Kadyny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Kadyny
Kadyny
Kadyny
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Tolkmicko
Liczba ludności (2011) ok. 450
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 82-340
Tablice rejestracyjne NEB
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Kadyny"
Kadyny
54°17′52″N 19°29′17″E / 54.29778, 19.48806Na mapach: 54°17′52″N 19°29′17″E / 54.29778, 19.48806
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kadyny (niem. Kadinen / Cadinen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Tolkmicko.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne – Stadnina Koni Kadyny[1]. W 1994 po przekształceniu jako Stadnina Koni Skarbu Państwa Kadyny[2]. Zlikwidowana w 2009 roku.

Spis treści

[edytuj] Położenie

Kadyny położone są nad Zalewem Wiślanym, około 23 km od Elbląga, na obszarze Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej i Rezerwatu Kadyński las. Miejscowość znajduje się na trasie Kolei Nadzalewowej.

[edytuj] Komunikacja i transport

[edytuj] Transport drogowy

[edytuj] Transport kolejowy

[edytuj] Transport wodny

  • Przystań w Kadynach

Przystań znajduje się na terenie kompleksu rekreacyjnego "Srebrna Riwiera", korzystać z niej mogą jednostki o małym zanurzeniu.

[edytuj] Historia

Na wzniesieniach Wysoczyzny Elbląskiej w czasach średniowiecznych znajdował się gród staropruskiego plemienia Pomezanów, który został podbity przez Krzyżaków. W pobliżu ruin grodziska zakon założył wieś Kadyny, gdyż doceniono strategiczne położenie grodu i piękno okolicy. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1255 roku. Kadyny były siedzibą komornictwa, a później okręgu leśnego, który podlegał komturowi elbląskiemu. Znajdował się tu folwark krzyżacki i zameczek myśliwski. Obronny dwór krzyżacki powstał w XIII wieku.

W 1431 roku właścicielem Kadyn w został Jan Bażyński, który dobra te otrzymał w zamian za długi zakonu. W roku 1605 ostatni z Bażyńskich – Ludwik Bażyński z żoną Anną z Białobłockich sprzedali Kadyny miastu Elblągowi. W 1682 roku właścicielem Kadyn został Jan Teodor Schlieben.

Po jego śmierci w 1695 roku dobra kadyńskie odziedziczył jego najstarszy syn Ernest Zygmunt Schlieben, który odsprzedał wieś Stanisławowi Działyńskiemu (staroście kiszewskiemu). Kadyny odziedziczył po nim Jan Ignacy Działyński, od którego młodszy syn Jana Teodora Schliebena – wojewoda inflancki Jan Wilhelm Schlieben – odkupił miejscowość. W 1786 roku wieś kupił pruski generał hrabia Wilhelm von Schwerin. Następnie w 1799 roku Kadyny przeszły w posiadanie ówczesnego kanonika kapituły warmińskiej Ignacego Stanisława Matthy. Miejscowość była jeszcze kilkukrotnie sprzedawana (właścicielem była m.in. rodzina Struensee). Od 1817 roku jej właścicielem był kupiec elbląski Daniel Birkner, a od 1827 jego syn Eduard Birkner.

W połowie XVIII wieku w miejscu pruskiego grodziska powstał klasztor franciszkanów.

Pałac Wilhelma II

Eduard Birkner zapisał wieś w testamencie cesarzowi Wilhelmowi II, którego własnością stała się 15 grudnia 1898 roku. Cesarz Wilhelm nakazał budowę w Kadynach letniej rezydencji cesarskiej.

Nabycie Kadyn przez cesarza spowodowało wielki rozwój wsi. Nowy właściciel nakazał odbudowę majątku i budowę nowej wsi według projektów architektów berlińskich w tzw. Ordenstil (z niem. styl zakonny)[3][4].

W latach 1902-05 wybudowano szkołę.

Dawna fabryka majoliki

Z polecenia cesarza w 1905 roku powstała w miejscowości manufaktura ceramiczna, specjalizująca się w produkcji majoliki na potrzeby dworu. Wykonano z niej również ceramiczne ozdoby na Drodze Królewskiej w Gdańsku, a kadyńskie wyroby doceniano w kraju i za granicą. Po I wojnie światowej produkcja została rozszerzona i miała miała charakter komercyjny. Duże pokłady gliny przyczyniły się do powstania cegielni.

Od roku 1937 do 1944 w Kadynach rezydował wnuk Wilhelma II, ks. Ludwik Ferdynand ze swą liczną rodziną.

[edytuj] Etymologia nazwy

Według legendy nazwa miejscowości pochodzi od imienia własnego pruskiej księżniczki Kadyny – domniemanej założycielki Kadyn[5]. Nazwa Kadyny ma swoje potwierdzenie tylko w legendzie, jednak wiadomo, że krzyżacy przejęli ją od Prusów[3].

[edytuj] Turystyka

[edytuj] Zabytki

W Kadynach znajduje się około dziesięciu zabytków znajdujących się pod opieką konserwatora[6].

[edytuj] Pomniki przyrody

[edytuj] Atrakcje turystyczne

W Parku znajdziemy między innymi ścianę nieczynnego już dziś wyrobiska Iłów Elbląskich, która jest doskonałą ilustracją budowy geologicznej strefy krawędziowej Wysoczyzny Elbląskiej[7].

[edytuj] Kultura i rozrywka

[edytuj] Imprezy cykliczne

  • Otwarte Mistrzostwa Warmii i Mazur w skokach przez przeszkody (mistrzostwa klasy CSN)[8]

[edytuj] Osoby związane z Kadynami

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Internetowy System Aktów Prawnych
  2. ↑ Internetowy System Aktów Prawnych
  3. ↑ 3,0 3,1 Hotel Srebrny Dzwon
  4. ↑ Warmia i Mazury - Informator Turystyczno Przyrodniczy - Szlaki turystyczne: WM-2006 - kopernikowski cz.3
  5. ↑ Zaloguj
  6. ↑ Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
  7. ↑ www.Zalew.org.pl - Inf.rowerowy
  8. ↑ Hipodrom Kadyny zaprasza (jeździectwo)

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Gmina Tolkmicko
Siedziba gminy: miasto Tolkmicko
Sołectwa Gmina Tolkmicko
Miejscowości niesołeckie
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kadyny&oldid=29955576”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach