Jacek Woźniakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Prof. Jacek Woźniakowski w swoim mieszkaniu, Kraków, 4 marca 2006

Jacek Woźniakowski (ur. 23 kwietnia 1920 w Biórkowie, zm. 29 listopada 2012 w Warszawie[1]) – polski historyk sztuki, pisarz, eseista, publicysta, dziennikarz, edytor, wydawca, tłumacz literatury pięknej, prezydent Krakowa w latach 1990–1991, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Wikimedia Commons

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Prawnuk Henryka Rodakowskiego, wnuk Jana Gwalberta Pawlikowskiego, przyrodni brat prof. filozofii Karola Tarnowskiego, ojciec m.in. Henryka Woźniakowskiego (zastępcy rzecznika prasowego rządu Tadeusza Mazowieckiego, prezesa wydawnictwa "Znak" w Krakowie), oraz Róży Thun (posłanki do Parlamentu Europejskiego).

Wywód genealogiczny[edytuj | edytuj kod]

4. Marcjan Woźniakowski        
    2. Henryk Woźniakowski  
5. Maria Rodakowska        
      1. Jacek Woźniakowski
6. Jan Gwalbert Pawlikowski    
    3. Janina Wanda Pawlikowska    
7. Wanda Abramowicz      
 

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczeń szkoły francuskiej w szwajcarskim Fryburgu oraz Gimnazjum Sanatoryjnego Męskiego Dra Jana Wieczorkowskiego w Rabce. Maturę uzyskał w 1938 roku. Redaktor szkolnego czasopisma "Szczebioty" (1935–1938), m.in. wspólnie z późniejszym pisarzem i reporterem Lucjanem Konem-Wolanowskim. Ukończył następnie Szkołę Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu i odbył praktykę wojskową w 8. Pułku Ułanów (1938–1939). Studiował filologię polską i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim, pracę magisterską obronił w 1951 roku.

W czasie kampanii wrześniowej został ciężko ranny. Był konspiratorem w "Tarczy", później adiutantem komendanta mieleckiego obwodu AK. Po zakończeniu II wojny światowej został dziennikarzem. Od 1948 roku pracował w Tygodniku Powszechnym. Był także kierownikiem zespołu tłumaczy brytyjskiego tygodnika Foreign Office Głos Anglii (1946–1948). Od 1948 do 1953 roku był sekretarzem redakcji Tygodnika Powszechnego. W 1953 roku został wykładowcą Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, w latach 1980–1990 był profesorem tej uczelni. Redaktor naczelny miesięcznika "Znak" (1957–1959), założyciel i redaktor naczelny Wydawnictwa "Znak" (1959–1990). Był korespondentem Tygodnika Powszechnego na trzeciej Sesji Soboru Watykańskiego II. Współkonsultant wystawy Romantyzm i romantyczność w sztuce polskiej (Warszawa 1975). Od 1976 roku był członkiem redakcji pisma "Wierchy". Współkomisarz poznańskiej wystawy pt.: Kolor w malarstwie polskim (1978). W 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych i był następnie członkiem jego rady programowej. W latach 1981–1982 wykładał na Uniwersytecie w Toulouse – le Mirail (Francja). Członek Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ "Solidarność" (1988), uczestnik obrad "Okrągłego Stołu" (1989). Został pierwszym prezydentem Krakowa wybranym po upadku komunizmu (w latach 1990–1991). W latach (1999–2000) był wykładowcą Katedry Historii i Kultury Polskiej na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Publikował cyklicznie swoje wspomnienia (pn. Wspominki i Wypominki) w Zeszytach Literackich.

