoda dorpacki Przecław Leszczyński scedował mu starostwo wschowskie, które objął w 1671 i piastował do 1688. W 1676 dzięki wstawiennictwu wojewody ruskiego Stanisława Jana Jabłonowskiego, z którego córką Anną się ożenił, został podstolim koronnym. Był krytykiem proaustriackiej polityki Jana III i zwolennikiem opcji francuskiej. W 1683 brał udział w wyprawie wiedeńskiej na czele chorągwi husarskiej i regimentu piechoty. Na sejmie w 1690 stał na czele opozycji wielkopolskiej, która sprzeciwiała się dalszemu prowadzeniu wojny tureckiej. W czasie sejmu elekcyjnego w 1697 opowiedział się początkowo za synem zmarłego króla, Jakubem Sobieskim, ale ostatecznie poparł elektora saskiego. W 1697 roku podpisał elekcję Augusta II Mocnego. [3]Po wybuchu wojny północnej w 1700 i wkroczenia wojsk szwedzkich do Polski brał udział w negocjacjach z królem szwedzkim Karolem XII.

Wywód przodków[edytuj | edytuj kod]

4. Rafał Leszczyński      
    2. Bogusław Leszczyński
5. Anna Radzimińska        
      1. Rafał Leszczyński
6. Kasper Denhoff    
    3. Anna Denhoffówna    
7. Aleksandra Koniecpolska      
 

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze utwory[edytuj | edytuj kod]

  • Zwycięstwo niezwyciężonego narodu polskiego nad hardym Turczynem na polach chocimskich w r. 1673 (poemat)
  • Mowy łac. i pol. polityczne i okolicznościowe, ogł. J. Daneykowicz Ostrowski Swada polska i łacińska, t. 2: Suada latina, Lublin 1747; J. C. Lünig Orationes procerum Europae, t. 3, Lipsk 1713
  • Diariusz poselstwa do Turcji w r. 1699 odbytego, prawdopodobnie w rękopisie Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego; fragmentaryczne relacje z tegoż poselstwa: Sławna światu legacyja... Pana Hrabi na Lesznie Leszczyńskiego, wojewody łęczyckiego, generała województw wielkopolskich... do Stambułu w roku 1699 szczęśliwie odprawiona, a teraz publicznie życzliwym piórem w roku 1709 wyrażona, rękopis Biblioteki Kórnickiej nr 410, k. 96-110; pt. Relacja solennej audiencji u Cesarza Jego mości tureckiego... Z Stambułu die 21 Mai A. D. 1700, (1700); por. rękopis Ossolineum nr 295 (zaginiony lub we Lwowie)
  • Wiersze (z tytułu, nie od autora): Proroctwo... królowi Janowi będącemu w młodych latach; Wiersze, kiedy został królem król Jan; Wiersze złożone... kiedy go po zwycięstwie wiedeńskim płacząc z radości przyjmowano do miasta; Dyskurs o pewnym stryju kochającym się w swej synowicy; ogł. Tygodnik Wielkopolski 1874, nr 29, s. 232

Listy i materiały[edytuj | edytuj kod]

  • Rękopisy listów (m.in. do i od Augusta II, S. Jabłonowskiego, J. Przebendowskiego, W. Przyjemskiego, J. Sobieskiego), Biblioteka Kórnicka; Ossolineum
  • Do Augusta II, z jesieni 1702, wyd. E. Raczyński "Archiwum tajne Augusta II", Wrocław 1843, Obraz Polaków i Polski w XVIII wieku, t. 17
  • Do królewicza Jakuba Sobieskiego, dat. z Rydzyny 15 lipca b.r., wyd. E. Raczyński "Materiały do historii Stanisława Leszczyńskiego, Poznań 1841, Obraz Polaków i Polski w XVIII wieku, t. 13
  • Od Augusta II, dat. z Połowej 6 września 1702, wyd. E. Raczyński "Archiwum tajne Augusta II", Wrocław 1843, Obraz Polaków i Polski w XVIII wieku, t. 17

Przypisy

  1. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 28.
  2. Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 381.
  3. Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 190.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 448-449
Poprzednik
Krzysztof Grzymułtowski
POL województwo poznańskie IRP COA.svg wojewoda poznański
16871692
POL województwo poznańskie IRP COA.svg Następca
Wojciech Konstantyn Bereza