Brom

Właściwości fizyczne
Ciepło parowania	15,438 kJ/mol
Ciepło topnienia	5,286 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	5800 Pa (280,1 K)
Ciepło właściwe	480 J/(kg·K)
Przewodność cieplna	0,122 W/(m·K)
Układ krystalograficzny	rombowy
Prędkość dźwięku	206 m/s (293,15 K)
Objętość molowa	19,78×10−6 m³/mol

Właściwości atomowe
Promień; • atomowy; • walencyjny; • van der Waalsa	; 115 (obl. 94) pm; 114 pm; 185 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ar]4s23d104p5
Zapełnienie powłok	2, 8, 18, 7; (wizualizacja powłok)
Elektroujemność; • w skali Paulinga; • w skali Allreda	; 2,96; 2,74
Potencjały jonizacyjne	I 1139,9 kJ/mol; II 2103 kJ/mol; III 3470 kJ/mol

	Brom
	selen ← brom → krypton
	Wygląd
	czerwonobrunatny
	Brom (ok. 2 g, czystość 99,8%) w szklanej ampułce zatopionej w szkle akrylowym.
	Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	brom, Br, 35; (łac. bromium)
Grupa, okres, blok	17, 4, p
Stopień utlenienia	±I, III, V, VII
Właściwości metaliczne	niemetal – fluorowiec
Właściwości tlenków	silnie kwasowe
Masa atomowa	79,904 u
Stan skupienia	ciekły
Gęstość	3119 kg/m³
Temperatura topnienia	−7,35 °C
Temperatura wrzenia	59 °C
Numer CAS	7726-95-6
PubChem	24408
Właściwości atomowe
Promień; • atomowy; • walencyjny; • van der Waalsa	; 115 (obl. 94) pm; 114 pm; 185 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ar]4s23d104p5
Zapełnienie powłok	2, 8, 18, 7; (wizualizacja powłok)
Elektroujemność; • w skali Paulinga; • w skali Allreda	; 2,96; 2,74
Potencjały jonizacyjne	I 1139,9 kJ/mol; II 2103 kJ/mol; III 3470 kJ/mol
Właściwości fizyczne
Ciepło parowania	15,438 kJ/mol
Ciepło topnienia	5,286 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	5800 Pa (280,1 K)
Ciepło właściwe	480 J/(kg·K)
Przewodność cieplna	0,122 W/(m·K)
Układ krystalograficzny	rombowy
Prędkość dźwięku	206 m/s (293,15 K)
Objętość molowa	19,78×10−6 m³/mol
Najbardziej stabilne izotopy
Niebezpieczeństwa
MSDS	Zewnętrzne dane MSDS
	Globalnie Zharmonizowany System; Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów
	Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI
Zwroty H	H314, H330, H400
Zwroty EUH	brak zwrotów EUH
Zwroty P	P260, P273, P280, P284, P305+P351+P338, P310
	Europejska klasyfikacja substancji
	Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI
Zwroty R	R26, R35, R50
Zwroty S	S1/2, S7/9, S26, S45, S61
	NFPA 704
	0 3 0 OX
Numer RTECS	EF9100000
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło brom w Wikisłowniku

Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: Brom – bohater książki Eragon.

Brom (Br, gr. βρῶμος, brómos, oznacza "mocno pachnący" lub "smród", łac. bromium, ang. bromine)^[5] – pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy fluorowców w układzie okresowym. W warunkach normalnych jest brunatnoczerwoną cieczą o ostrym, nieprzyjemnym zapachu zbliżonym do zapachu chloru. Znane są 4 izotopy bromu o liczbach masowych 77, 79, 81 i 82, z których 79 i 81 są trwałe i występują w naturze w prawie tej samej ilości (50,6:49,4^[6]).

Występowanie [edytuj]

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach śladowych 0,37 ppm (wagowo, 1,6·10^-4^[6]), głównie jako zanieczyszczenie piasku morskiego i pokładów soli kamiennej. Większe jego ilości (65 ppm) występują w wodzie morskiej. W obu przypadkach występuje on w formie bromku sodu.

Związki bromu [edytuj]

Osobna strona: Kategoria:Związki bromu.

