Frombork

Z Wikipedii

Współrzędne: 54°21'N 19°41'E / 54.35, 19.683

Frombork
Herb Fromborka Flaga Fromborka
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	braniewski
Gmina • rodzaj	Frombork miejsko-wiejska
Burmistrz	Krystyna Ryszarda Lewańska
Powierzchnia	7,59 km²
Położenie (punkt)	54° 21' N 19° 41' E
Ludność (2008) • liczba • gęstość	2451[1] 323 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 55
Kod pocztowy	14-530
Tablice rejestracyjne	NBR / stare EL
Położenie na mapie Polski Frombork
TERC (TERYT)	6283502034
Miasta partnerskie	Sucha Beskidzka
Urząd miejski ul. Młynarska 5a 14-530 Frombork tel. 55 243-72-04; faks 55 243-72-04
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Frombork (niem. Frauenburg, łac. Castrum Dominae Nostrae) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Frombork. Jest położony na Równinie Warmińskiej, nad Zalewem Wiślanym. W miejscowości znajduje się port morski oraz morskie przejście graniczne.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

[edytuj] Historia

W roku 1275 kiedy po kolejnym powstaniu Prusów doszczętnie spalono katedrę w Braniewie biskup warmiński Henryk Fleming postanowił przenieść kapitułę warmińską i wybudować katedrę we Fromborku. Powstały w wyniku tego wyboru w ostatniej ćwierci wieku XIII kompleks osadniczy składał się z dwóch, całkowicie od siebie niezależnych, jednostek: zespołu katedralnego na wzgórzu i miasta nad brzegiem Zalewu Wiślanego. Każda z nich posiadała odmienne podstawy prawne. Dopiero w końcu wieku XIX tarasy górny i dolny powiązano w jeden zespół, natomiast w roku 1926 Wzgórze Katedralne i miasto połączone zostały administracyjnie.

Pierwsza wzmianka źródłowa o formującym się u stóp Wzgórza miasteczku pochodzi z 1278. Badania archeologiczne nie potwierdziły istnienia tutaj wcześniejszego osadnictwa. Nazwę przyjęto od Najświętszej Marii Panny, patronki katedry. Osadnicy niemieccy nazywali je – Frauenburg, a kanonicy warmińscy w swoich dokumentach pisali Castrum Dominae Nostrae – Gród Naszej Pani. Ona też zajęła miejsce w herbach miasta i kapituły. Według innych podań, owa "Nasza Pani" to wdowa, która odziedziczyła wiele bogactw po zmarłym mężu i przekazała je na budowę katedry. W tradycji polskiej miasto od dawna nazywano Fromborkiem.

Frombork, rycina Krzysztofa Hartknocha z Altes und neues Preussen, 1684

Początkowo stanowiło własność biskupów warmińskich, od roku 1320 należało do kapituły. Zwane było wówczas Civitas Warmiensis (miasto warmińskie). Tak też było w istocie, gdyż Frombork był stolicą Warmii. Pierwszą udokumentowaną datą nadania praw miejskich jest rok 1310. We Fromborku przebywał Mikołaj Kopernik, który jako kanonik kapituły warmińskiej żył i pracował na Wzgórzu Katedralnym niemal nieprzerwanie od roku 1510 do dnia swojej śmierci w maju 1543 roku. Właśnie tutaj Mikołaj Kopernik opracował "De Revolutionibus", dzieło które odmieniło dotychczasowe pojęcia o wszechświecie. Zespół katedralny na wzgórzu jest klejnotem architektury na Warmii i miejscem gdzie pochowano Mikołaja Kopernika.

W roku 1772, po pierwszym rozbiorze Polski, miasto przejął rząd pruski.

Po zakończeniu drugiej wojny światowej z powodu znacznych zniszczeń i niewielkiej liczby mieszkańców pozbawiono Frombork praw miejskich. Odzyskał je dopiero w roku 1959.

Od czasów założenia życie mieszkańców miasta wiązało się głównie z rybołówstwem i rolnictwem. Z biegiem lat powstawały tutaj warsztaty rzemieślnicze świadczące głównie usługi dla kanoników i służby kościelnej. Już w średniowieczu wymieniano funkcjonowanie we Fromborku cechów krawców, piekarzy, piwowarów oraz gildii rybackiej. Po kilkakrotnych zniszczeniach zabudowy miejskiej w czasie wojen szwedzkich rozpoczyna się w drugiej połowie wieku XVII upadek gospodarczy.

