Andrzej Trautman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Mariusz Trautman
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 stycznia 1933
Warszawa
Zawód, zajęcie fizyk teoretyk
Miejsce zamieszkania Warszawa
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Mariusz Trautman (ur. 4 stycznia 1933 w Warszawie) – polski fizyk teoretyk zajmujący się zagadnieniami teorii grawitacji, a w szczególności ogólnej teorii względności, profesor zwyczajny i członek rzeczywisty PAN, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Warszawie. W czasie powstania warszawskiego został wywieziony wraz z matką do Niemiec. Kiedy miał dwanaście lat, jego rodzina przeniosła się do Paryża. Po maturze wrócił do Polski i studiował na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej, gdzie w 1955 uzyskał tytuł magistra inżyniera[1][2].

W następnych latach studiował fizykę w grupie Leopolda Infelda w Instytucie Fizyki PAN. W 1959 uzyskał stopień doktora za pracę doktorską na temat promieniowania grawitacyjnego, a w 1962 habilitował się na podstawie badań praw zachowania w ogólnej teorii względności[2][3].

Od 1961 aż do przejścia na emeryturę w 2003 pracował w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego, zajmując kolejne stanowiska od adiunkta do profesora zwyczajnego[1].

Jak relacjonował, od 1952 do 1981 był członkiem PZPR, lecz 17 grudnia 1981 w proteście przeciwko pacyfikacji górników w kopalni Wujek złożył partyjną legitymację[4].

Dorobek naukowy[edytuj | edytuj kod]

Jego prace z lat 1950. i 1960. stanowią istotny wkład do teorii fal grawitacyjnych, istnienie których doświadczalnie potwierdzono w 2015. W 1960 wspólnie z Amerykaninem Ivorem Robinsonem opublikował opis fal grawitacyjnych, będący rozwiązaniem równań Einsteina. Później pracował m.in. nad teorią Einsteina-Cartana[5].

Członkostwa i nagrody[edytuj | edytuj kod]

W 1969 został członkiem korespondentem, a w 1976 – członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. W latach 1978-80 był wiceprezesem PAN[1][3].

Otrzymał Nagrodę Państwową I stopnia (1976) i Nagrodę Fundacji im. A. Jurzykowskiego (1984). Polskie Towarzystwo Fizyczne wyróżniło go Medalem im. Mariana Smoluchowskiego (1986)[1][3].

W 1984 został członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a w 2000 – członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. W 2001 Uniwersytet Śląski w Opawie nadał mu tytuł doktora honoris causa. W 2003 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[6]. W 2016 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[7][8][9]. Od 2016 jest wymieniany w gronie faworytów do nagrody Nobla z dziedziny fizyki[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Prof. Trautman wykazał, że fale grawitacyjne istnieją, Nauka w Polsce, 7 listopada 2017 [dostęp 2019-06-20] (pol.).
  2. a b Andrzej Trautman, Anna Zawadzka, Agnieszka Pollo, Przewidując fale, „Academia – magazyn Polskiej Akademii Nauk”, 3 (51), Warszawa: Biuro Upowszechniania i Promocji Nauki PAN, 30 września 2017 [dostęp 2019-06-20].
  3. a b c Prof. Andrzej Trautman - laureat nagrody FNP 2017, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej [dostęp 2019-06-20] (pol.).
  4. A. red Martens, P. red Kielanowski, Moje pierwsze 50 lat na Hożej. Rozmowa z Andrzejem Trautmanem, „Postępy Fizyki”, T. 58, z. 4, 2007, s. 164–179, ISSN 0032-5430 [dostęp 2019-06-20] (pol.).
  5. Andrzej Trautman – polski badacz fal grawitacyjnych, naukawpolsce.pap.pl, 3 października 2017 [dostęp 2017-10-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-07].
  6. M.P. z 2004 r. nr 001, poz. 011
  7. Prezydent odznaczył wybitnych fizyków. Konferencja o falach grawitacyjnych. [dostęp 2016-12-13].
  8. Prezydent odznaczył wybitnych naukowców. W: prezydent.pl [on-line]. 2016-12-12. [dostęp 2016-12-13].
  9. M.P. z 2017 r. poz. 148
  10. Nagroda Nobla dla profesora Andrzeja Trautmana za fale grawitacyjne?.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]