Autosan A0808MN

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Autosan A0808MN Sancity
Autosan M09LE Sancity
Autosan Sancity 9LE
Autosan A0808MN Sancity in Kielce.jpg
Autosan A0808MN Sancity podczas Transexo 2008 w Kielcach
Dane ogólne
Inne nazwy Autosan A613MN
Autosan A0808MN Koliber
Producent Autosan
Premiera 2000 (A613MN)
2008
Okres produkcji 2008 – nadal produkowany
Miejsce produkcji  Polska, Sanok
Poprzednik Jelcz M083C Libero
Pokrewne Jelcz M083C Libero
Autosan A0808T Gemini
Podobne Jelcz M101I
Jelcz M121I
Dane techniczne
Typy nadwozia Niskowejściowy autobus miejski klasy midi
Układ drzwi 1-1-0
1-2-0
Liczba drzwi 2
Wys. podłogi
w I drzwiach
320 mm
Wys. podłogi
w II drzwiach
340 mm
Silniki Cummins ISBe4 160B Euro 4
Cummins ISB4.5E5 185B Euro 5
Cummins ISB4.5EV 185B EEV
Cummins ISB4.5E6 210B Euro 6
Moc silników 118 kW (160 KM)
136 kW (185 KM)
154 kW (210 KM)
Skrzynia biegów ZF 6S-700BO, manualna
ZF 6S-1010BO, manualna
Allison T280R, automatyczna (opcja)
Liczba przełożeń 6
Długość 8550 mm
Szerokość 2420 mm
Wysokość 2630 mm
2830 mm (z klimatyzacją)
Masa własna 6900 kg
Masa całkowita 11000 kg
Rozstaw osi 4000 mm
Wnętrze
Liczba miejsc ogółem 60+1
Liczba miejsc siedzących 16+1
20+1
Informacje dodatkowe
ABS Tak
ASR Tak
EBS Brak danych
ESP Brak danych
Klimatyzacja Opcja
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Autosan A0808MN Sancity – niskowejściowy autobus miejski klasy midi produkowany od jesieni 2008 do połowy 2009 roku w Sanoku przez firmę Autosan. Jego poprzednikiem produkowanym z wykorzystaniem podwozia firmy Autosan był model Jelcz M083C Libero, a następcami są nieco zmodernizowane modele Autosan M09LE Sancity i Autosan Sancity 9LE. A0808MN Sancity oraz jego późniejsze wersje przeznaczone są do przewozów na liniach miejskich i trasach podmiejskich o niewielkim obciążeniu.

Historia autobusu[edytuj | edytuj kod]

Prototypy[edytuj | edytuj kod]

Jego korzenie sięgają 2000 roku, kiedy podczas Międzynarodowych Targów Poznańskich firma Autosan zaprezentowała prototyp niskowejściowego autobusu miejskiego Autosan A613MN Mini, zbudowanego w oparciu o podwozie Csepel 613.04 (stąd jego nazwa). Był to pierwszy autobus niskowejściowy firmy Autosan. Nadwozie wyposażono w otwierane do środka drzwi w układzie 1-2-0. Autobus napędzał 4-cylindrowy silnik Cummins B 135-20 Euro 2 o pojemności 5,9 dm³ i mocy maksymalnej 100 kW (136 KM), zblokowany z 6-biegową manualną skrzynią biegów ZF 6S-36. Miał on długość 7850 mm, szerokość 2400 mm i wysokość 2630 mm. Konstrukcję nośną nadwozia zbudowano ze stalowych rur o przekroju zamkniętym łączonych ze sobą poprzez spawanie. Dach i ściany boczne wykonano z aluminium, a ściany przednią i tylną z tworzyw sztucznych.

Wykonano 4 prototypy takich autobusów, z które trafiły m.in. do PKS Bydgoszcz. Autobus cieszył się dużym zainteresowaniem potencjalnych nabywców, lecz kłopoty firmy Csepel - dostarczającej podwozia tych autobusów spowodowały, że Autosan musiał oprzeć autobus o inne podwozie. Rozważano współpracę z turecką firmą "BMC", lecz ostatecznie Autosan postanowił opracować własne podwozie do tego modelu.