Pewne ożywienie daje się zauważyć po roku 1837, kiedy przeniesiono tutaj siedzibę biskupstwa. Rozwój turystyki, który nastąpił w końcu wieku XIX, spowodowany m.in. uruchomieniem w roku 1899 linii kolejowej, sprzyjał dalszemu rozwojowi miasteczka jako znaczącego już ośrodka turystyczno-wypoczynkowego. Powstało wówczas kilka hoteli, gospód i pensjonatów.

Zarówno warownia katedralna, otaczające ją kanonie, jak i miasto często niszczono w licznych wojnach. II wojna światowa szczególnie ciężko doświadczyła miasto. Front przetoczył się dolnym tarasem, dlatego Wzgórze Katedralne poniosło mniejsze straty. Po zakończeniu wojny Frombork po 173 latach powrócił do Polski.

W roku 1946, podjęto decyzję o zorganizowaniu Muzeum Mikołaja Kopernika. Muzeum to udostępniono zwiedzającym we wrześniu 1948.

W latach 1966-1973 prowadzono odbudowę Fromborka, w ramach akcji Związku Harcerstwa Polskiego pod kryptonimem "Operacja 1001 Frombork". 2391 instruktorów i harcerzy za swoją nienaganną pracę, trwającą co najmniej trzy turnusy, otrzymało najwyższe wyróżnienie – tytuł Honorowego Obywatela Fromborka (HOF). "Operacja 1001 Frombork" przygotowywała obchody 500. rocznicy urodzin Kopernika.

[edytuj] Zabytki

Wzgórze Katedralne

• Zespół katedralny na wzgórzu złożony z katedry i obwarowań katedralnych, otoczony budynkami dawnych kanonii
  • Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja
  • Wieża Radziejowskiego, w której znajduje się wahadło Foucaulta
  • Prywatna wieża Kopernika, będąca niegdyś jego obserwatorium
  • Muzeum Mikołaja Kopernika
  • 6 kanonii zewnętrznych z XVII-XVIII w.
• Cmentarz kanonicki
• Nowy pałac biskupi
• Dawny kościół parafialny św. Mikołaja
• Zespół poszpitalny św. Ducha i kaplica św. Anny – Muzeum Historii Medycyny
• Kościół poewangelicki, obecnie pogrzebowy
• Kapliczka przydrożna św. Jerzego przy ul. Braniewskiej
• Baszta Żeglarska z XV w.
• Wieża wodociągowa z XVI w., przebudowana w XVII-XVIII w.
• Kanał wodny z początku XIV w^[2].
• Domy z XVII-XVIII w.

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki oraz Kościół Zielonoświątkowy Zbór we Fromborku – protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym.

[edytuj] Ciekawostki

• U podnóża Wzgórza katedralnego rośnie limba syberyjska tzw. "samosiejka", unikat w skali europejskiej, drzewo to nie występuje w tym klimacie, na tej szerokości geograficznej i w Europie.^{[potrzebne źródło]}

• We Fromborku i okolicach toczy się akcja powieści Zbigniewa Nienackiego z serii Pan Samochodzik zatytułowana Pan Samochodzik i zagadki Fromborka.

• We Fromborku toczy się akcja polskiego filmu "Królowa pszczół" (występuje min. Z. Maklakiewicz)

[edytuj] Turystyka

Turystyka jest jednym z najważniejszych źródeł dochodu mieszkańców Fromborka. Głównymi atutami tego miasta są: spokój oraz zabytki oraz dobre zaplecze hotelowo- gastronomiczne. Miasto jest również dobrą bazą turystyczną do wycieczek w okolice Fromborka. Główne atrakcje turystyczne miasta i okolic to rejsy po Zalewie Wiślanym, punkty widokowe, umocnienia pozostałe po II wojnie światowej, obserwatorium astronomiczne. We Fromborku odbywa się corocznie Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej.

