Włodzimierz Trzebiatowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Włodzimierz Trzebiatowski (ur. 25 lutego 1906 w Grodzisku Wielkopolskim, zm. 13 listopada 1982) – polski chemik, profesor uniwersytetów we Lwowie, a następnie Wrocławiu, autor szeregu prac monograficznych oraz podręczników, w tym obszernego, wielokrotnie wznawianego i uzupełnianego podręcznika akademickiego do chemii nieorganicznej, zwanego potocznie Chemią Trzebiatowskiego.

Życiorys[edytuj]

W 1924 ukończył gimnazjum humanistyczne im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu) i rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. Po studiach, które ukończył w 1929, został asystentem profesora Wiktora Jakóba, kierownika Katedry Chemii Nieorganicznej. W 1930 na Politechnice Lwowskiej uzyskał stopień doktora nauk technicznych, w 1934 habilitował się w zakresie chemii fizycznej (metalurgia proszkowa).

W latach 1935–1938 przebywał na stypendiach w Charlottenburgu, Zurychu, Fryburgu, Sztokholmie. W sierpniu 1938 został mianowany profesorem nadzwyczajnym chemii nieorganicznej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[1]. Na tej uczelni był kierownikiem Katedry Chemii Nieorganicznej.

W czasie wojny był nauczycielem chemii w średniej chemicznej szkole zawodowej i brał czynny udział w tajnym nauczaniu na poziomie uniwersyteckim. W 1944 wrócił na krótko do poprzedniej funkcji na Uniwersytecie Jana Kazimierza.

We wrześniu 1945 wyjechał ze Lwowa do Wrocławia. W latach 1945–1952 był kierownikiem Katedry Chemii Nieorganicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, a także od 1950 do 1952 roku dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii.

grób małżeństwa prof. Trzebiatowskich

W 1948 zorganizował pierwszy powojenny Walny Zjazd Polskiego Towarzystwa Chemicznego we Wrocławiu. W 1952 został wybrany członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Nauk, w 1956 – członkiem rzeczywistym, w 1963 członkiem Prezydium PAN, od 1968 do 1971 wiceprezesem, a w latach 1972–1977 prezesem Polskiej Akademii Nauk.

W latach 1963–1968 był dyrektorem Instytutu Chemii Nieorganicznej i Metalurgii Pierwiastków Rzadkich Politechniki Wrocławskiej.

Wspólnie z profesorem Romanem S. Ingardenem zorganizował we Wrocławiu w latach 1966–1967 Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN a dwa lata później Międzynarodowe Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur PAN i był dyrektorem tej placówki aż do śmierci.

W 1976 roku uzyskał tytuł doktora honoris causa Politechniki Wrocławskiej[2]. W 1978 r. uzyskał w dowód uznania wrocławskiego środowiska naukowego nagrodę Kolegium Rektorów za rozwój i integrację tego środowiska. Rok później, w 1979 w uznaniu zasług wręczono mu na 26 zjeździe Polskiego Towarzystwa Fizycznego Medal im. Mariana Smoluchowskiego.

W roku 1953 (tom 1) i 1954 (tom 2) wydany został jego podręcznik "Chemia organiczna" (Warszawa, PWN), następnie wielokrotnie wznawiany w uzupełnianych i poprawianych wersjach; od wydania 7 (1977) ukazywał się jako "Chemia nieorganiczna. Podręcznik chemii ogólnej i nieorganicznej dla wydziałów chemicznych politechnik i uniwersytetów". Ostatnie, 9 wydanie, opublikowane zostało w roku 1979[3].

Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950)[4], a w 1954 roku w 10 rocznicę Polski Ludowej odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi w dziedzinie nauki”[5]. Od 1972 roku był członkiem Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu[6]. 21 lipca 1974 roku został odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej[7]. Z okazji 35-lecia Polski Ludowej otrzymał specjalną nagrodę państwową w 1979 roku[8].

13 listopada 1982 zginął w wypadku samochodowym. Pochowany na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu; obok, 9 lat później, spoczęła jego żona, prof. Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska.

Przypisy[edytuj]

  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Nominacja na Uniwersytecie J. K.. „Gazeta Lwowska”. 195, s. 2, 30 sierpnia 1938. 
  2. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską. portal.pwr.wroc.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  3. wyszukiwanie „Trzebiatowski, Włodzimierz (1906–1982)”. W: katalog NUKAT [on-line]. [dostęp 9 sierpnia 2015].
  4. Postanowienie o odznaczeniu z dnia 22 lipca 1950 r. (M.P. 1950 nr 85 poz. 1021).
  5. Uchwała Rady Państwa z dnia 16 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych. (M.P. 1954 nr 112 poz. 1566).
  6. „Trybuna Robotnicza”. 25 (8701), s. 1, 31 stycznia 1972. 
  7. Nowiny Rzeszowskie, nr 199 (8047), 23 lipca 1974, s. 4.
  8. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Społeczeństwo polskie godnie czci jubileusz 35-lecia Ludowj Ojczyzny. Wręczenie specjalnych nagród państwowych – wyraz uznania dla wybitnych uczonych. „Dziennik Polski”. XXXV (161 (10925)), s. 1–2, 1979-07-19. 

Linki zewnętrzne[edytuj]