Wojciech Rubinowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojciech Rubinowicz
Prof. Wojciech Rubinowicz w roku 1960
Prof. Wojciech Rubinowicz w roku 1960
Data i miejsce urodzenia 22 lutego 1889
Sadagóra
Data i miejsce śmierci 13 października 1974
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie (kw. 216–I–13)
Zawód fizyk teoretyk
Alma Mater Uniwersytet w Czerniowcach
Rodzice Damian i Małgorzata z Brodowskich
Małżeństwo Elżbieta Norst
Dzieci Jan
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Wojciecha Rubinowicza na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

Wojciech Sylwester Piotr Rubinowicz (ur. 22 lutego 1889 w Sadagórze koło Czerniowiec, zm. 13 października 1974 w Warszawie) – polski fizyk teoretyk.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Syn Damiana, powstańca 1863 r., aptekarza, i Małgorzaty z Brodowskich. Zgodnie z życzeniem ojca miał zostać farmaceutą, ale ze względu na wątłe zdrowie wybrał po maturze w 1908 studia na wydz. fizyko-matematycznym uniwersytetu w Czerniowcach. Studiował fizykę doświadczalną u Josepha von Geitlera, fizykę teoretyczną u Michaela Radakovicia, matematykę u Josipa Plemelja.
W r. 1912 został asystentem w instytucie fizyki doświadczalnej Uniwersytetu. Doktorat uzyskał w lipcu 1914. Podczas I wojny światowej Czerniowce zostały czasowo okupowane przez Rosjan. W 1916 opuścił Czerniowce. W Grödig koło Salzburga w latach 1916-1917 działał w komendanturze obozu dla uchodźców St. Leonhard, potem przeniósł się do Monachium, gdzie kontynuował studia u prof. Arnolda Sommerfelda, w 1917 został jego asystentem jako stypendysta Anschütz-Kämpfe Stiftung.
Po zakończeniu działań wojennych powrócił w 1918 na krótko do Czerniowiec, które znalazły się w granicach Rumunii. W 1919 wyjechał do Wiednia. W 1921 ożenił się z dr Elżbietą Norst.
W latach 1919-1920 pracował w Kopenhadze u Nielsa Bohra, w l. 1920-1922 na zaproszenie prof. Plemelja został profesorem na uniwersytecie w Lublanie (Słowenia), w 1922 powołany na katedrę fizyki teoretycznej na Wydziale Ogólnym Politechniki Lwowskiej. W roku akademickim 1924-25 odmówił wygłaszania wykładów w proteście przeciw nagonce na jego żonę. W 1931 urodził się syn Jan. W 1937 powołany na katedrę fizyki teoretycznej na uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.
Po zajęciu Lwowa przez ZSRR, w latach 1939-41 i 1944-45, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, podczas okupacji hitlerowskiej (1941-1944) w tajnym nauczaniu. Od maja 1946 profesor mechaniki teoretycznej na Wydz. Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1950-1953 także profesor Instytutu Matematycznego w Warszawie. Od 1960 na emeryturze. Zmarł 13 października 1974. Wojciech Rubinowicz spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 216–I–13)[1].

Do grona uczniów i współpracowników należeli m.in.: we Lwowie Jan Blaton, Wanda Hanusowa, Roman Stanisław Ingarden, Wasyl Milianczuk, Jerzy Rayski, w Warszawie Bohdan Karczewski, Wojciech Królikowski, Adam Kujawski, Jan Petykiewicz, Jerzy Plebański.

Uznanie świata naukowego[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa
przy ul. Hożej 74 w Warszawie
Tablica pamiątkowa w Czerniowcach

W zagranicznych publikacjach naukowych posługiwał się niemiecką formą imienia Wojciech – Adalbert.

Na XXXV. Zjeździe Fizyków Polskich w Białymstoku prof. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW) przedstawił referat nt. „Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro” – krótką charakterystykę fizyki w Polsce XX w. Zaprezentował wskaźniki bibliometryczne, liczby dotyczące stopni i tytułów naukowych oraz liczby studentów fizyki. W podsumowaniu ocenił wkład Polaków do światowej fizyki XX w., wyodrębniając przede wszystkim – poza Marią Skłodowską-Curie (która w światowych zestawieniach jest wymieniana jako obywatelka francuska) – czterech fizyków, którzy dokonali odkryć na miarę Nagrody Nobla: Mariana Smoluchowskigo, Mariana Danysza, Jerzego Pniewskiego i Karola Olszewskiego. Wśród osiemnastu mniej zasłużonych, którzy jednak wnieśli bardzo poważny wkład do rozwoju fizyki i w pewnym okresie należeli do liderów światowej fizyki (których nazwiska są wymieniane w syntetycznych obcojęzycznych historycznych opracowaniach) znalazł się Wojciech Rubinowicz[a][2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Ok. 90 publikacji naukowych:

Najważniejsze prace naukowe dotyczą:

  1. teorii dyfrakcji (równoważności teorii Huygensa-Fresnela i Younga)
  2. reguł wyboru (zmiany stanów atomu przy emisji i absorpcji światła, co przyczyniło się do odkrycia przez A. Kastlera zjawiska pompowania optycznego (Nobel 1966), a w praktyce stworzenia lasera)
  3. promieniowania kwadrupolowego (szczególnej emisji światła w przypadku zielonej linii widma zorzy polarnej)
Prof. Rubinowicz wśród współpracowników - 80-lecie urodzin 1969)

18 publikacji książkowych, w tym 8 wznowień:

  • 1950 Wektory i tensory, podręcznik dla studentów fizyki, Monografie matematyczne t. XXII
  • 1954 Kwantowa Teoria Atomu, wyd. I, PWN
  • 1955 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. I, PWN
  • 1957 Die Beugungswelle in der Kirchhoffschen Theorie der Beugung, PWN
  • 1957 Kwantowa Teoria Atomu, wyd. II, PWN
  • 1957 Quantentheorie des Atoms (Tłumaczenie „Kwantowej Teorii Atomu”), Joh. Amb. Barth, Leipzig
  • 1964 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. II, PWN
  • 1965 The Miyamoto-Wolf Diffraction Wave w: Progress in Optics Vol. IV, North Holland Publishing Company, Amsterdam
  • 1966 Die Beugungswelle in der Kirchhoffschen Theorie der Beugung, wyd. 2, PWN i Springer-Verlag
  • 1967 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. III, PWN
  • 1968 Quantum Mechanics, PWN i Elsevier Publishing Company
  • 1972 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. IV, PWN
  • 1972 Teoria dyfrakcji Kirchhoffa i i jej interpretacja na podstawie poglądów Younga, Ossolineum
  • 1973 Sommerfeldsche Polynommethode, PWN i Springer-Verlag

(wznowienia pośmiertne)

  • 1977 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. V, PWN, ISBN 83-01-01689-2
  • 1985 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. VI, PWN, ISBN 83-01-08635-1
  • 1995 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. VII, PWN, ISBN 83-01-08635-1
  • 1999 Mechanika Teoretyczna (z Wojciechem Królikowskim), wyd. VIII, PWN, ISBN 83-01-08635-1

Uwagi

Przypisy

  1. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  2. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW): Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro (pol.). labfiz.uwb.edu.pl. [dostęp 2012-08-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adalbert Rubinowicz: Selected Papers, PWN – Polish Scientific Publishers, Warszawa 1975
  • Roman Stanisław Ingarden: Fizyka i fizycy, Wydawnictwo UMK, Toruń 1975, str. 141 – 222
  • Praca zbiorowa: 75 lat fizyki na Hożej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1996, str. 111 – 121

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]