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Frombork

• Interaktywny Informator Miejski z rozbudowanym planem miasta
• Serwis Internetowy Miasta

p • d • e Federacja Miast Kopernikowskich  Włochy: Bolonia  Polska: Frombork • Grudziądz • Lidzbark Warmiński • Kraków • Olsztyn • Toruń • Włocławek

p • d • e Miasta Nowej Hanzy  Niemcy Ahlen • Alfeld an der Leine • Anklam • Attendorn • Bad Iburg • Balve • Beckum • Bockenem • Brakel • Brandenburg an der Havel • Breckerfeld • Brema • Brilon • Brunszwik • Buxtehude • Demmin • Dorsten • Dortmund • Drolshagen • Duderstadt • Duisburg • Einbeck • Emmerich am Rhein • Frankfurt nad Odrą • Fürstenau • Gardelegen • Getynga • Goslar • Greifswald • Gronau (Leine) • Halle • Haltern am See • Hamburg • Hameln • Hamm • Haselünne • Havelberg • Helmstedt • Herford • Hildesheim • Höxter • Kalkar • Kamen • Kilonia • Korbach • Kyritz • Lemgo • Lippstadt • Lubeka • Lüneburg • Lünen • Magdeburg • Marienmünster • Medebach • Melle • Meppen • Merseburg • Minden • Mühlhausen • Münster • Naumburg • Neuenrade • Neuss • Nieheim • Osnabrück • Osterburg (Altmark) • Osterode am Harz • Paderborn • Perleberg • Pritzwalk • Quakenbrück • Quedlinburg • Rheda-Wiedenbrück • Rheine • Rostock • Rüthen • Salzwedel • Seehausen (Altmark) • Soest • Solingen • Stade • Stendal • Stralsund • Sundern (Sauerland) • Tangermünde • Telgte • Uelzen • Unna • Uslar • Vreden • Warburg • Warendorf • Werben (Elbe) • Werl • Werne • Wesel • Wipperfürth • Wismar  Polska Białogard • Braniewo • Chełmno • Darłowo • Elbląg • Frombork • Gdańsk • Goleniów • Koszalin • Kraków • Lębork • Olsztyn • Radom • Sławno • Słubice • Słupsk • Stargard Szczeciński • Strzelce Opolskie • Szczecin • Toruń • Wrocław  Holandia Bolsward • Deventer • Doesburg • Elburg • Groningen • Harderwijk • Hasselt • Hattem • Kampen • Oldenzaal • Ommen • Roermond • Stavoren • Zutphen • Zwolle  Rosja Biełoziersk • Iwangorod • Kaliningrad • Kingisepp • Nowogród Wielki • Psków • Smoleńsk • Tichwin • Torżok • Totma • Twer • Wielki Ustiug  Łotwa Kieś • Koknese • Kuldīga • Limbaži • Ryga • Straupe • Valmiera • Windawa  Estonia Narwa • Parnawa • Tallinn • Tartu • Viljandi  Szwecja Kalmar • Nyköping • Visby  Wielka Brytania Aberdeen • King's Lynn Pozostałe państwa Turku • La Rochelle • Brugia • Kowno • Bergen • Witebsk

p • d • e Miasta województwa warmińsko-mazurskiego Miasta powiatowe Bartoszyce • Braniewo • Działdowo • Elbląg • Ełk • Giżycko • Gołdap • Iława • Kętrzyn • Lidzbark Warmiński • Mrągowo • Nidzica • Nowe Miasto Lubawskie • Olecko • Olsztyn • Ostróda • Pisz • Szczytno • Węgorzewo Miasta gminne Barczewo • Biała Piska • Biskupiec • Bisztynek • Dobre Miasto • Frombork • Górowo Iławeckie • Jeziorany • Kisielice • Korsze • Lidzbark • Lubawa • Mikołajki • Miłakowo • Miłomłyn • Młynary • Morąg • Olsztynek • Orneta • Orzysz • Pasłęk • Pasym • Pieniężno • Reszel • Ruciane-Nida • Ryn • Sępopol • Susz • Tolkmicko • Zalewo

p • d • e Gmina Frombork Siedziba gminy: miasto Frombork Sołectwa Baranówka • Biedkowo • Bogdany • Drewnowo • Jędrychowo • Krzywiec • Krzyżewo • Narusa • Nowe Sadłuki • Ronin • Wierzno Wielkie Miejscowości niesołeckie Baranówka (leśniczówka) • Biedkowo-Osada • Nowiny

p • d • e Powiat braniewski Miasta Braniewo • Frombork • Pieniężno Gminy miejskie Braniewo Gminy miejsko-wiejskie Frombork • Pieniężno Gminy wiejskie Braniewo • Lelkowo • Płoskinia • Wilczęta