Zmodernizowany pojazd można było zobaczyć podczas Wystawy Komunikacji Miejskiej w Łodzi w 2002 r., już jako Autosan A0808MN Koliber[1]. Od poprzedniego modelu różnił się on innym wyglądem ściany przedniej oraz zwiększonym o 150 mm rozstawem osi. Długość wynosiła 8000 mm. Zastosowano 4-cylindrowy silnik Cummins ISBe-150 31 Euro 3 o mocy maksymalnej 110 kW (149 KM), współpracujący z mechaniczną, 6-stopniową skrzynią biegów ZF 6S-890. Stylizację wykonała sanocka firma projektowa Apis Atelier.

Wykonano 2 prototypowe egzemplarze tego autobusu, z czego jeden trafił w 2004 roku do MPK Opoczno. Także i ten model nie wszedł do produkcji.

Po utworzeniu firmy Polskie Autobusy, koordynującej rozwój firm i sprzedaż autobusów marek Autosan i Jelcz, w 2002 roku podjęto decyzję o specjalizacji w produkcji. W jej ramach produkcję autobusów miejskich, z nielicznymi wyjątkami dla miejskich odmian najmniejszych autobusów serii H7, przeniesiono do firmy Jelcz. Ze względu na kłopoty finansowe firmy Jelcz, prototyp autobusu Jelcz M083C Libero powstał dopiero w 2006 roku[2]. W 2007 roku zaprezentowano seryjną wersję tego modelu, a w 2008 roku rozpoczęto jego produkcję. Bazował on na podwoziu autobusu Autosan A0808T Gemini produkowanym w Sanoku.

Modele seryjne[edytuj | edytuj kod]

Autosan A0808MN Sancity - tył pojazdu

W październiku 2008 roku wraz z ogłoszeniem upadłości zakładów Jelcz produkcję tego modelu przejął Autosan (gdyż właścicielem praw do tej konstrukcji jest spółka Polskie Autobusy). Pojazd ten obecnie nosi nazwę Autosan A0808MN Sancity (oznaczenie fabryczne A0808MN.04.01) i został przedstawiony na kieleckich targach Transexpo 2008. W Sanoku w 2008 roku zbudowano co najmniej jeden egzemplarz tego autobusu, który nie posiada większych różnic stylistycznych w stosunku do Jelcza M083C. Autobus ten trafił do szwedzkiego odbiorcy. Produkcja seryjna modelu Autosan A0808MN Sancity rozpoczęta została pod koniec 2008 roku.

Konstrukcję podwozia modelu „Sancity” stanowi rama podłużnicowo-kratownicowa, połączona integralnie z nadwoziem. Konstrukcja nadwozia powstaje z nierdzewnych rur stalowych, łączonych ze sobą poprzez spawanie. Poszycie zewnętrzne stanowią blachy nierdzewne oraz tworzywa sztuczne w ścianie przedniej i tylnej, klejone do szkieletu. Klapy boczne oraz tylną wykonano z aluminium. W „Sancity” istnieje możliwość zastosowania m.in. klimatyzacji i monitoringu przedziału pasażerskiego.

Przednia oś portalowa firmy LAF została zawieszona na dwóch miechach pneumatycznych, dwóch amortyzatorach uzupełnionych stabilizatorem przechyłu. Tylny most napędowy firmy Meritor został zawieszony na czterech miechach pneumatycznych, czterech amortyzatorach wraz ze stabilizatorem przechyłu.

Do napędu modelu A0808MN.04.01 przewidziano silnik Cummins ISBe4 160B Euro 4 o mocy maksymalnej 118 kW (160 KM) osiąganej przy 2500 obr./min. Jednostka ta zblokowana jest z 6-biegową manualną skrzynią ZF 6S-700BO lub w wyposażeniu opcjonalnym z 6-biegową skrzynią automatyczną Allison T280R. W I kwartale 2009 roku do oferty dołączyła odmiana A0808MN.05.01 wyposażona w spełniający normę czystości spalin Euro 5, silnik Cummins ISB4.5e5 185B o mocy maksymalnej 136 kW (185 KM), który współpracuje z 6-biegową manualną skrzynią ZF 6S-1010BO lub podobnie jak wersja z silnikiem Euro 4 z automatyczną przekładnią Allison T280R.

Szacowany przez firmę Jelcz popyt krajowy na „Libero” wynosił około 50 sztuk rocznie. Sprzedaż w 2008 roku nowych egzemplarzy wyniosła 44 szt. (z prototypowymi modelami testowymi z lat 2006-2007 - 46 szt.), mimo bankructwa firmy Jelcz w październiku 2008 roku. Podobny poziom sprzedaży zakładała firma Autosan z modelem „Sancity”. Autobusy niskowejściowe są również popularne na rynku Szwedzkim i Słowackim, gdzie Autosan eksportuje swoje pojazdy.

W 2009 roku rozpoczęto produkcję modelu A0808MN wyposażonego w instalację elektryczną w całości opartą o magistralę CAN. Pierwszy tak zmodernizowany egzemplarz trafił do MZK Kutno.

Wersje autobusów serii A0808MN Sancity[edytuj | edytuj kod]

  • A0808MN.04.01 - wersja wyposażona w silnik Cummins ISBe4 160B Euro 4.
  • A0808MN.05.01 - wersja wyposażona w silnik Cummins ISB4.5e5 185B Euro 5.

Autosan M09LE Sancity / Autosan Sancity 9LE[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Autosan M09LE Sancity z MPK Kraków na Małym Rynku w Krakowie
Autosan Sancity 9LE z MKS Sanok

W II kwartale 2009 roku, przy okazji homologacji autobusu z silnikiem spełniającym normę Euro 5 zmieniono nazwę tego modelu na Autosan M09LE Sancity[3]. Czasem jest on nazywany Sancity 9. Wprowadzono wówczas deskę rozdzielczą Siemens VDO oraz sterowanie manualnej skrzyni biegów ZF 6S-1010BO za pomocą joysticka w miejsce dotychczasowego długiego drążka. Zmiany objęły również układ jezdny, gdzie zastosowano nowy most napędowy firmy DANA. 16 września 2009 roku na targach Transexpo 2009 w Kielcach zaprezentowano wersję modelu M09LE Sancity wyposażoną w silnik Cummins ISB4.5EV 185B spełniający normę czystości spalin EEV. W październiku 2010 roku zmieniono oznaczenie tego modelu na Autosan Sancity 9LE oraz przeprowadzono modernizację, polegającą na zastosowaniu nowego wzoru ściany czołowej oraz tylnej. Zmiany te mają na celu unifikację stylistyki z większymi autobusami serii Autosan Sancity 12Lx. Pierwszymi odbiorcami zmodernizowanych pojazdów są przedsiębiorstwa ZMKS Jasło[4] oraz MKS Sanok. W tym samym okresie wprowadzono do oferty wersję o układzie drzwi 1-1-0[5], stworzoną w celu spełnienia oczekiwań odbiorców ze Szwecji, obsługujących linie podmiejskie i lokalne. Wyposażenie dodatkowe modelu Sancity 9LE obejmuje klimatyzator stanowiska kierowcy lub przestrzeni pasażerskiej, poręcze malowane proszkowo, system liczenia pasażerów oraz instalację gaśniczą komory silnika[6]. 17 września 2013 podczas targów Transexpo 2013 zaprezentowano model Sancity 9LE wyposażony w spełniający wymagania normy emisji spalin Euro 6 silnik Cummins ISB4.5E6 210B o mocy maksymalnej 154 kW (210 KM)[7].

Użytkownicy modelu[edytuj | edytuj kod]

Prototypy są obecnie eksploatowane przez następujące przedsiębiorstwa:

Państwo Miasto Operator Model Rok produkcji Liczba
Polska Bydgoszcz PKS Autosan A613MN Mini 2000
2003
2
Opoczno MPK Autosan A0808MN Koliber 2002 1
Radom PPKS Autosan A613MN Mini 2000 1
Suma 4

Modele seryjne są obecnie eksploatowane przez następujące przedsiębiorstwa:

