Hawker Sea Fury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hawker Sea Fury
Hawker Sea Fury
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent Hawker Siddeley
Typ samoloty myśliwsko-bombowy
Konstrukcja całkowicie metalowa
Załoga 1
Historia
Data oblotu 21 lutego 1945
Lata produkcji 19461950
Wycofanie ze służby 1956
Dane techniczne
Napęd 1 tłokowy silnik gwiazdowy Bristol Centaurus 18
Moc 2450 KM
Wymiary
Rozpiętość 11,71 m
Długość 10,57 m
Wysokość 4,84 m
Powierzchnia nośna 26,05 m²
Masa
Własna 4190 kg
Startowa 5670 kg
Osiągi
Prędkość maks. 740 km/h
Prędkość wznoszenia 14,1 m/s
Pułap 10900 m
Zasięg 1680 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4 działka Hispano-Suiza kal. 20 mm
907 kg bomb lub 8 rakiet kal. 76 mm po 27 kg
Użytkownicy
Wielka Brytania, Australia, Birma, Kanada, Kuba, Egipt, Niemcy, Irak, Holandia, Pakistan
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Hawker Sea Fury - brytyjski pokładowy samolot myśliwski z okresu po II wojnie światowej. Był jednym z najszybszych seryjnie produkowanych jednosilnikowych samolotów z silnikiem tłokowym i ostatnim samolotem śmigłowym, który zestrzelił myśliwiec o napędzie odrzutowym.

Powstanie konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

W 1942 roku Sydney Camm, główny konstruktor wytwórni Hawker, pracował nad koncepcją stworzenia samolotu myśliwskiego o lekkiej konstrukcji, nie ustępującej osiągami dotychczas istniejącym samolotom. Przyczyną, dla której podjęto te prace, był fakt, że do tej pory wraz ze wzrostem osiągów samolotu zawsze rosła też jego masa w związku z wymogami co do konstrukcji, silnika czy uzbrojenia. Camm zaproponował zmianę konstrukcyjną płatowca Tempest poprzez usunięcie centralnych segmentów skrzydeł. Dzięki zmniejszeniu w ten sposób masy samolotu miałaby poprawić się zwłaszcza jego zwrotność. Zmiany miały też objąć kadłub i polegać na podniesieniu do góry kabiny pilota, przez co poprawiłaby się widoczność, oraz usterzenie maszyny. Rozważano trzy warianty napędzane trzema różnymi silnikami:

W tym czasie brytyjskie Ministerstwo Lotnictwa ogłosiło wymagania F.6/42 na nowy myśliwiec o wysokich osiągach, dla których inspiracją było poznanie osiągów niemieckiego samolotu Fw 190, który wylądował przypadkowo w Anglii. W styczniu 1943 kierownictwo wytwórni zdecydowało o dostosowaniu nowej konstrukcji do specyfikacji Air Ministry. Ministerstwo Lotnictwa zainteresowało się tym projektem i wydało specjalnie dla niego nową specyfikację F.2/43 (w styczniu 1943 roku), gdzie jako napęd wskazano silnik Bristol Centaurus XII. Camm dodatkowo parę miesięcy później przekonał Admiralicję, że jego projekt spełnia też wymagania marynarki brytyjskiej F.7/43 na pokładowy samolot myśliwski. Przy pracy nad projektem miały współpracować wytwórnie Hawker i Boulton-Paul, Hawker nad wersją lądową a Boulton-Paul nad wersją morską.

Rozważano również inny napęd samolotu. Ostatecznie zamówiono 6 prototypów, dwa napędzane silnikiem Griffon, jeden Centaurus XII, dwa Centaurus XXII i jeden do testów samego płatowca.

Hawker Fury[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy prototyp (NX798) został oblatany 1 września 1944 roku, napędzany był silnikiem Bristol Centaurus XII z 4-łopatowym śmigłem Rotol. Testy wykazały wyśmienite właściwości. W kwietniu 1944 roku zamówiono 200 maszyn wersji lądowej pod nazwą Hawker Fury dla RAF i 200 maszyn dla Royal Navy, nazwanych Sea Fury, przy czym 100 maszyn miała zbudować wytwórnia Boulton-Paul.

RAF rozważał skierowanie do produkcji Fury z silnikiem Centaurus, ale wobec zakończenia wojny i rozwoju samolotów odrzutowych zrezygnowano z tego. Samoloty zbudowano w małej liczbie dla sił powietrznych Iraku, Egiptu i Pakistanu. Pierwszy prototyp wyposażono w silnik Centaurus XVIII i sprzedano do Egiptu, a trzeci prototyp (NX802), w ten sam silnik i sprzedano do Pakistanu. W grudniu 1946 roku, rząd Iraku zamówił 30 samolotów Fury, dostarczono je w 1948 roku. W 1949 roku sprzedano ponadto 2 dwumiejscowe samoloty treningowe. W 1953 roku zamówiono i dostarczono kolejnych 25 samolotów bojowych oraz 2 maszyny dwumiejscowe. Wszystkie były napędzane silnikiem Centaurus XVIII z pięciołopatowym śmigłem.

Dalej rozwijano wyłącznie wersję morską Sea Fury dla marynarki wojennej.

Sea Fury[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy prototyp myśliwca pokładowego (SSR661) oblatano 21 lutego 1945 roku. Był napędzany silnikiem Bristol Centaurus XII z czterołopatowym śmigłem, miał już hak do lądowania pod sterem kierunku, ale jeszcze nieskładane skrzydła. Drugi prototyp (SSR666) był napędzany silnikiem Centaurus XV o mocy 2550 KM z 5-łopatowym śmigłem i miał już składane hydraulicznie skrzydła. Pierwsza maszyna wyprodukowana przez wytwórnię Boulton-Paul (VB857) była taka sama jak drugi prototyp i została oblatana 31 stycznia 1946 roku.