Najbardziej znane jego związki: bromowodór – po rozpuszczeniu w wodzie bardzo silny kwas, oraz jego sole bromek sodu, bromek potasu, duże znaczenie w chemii organicznej mają jego sole fluorkowe NaBrF_x x=4,5,6, które są bardzo dobrymi grupami odchodzącymi w reakcjach podstawienia nukleofilowego.

Zastosowanie [edytuj]

Stosuje się go w wielu reakcjach np. do syntezy bromków alkilowych, które są bardziej reaktywne od odpowiednich chlorków. Bromek srebra jest masowo wykorzystywany w technikach litograficznych i fotograficznych. Bromek potasu był szeroko stosowanym środkiem w Wojsku Polskim mającym na celu tłumienie napięcia seksualnego u żołnierzy.

Znaczenie biologiczne [edytuj]

Brom jest obecny we wszystkich organizmach w ilościach zbliżonych do jego stężenia w wodzie morskiej (ok. 50 ppm), nie odgrywa on jednak żadnej roli w procesach życiowych^{[potrzebne źródło]}.

W dużych ilościach czysty brom jest silnie toksyczny. Jony bromkowe Br^- są nieszkodliwe, o ile ich stężenie nie przekracza tego obecnego w wodzie morskiej. Bromki sodu i potasu mają silnie negatywny wpływ na popęd płciowy mężczyzn, gdyż blokują wytwarzanie testosteronu. Najsilniejszą taką właściwość przejawia bromek potasu, który bardzo szybko i skutecznie blokuje receptory hormonu luteinizującego odpowiedzialnego za produkcję testosteronu.

Izotopy [edytuj]

Brom-82 [edytuj]

Ulegając rozpadowi emituje promieniowanie beta o energii 444 keV (98,3%) i promienie gamma o energiach 221-1960 keV^[6]. Używany w defektoskopii, badaniach szczelności i hydrobiologicznych.

Wykazuje średnią radiotoksyczność. Brak narządu krytycznego (całe ciało). Dopuszczalne skażenie 370 kBq^[6].

Historia [edytuj]

W 1825 r. podczas wakacji, student pierwszego roku chemii w Heidelbergu, Karl Löwig otrzymał pierwszy raz nowy pierwiastek, jednak nie wiedział, czym jest ta substancja przypominająca chlor. Dopiero w 1826 r. Antoine Balard ogłosił w wynikach swoich badań odkrycie nowego pierwiastka.

Jako pierwszy polską nazwę – brom – zaproponował Filip Walter.

Zobacz też [edytuj]

Przypisy [edytuj]

↑ ^1,0 ^1,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Brom (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2011-10-01].
↑ Brom (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-01].
↑ Brom – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
↑ Brom (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-10-01].
↑ Edward Turner: Elements of chemistry: including the recent discoveries and doctrines of the science. 1828, s. 467. Cytat: The name first applied to it by its discoverer is muride; but it has since been changed to brome..from the Greek βρῶμος signifying a strong or rank odour. This appellation may in the English language be properly converted into that of Bromine. (ang.)
↑ ^6,0 ^6,1 ^6,2 ^6,3 Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982, s. 35. ISBN 8311067236. (pol.)

[GHS-ESIS-1] 1,0 ^1,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Brom (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2011-10-01].

[Aldrich-US-2] Brom (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-01].

[PubChem-3] Brom – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.

[Aldrich-4] Brom (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-10-01].

[5] Edward Turner: Elements of chemistry: including the recent discoveries and doctrines of the science. 1828, s. 467. Cytat: The name first applied to it by its discoverer is muride; but it has since been changed to brome..from the Greek βρῶμος signifying a strong or rank odour. This appellation may in the English language be properly converted into that of Bromine. (ang.)

[1000slow-6] 6,0 ^6,1 ^6,2 ^6,3 Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982, s. 35. ISBN 8311067236. (pol.)

[3]

[1]

[4]

[2]

[5]

[6]

Brom

Spis treści

Występowanie [edytuj]

Związki bromu [edytuj]

Zastosowanie [edytuj]

Znaczenie biologiczne [edytuj]

Izotopy [edytuj]

Brom-82 [edytuj]

Historia [edytuj]

Zobacz też [edytuj]

Przypisy [edytuj]

Menu nawigacyjne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach