Brom

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: Brom – bohater książki Eragon.
Se – Br – Kr
 
Cl
Br
I  
 
 

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.* Brom, Br, 35
Własności metaliczne halogen
Grupa, okres, blok 17 (VIIA), 4, p
Gęstość, twardość 3119 kg/m³, bd
Wygląd
Kolor czerwonobrunatny
Własności atomowe
Masa atomowa 79,904 u
Promień atomowy (obl.) 115 (94) pm
Promień kowalencyjny 114 pm
Promień van der Waalsa 185 pm
Konfiguracja elektronowa [Ar]4s23d104p5
e- na poziom energetyczny 2, 8, 18, 7
Stopień utlenienia ±1, 3, 5, 7
Własności kwasowe tlenków silnie kwasowe
Struktura krystaliczna rombowa
Własności fizyczne
Stan skupienia ciekły
Temperatura topnienia 265,8 K
(-7,3 °C)
Temperatura wrzenia 332 K
(59°C)
Objętość molowa 19,78×10-6 m³/mol
Ciepło parowania 15,438 kJ/mol
Ciepło topnienia 5,286 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 5800 Pa (280,1 K)
Prędkość dźwięku 206 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność 2,96 (Pauling)
2,74 (Allred)
Ciepło właściwe 480 J/(kg*K)
Przewodność właściwa bd
Przewodność cieplna 0,122 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny 1139,9 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny 2103 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny 3470 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny 4560 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny 5760 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny 8550 kJ/mol
VII Potencjał jonizacyjny 9940 kJ/mol
VIII Potencjał jonizacyjny 18600 kJ/mol

Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
77Br {syn.} 57,0 godz w.e.   77Se
79Br 50,69% stabilny izotop z 44 neutronami
81Br 49,31% stabilny izotop z 46 neutronami
82Br {syn.} 35,3 godz β-   82Kr

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Brom (Br, łac. bromium) – pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy fluorowców w układzie okresowym.

Posiada 4 izotopy 77, 79, 81 i 82, z których 79 i 81 są trwałe i występują w proporcji niemal 1:1 w bromie występującym w przyrodzie.

Spis treści

[edytuj] Właściwości fizyczne

Zapach: ostry, nieprzyjemny zapach

Patrz: tabela obok.

[edytuj] Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach śladowych 0,37 ppm, głównie jako zanieczyszczenie piasku morskiego i pokładów soli kamiennej. Większe jego ilości (65 ppm) występują w wodzie morskiej. W obu przypadkach występuje on w formie bromku sodu.

[edytuj] Związki bromu

Najbardziej znane jego związki: bromowodór – po rozpuszczeniu w wodzie bardzo silny kwas, oraz jego sole bromek sodu, bromek potasu, duże znaczenie w chemii organicznej mają jego sole fluorkowe NaBrFx x=4,5,6, które są bardzo dobrymi grupami odchodzącymi w reakcjach podstawienia nukleofilowego.

[edytuj] Zastosowanie

Stosuje się go w wielu reakcjach np. do syntezy bromków alkilowych, które są bardziej reaktywne od odpowiednich chlorków. Bromek srebra jest masowo wykorzystywany w technikach litograficznych i fotograficznych.

[edytuj] Znaczenie biologiczne

Brom jest obecny we wszystkich organizmach w ilościach zbliżonych do jego stężenia w wodzie morskiej (ok. 50 ppm), nie odgrywa on jednak żadnej roli w procesach życiowych.

W dużych ilościach czysty brom jest silnie toksyczny. Jony bromkowe Br- są nieszkodliwe, o ile ich stężenie nie przekracza tego obecnego w wodzie morskiej. Bromki sodu i potasu posiadają silnie negatywny wpływ na popęd płciowy mężczyzn, gdyż blokują wytwarzanie testosteronu. Najsilniejszą taką właściwość przejawia bromek potasu, który bardzo szybko i skutecznie blokuje receptory hormonu luteinizującego odpowiedzialnego za produkcję testosteronu.

[edytuj] Historia

W 1825 r. podczas wakacji, student pierwszego roku chemii w Heidelbergu, Karl Löwig otrzymał pierwszy raz nowy pierwiastek, jednak nie wiedział, czym jest ta substancja przypominająca chlor. Dopiero w 1826 r. Antoine Balard ogłosił w wynikach swoich badań odkrycie nowego pierwiastka.

Jako pierwszy polską nazwę – brom – zaproponował Filip Walter.

[edytuj] Ciekawostki

Według różnych niepotwierdzonych relacji miał być używany w różnych instytucjach w celu zmniejszenia popędu płciowego u mężczyzn, jednak ze względu na silną toksyczność tej substancji jest to zupełnie nieprawdopodobne. Zbiorowe podawanie bromu łatwo mogło się skończyć przedawkowaniem i w rezultacie uszkodzeniem organów wewnętrznych, a nawet śmiercią osób przyjmujących tę substancję.

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Brom
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Brom”
Utwórz książkę