Ponieważ zakończyła się w tym czasie wojna, całkowicie zrezygnowano z produkcji wersji lądowej dla RAF, a zamówienie na wersję morską okrojono do 100 sztuk i zrezygnowano w ogóle z produkcji w wytwórni Boulton-Paul.

Wersje samolotu[edytuj | edytuj kod]

  • Mk.X — pierwsza myśliwska wersja seryjna, zbudowana w liczbie 50 sztuk. Była prawie identyczna z drugim prototypem, ale hak do lądowania był już dłuższy. Pierwsze egzemplarze miały jeszcze śmigło czterołopatowe. Uzbrojenie stanowiły 4 działka kal. 20 mm, które mogły strzelać albo parami albo wszystkie naraz. Pierwszą seryjną maszynę oblatano 7 września 1946 roku. Testy na lotniskowcu HMS "Victorious" trwały w zimie 1946 r. Na jaw wyszły problemy z hakiem do lądowania i jego mocowanie musiało zostać wzmocnione. Na wiosnę 1947 roku uznano, że samolot jest gotowy do służby.
  • Mk.11 (F.B.11) — wersja myśliwsko-bombowa. Mogła przenosić do 454 kg uzbrojenia w postaci bomb, rakiet, pojemników z napalmem albo dodatkowych zbiorników paliwa. Wydłużono w niej hak do lądowania. Wyprodukowano 615 egzemplarzy. Pozostawała w służbie do 1953 roku.
  • T Mk.20 — dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa. Pierwsza maszyna tej wersji, VX818, oblatana 15 stycznia 1948 roku, miała jeszcze osobne kabiny dla pilota i ucznia, ale po uszkodzeniu tylnej kabiny w jednym z lotów, zamontowano jedna wspólną, dość długą osłonę dla obu osób. Dla instruktora ponadto zainstalowano peryskopowy system obserwacji. Uzbrojenie zmniejszono do 2 działek 20 mm. Zbudowano 60 maszyn tej wersji, dodatkowo różniły się od prototypu tym, że nie miały haka do lądowania. Rozważano zbudowanie wersji rozpoznawczej, ale porzucono ten pomysł.
  • Mk.50 i Mk.51 — wersja dla lotnictwa holenderskiego. Zbudowano 24 maszyny w Wielkiej Brytanii a na licencji w wytwórni Fokker wyprodukowano ponadto 210 sztuk pod oznaczeniem Mk.51.
  • Mk.60 — jednomiejscowa eksportowa wersja myśliwsko-bombowa dla Pakistanu. Zbudowano 87 sztuk w latach 1949 - 1950. Do tej wersji przebudowano też 11 maszyn wersji Mk.11 i prototyp.
  • Mk.61 — eksportowa, dwumiejscowa wersja szkolna-treningowa dla Pakistanu. Zbudowano 5 maszyn i dostarczono razem z Mk.60.

Wykorzystanie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze Hawker Sea Fury weszły do służby na lotniskowcach Royal Navy w 1947 roku. Była to wersja Mk.X, wyposażono w nią 5 dywizjonów Fleet Air Arm: 778, 802, 803, 805 i 807. Samoloty F.B.11 również służyły w lotnictwie Marynarki aż do 1953 roku kiedy wprowadzono do linii pierwsze odrzutowce Hawker Sea Hawk.

Hawker Sea Fury, stacjonujące na lotniskowcach HMS Theseus, Ocean i Glory, od 1950 roku brały udział w wojnie w Korei. Używano ich głównie do ataków na cele naziemne. Jednak 9 sierpnia 1952 r., kpt. P. Hoagy Carmichael z 800 Dywizjonu FAA zestrzelił myśliwiec odrzutowy MiG-15. Był to ostatni w historii przypadek zestrzelenia myśliwca odrzutowego przez samolot napędzany silnikiem tłokowym i jednocześnie jedyne zwycięstwo brytyjskiego lotnika używającego brytyjskiego samolotu w wojnie koreańskiej[1].

Oprócz Marynarki Brytyjskiej Sea Fury służyły też w marynarce holenderskiej w latach 1950-1959. W 1949 i 1950 roku 31 samolotów Mk.11 przekazano dla lotnictwa Australii. Ponadto pewną liczbę Sea Fury przekazano do Kanady. Samoloty australijskie z lotniskowca HMAS Sydney również brały udział w konflikcie koreańskim.

Wersje Mk.60 i Mk.61 budowano specjalnie dla Pakistanu. Pierwsze egzemplarze trafiły tam już w 1949 roku. W 1949 roku Egipt zamówił 20 Sea Fury i dostarczono je do 1951 roku. Brały one udział w wojnie o Kanał Sueski jeszcze w 1956 roku.

W 1957 roku, pewna liczba egzemplarzy Sea Fury w wersjach Mk.10, Mk.11 i Mk.20 wróciła do wytwórni Hawker, gdzie 18 Mk.11 i 3 Mk.20, po remoncie, sprzedano w 1958 roku do Birmy. Kolejne 11 Mk.11 i 2 Mk.20 w 1958 roku sprzedano na Kubę. W 1961 roku wzięły one udział w obronie przed inwazją w Zatoce Świń. 18 Mk.20 sprzedano w 1959-60 do Niemiec, gdzie przebudowano je na latające cele dla Luftwaffe.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. David Mondey The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II, Bounty Books, 2006, ISBN 978-0-7537-1462-1
  2. Fleet Air Arm Archive [dostęp 10 kwietnia 2009]
  3. War Eagles Air Museum [dostęp 11 kwietnia 2009]