Państwo Miasto Operator Model Rok produkcji Liczba
Islandia Brak danych Brak danych Autosan M09LE Sancity 2010 1[8]
Polska Bielsko-Biała Starostwo powiatowe Autosan Sancity 9LE 2011 12
Brodnica PGK Autosan M09LE Sancity 2009 1
Ciechanów ZKM Autosan A0808MN.04.01 Sancity
Autosan M09LE Sancity
2009 4
Elbląg PKS Autosan M09LE Sancity
Autosan Sancity 9LE
2010-2011 2
Grodzisk Mazowiecki PKS Autosan M09LE Sancity
Autosan Sancity 9LE
2009
2011
4[9]
Jasło ZMKS Autosan Sancity 9LE 2010 2
Kraków MPK Autosan M09LE Sancity 2009-2010 8[10]
Kraśnik MPK Autosan Sancity 9LE 2011 1
Krosno MKS Autosan Sancity 9LE 2010-2011 10
Kutno MZK Autosan A0808MN.04.01 Sancity
Autosan M09LE Sancity
2009-2010 2
Lublin MPK Autosan Sancity 9 LE 2012 20[11]
Nowy Sącz MPK Autosan Sancity 9LE 2011 10
Nowy Targ MZK Autosan Sancity 9LE 2010 9
Sandomierz ZKM Autosan Sancity 9LE 2012 6
Sanok Autosan Autosan M09LE Sancity 2009 1
Sanok MKS Autosan Sancity 9LE 2010 2
Sochaczew ZKM Autosan M09LE Sancity 2009 1
Szczytno ZKM Autosan Sancity 9LE 2012/13 1
Świdnica MPK Autosan A0808MN.04.01 Sancity
Autosan Sancity 9LE
2009
2011
3
Tarnobrzeg MKS Autosan Sancity 9LE 2010 1
Żagań MZK Autosan Sancity 9LE 2011-2012 6
Żary PKS Autosan M09LE Sancity 2009 2
Szwecja Kalmar Bergkvarabuss Autosan M09LE Sancity 2010 3[12]
Vadstena Vadstena Buss Autosan A0808MN.04.01 Sancity 2008 1
Vanersborg VL-Buss Autosan A0808MN.05.01 Sancity 2009 1
Włochy Brak danych Brak danych Autosan M09LE Sancity
Autosan Sancity 9LE
2009-2010 5[13]
Suma 94/114

Przypisy

  1. Łukasz Supel: Ocalić od zapomnienia: Polskie Autobusy z Sanoka. InfoBus, 12 czerwca 2007. [dostęp 2 lutego 2009].
  2. Łukasz Supel: Ocalić od zapomnienia: Współczesność w Jelczu. InfoBus, 2 października 2007. [dostęp 2 lutego 2009].
  3. Dariusz Więcławski: Przełomowy rok Autosana. InfoBus, 19 sierpnia 2009. [dostęp 22 sierpnia 2009].
  4. Zbigniew Rafalski: Nowe Autosany w ZMKS Jasło. InfoBus, 16 grudnia 2010. [dostęp 26 stycznia 2011].
  5. Historia Autosanu - Rok 2010. autosan.cba.pl, 8 października 2010. [dostęp 27 października 2010].
  6. Autosan Sancity 9LE - Prospekt. Autosan SA, 2010.
  7. Historia Autosanu - Rok 2013. autosan.cba.pl, 20 września 2013. [dostęp 20 września 2013].
  8. Aleksander Kierecki: Autosan jedzie do Islandii!. InfoBus, 13 maja 2010. [dostęp 1 czerwca 2010].
  9. Aktualności AUTOSAN S.A. – listopad 2009. etransport.pl, 19 listopada 2009. [dostęp 24 listopada 2009].
  10. MPK S.A. kupuje nowe autobusy. MPK Kraków, 26 marca 2009. [dostęp 22 sierpnia 2009].
  11. Dojechały nowe autosany. Po terminie. ZTM liczy karę. Gazeta.pl, 31 października 2012. [dostęp 2 listopada 2012].
  12. Databas - Autosan. Svensk Busshistoria. [dostęp 24 stycznia 2012].
  13. Aleksander Kierecki: Autosan: to był przełomowy rok. InfoBus, 9 lutego 2011. [dostęp 13 maja 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ciężarówki Świata (roczniki 2001, 2002), Wyd. Print Shops Prego - Polska, Warszawa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]