Boże Narodzenie na Ukrainie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Boże Narodzenie na Ukrainie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że na Ukrainie święta Bożego Narodzenia są obchodzone w innym terminie niż w Polsce, ze względu na różnicę pomiędzy kalendarzem gregoriańskim, stosowanym w życiu codziennym, a kalendarzem juliańskim, według którego cerkwie prawosławne i Ukraińska cerkiew greckokatolicka wyznaczają daty świąt.

Wigilia[edytuj | edytuj kod]

Kutia w makutrze

Na Ukrainie nazywana jest "Swiatyj Weczir" (Святий Вечір), "Bahatyj Weczir" (Багатий Вечір), "Bahata Kutia" (Багата Кутя) albo "Wilija" (Вілія), obchodzi się ją 6 stycznia.

Obchodzona jest podobnie jak w Polsce. Pod stół wigilijny zawsze wkłada się siano, które ma się tam znajdować aż do święta Jordan. Wieczerzę rozpoczyna się wraz z ukazaniem się pierwszej gwiazdy - modlitwą, następnie głowa domu składa życzenia wszystkim gościom, dzieląc się z nimi prosforą - specjalnym chlebkiem poświęconym w cerkwi. Podczas wieczerzy na stole znajduje się 12 potraw, między innymi gołąbki z kaszą gryczaną i gołąbki z ziemniakami, sos grzybowy, ryba, kompot z suszonych owoców, barszcz, jednak najważniejszym z dań jest kutia. Przyrządza się ją zwykle z gotowanych ziaren pszenicy lub jęczmienia (wyjątkiem jest południe Ukrainy, gdzie robi się ją z ryżu) z dodatkiem miodu, maku i bakalii. Na deser podaje się ciasto i pączki.

Na czterech rogach stołu układa się cebule czosnku, w celu odpędzenia złych duchów. Po kolacji w części rodzin odkłada się odrobinę pożywienia dla duchów przodków, które zlatują się na kolację wigilijną.

Po kolacji młodzież zajmuje się zabawami i różnego rodzaju wróżbami.

Ciekawostką jest to, że w czasie wigilii wspomina się zmarłych członków rodziny, a w dzień wigilijny udaje się na cmentarz i zapala świece lub znicze na grobach bliskich.

Wieczorem większość ludzi udaje się do cerkwi na Wełyke Poweczirja.

Boże Narodzenie[edytuj | edytuj kod]

Ikona "Pokłon Trzech Króli"
Ikona "Pokłon Trzech Króli"

Boże Narodzenie, zwane Rizdwem (Різдво), jest obchodzone 7 stycznia. Zarówno ten dzień, jak i następny - 8 stycznia, zwany "Połohom Bohorodyci" lub "Synaksą", to czas odwiedzin krewnych i znajomych. Każdy dzień rozpoczyna się wizytą w cerkwi. Nie ma tam tradycji urządzania żłóbka, natomiast wierni wchodząc do cerkwi całują ikonę Bożego Narodzenia. Obok ikonostasu cerkwi stoją choinki.

W święta pojawia się wiele grup kolędniczych odwiedzających domy, i śpiewających kolędy. Wśród kolędników zawsze musi być "Koza", "Pastuch", "Cygan", "Żyd", "Lekarz", "Żołnierz" i "Śmierć". Przywódca grupy kolędniczej zawsze nosi na kiju wielką gwiazdę, on też przyjmuje wynagrodzenie za kolędę i dzieli je wśród kolędników.

Powiązane święta[edytuj | edytuj kod]

13 stycznia obchodzona jest Małanka (ukr. Маланка - jest to odpowiednik polskiego "Sylwestra", w ten dzień organizuje się zabawy taneczne zwane "małankami" (od św. Melanii - patronki tego dnia). Następny dzień (14 stycznia) to "Staryj Nowyj Rik", czyli odpowiednik Nowego Roku. W dniu 18 stycznia przed swiętem "Jordan" obchodzony jest "Szczedryj Weczir". W tym dniu obowiązuje srogi post. Wieczorem przygotowuje się tradycyjną kolację. Tradycyjną potrawą tego wieczoru jest kutia, naleśniki oraz pierogi z serem, kapustą i z grzybami. Charakterystyczne dla tego święta są tzw. szczedriwki – pieśni obrzędowe zawierające życzenia urodzaju, zdrowia i dostatku w przyszłym roku.

Okres świąteczny kończy 19 stycznia święto Chrztu Pańskiego czyli popularny "Jordan", zwane też "Wodochreszczem", "Chreszczeniem" lub "Epifanią". W ten dzień po Boskiej Liturgii z cerkwi wyrusza procesja do najbliższego jeziora lub rzeki, gdzie następuje poświęcenie wody. Kapłan trójramiennym świecznikiem robi znak krzyża nad wodą, zanurza go trzykrotnie w wodzie, błogosławiąc ją. Taką poświęconą wodę wierni czerpią z przerębla i zabierają do domu, skrapiając nią następnie zabudowania oraz zwierzęta domowe i hodowlane.

Po błogosławieństwie wody najodważniejsi uczestnicy wskakują do niej, co ma chronić cały rok przed chorobami.