Nekrolog Jacka Woźniakowskiego (1920-2012) przy wejściu do Kościóła św. Marcina przy ul. Piwnej w Warszawie

Był członkiem Związku Literatów Polskich (1956–1983, w tym członkiem Zarządu Głównego 1978–1983 oraz Prezydium Zarządu Głównego 1980–1983). Członek Polskiego PEN Clubu, AICA (od 1960). Członek Założyciel Klubów Inteligencji Katolickiej w Krakowie i Warszawie. Członek Papieskiej Rady Kultury, Członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności PAU (od 2000); prezes Fundacji Kościelskich (od 1994); Fundator, członek Rady Fundacji Edukacja dla Demokracji, zasiadał też w Radzie Fundatorów Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Członek I kadencji Rady Języka Polskiego (1996–1999), Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej (Lublin). Członek Rady Patronackiej Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie. Wiceprzewodniczący Polskiego Komitetu UNESCO. Przewodniczący Rady Fundatorów Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie (od 1991). Członek Akademii Europejskiej w Krakowie. Współzałożyciel Fundacji Judaica.

Zmarł w Warszawie w wieku 92 lat[1]. Pochowany 8 grudnia 2012 roku na Cmentarzu leśnym w Laskach[2].

Ordery, odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Otrzymał Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Mieczysława B. Lepeckiego (1974) za Zapiski kanadyjskie, Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Mieczysława Pruszyńskiego, Złoty Krzyż Zasługi (1974), Nagrodę Fundacji Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1976), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1990), Krzyż Komandorski Legii Honorowej (1995).

5 października 2005 roku, podczas uroczystości w krakowskim magistracie został uhonorowany przez ministra kultury Waldemara Dąbrowskiego Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis[3]. Doktor honoris causa Katholieke Universiteit w Leuven (Belgia). Za książkę Ze wspomnień szczęściarza otrzymał w grudniu 2008 roku Nagrodę Krakowska Książka Miesiąca.

Postanowieniem z 24 października 2006 roku został przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego za wybitne zasługi dla rozwoju polskiej demokracji, za działalność na rzecz dialogu i dobra wspólnego odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[4].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Zapiski z Kampanii Wrześniowej (Znak 1959; nadbitka z miesięcznika "Znak")
  • Laik w Rzymie i Bombaju (Znak 1965)
  • Zapiski kanadyjskie (Iskry 1973, 1976; Nagroda Polskiego PEN Clubu 1973)
  • Co się dzieje ze sztuką? (PIW 1974)
  • Góry niewzruszone (Czytelnik 1974, Znak 1995; nagroda rektora KUL 1975; tłum. niemieckie, Die Wildnis, Suhrkamp Verlag 1987)
  • Tatry w poezji i sztuce polskiej. Poeci, wiersze i obrazy (wespół z Michałem Jagiełłą; Wydawnictwo Literackie 1975)
  • Czy artyście wolno się żenić? (PIW 1978)
  • Świeccy (Znak 1987)
  • Czy kultura jest do zbawienia koniecznie potrzebna? (Znak 1988)
  • Ze wspomnień szczęściarza (Znak 2008, ISBN 978-83-240-1015-8)

Tłumaczenia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Graham Greene, Sedno sprawy (PIW 1958, liczne wznowienia)
  • Graham Greene, Spokojny Amerykanin (liczne wydania)
  • Werner Heisenberg, Od Platona do Plancka. Problemy filozoficzne fizyki atomowej ("Znak", nr 1/67)
  • Johan Huizinga, Patriotyzm i nacjonalizm w dziejach Europy ("Znak", nr 6/132)
  • Susanne K. Langer, Zasady sztuki, zasady twórczości ("Znak", nr 7-8/61-62)
  • Clive S. Levis, O wierze upartej ("Znak", nr 1/79)
  • William F. Lynch SJ, O szacunku dla rzeczywistości ("Znak", nr 7-8/109-110)

Inne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Pastorałki Tytusa Czyżewskiego z drzeworytami Tadeusza Makowskiego (druk bibliofilski, reprint wydania Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki, Paryż 1925; autor posłowia; Znak 1982)
  • Dennis Chamberlin, Między wami Polakami (autor wstępu; Znak 1992)
  • Arka Noego (autor posłowia; Znak 1994)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 PAP: Zmarł Jacek Woźniakowski (pol.). fakty.interia.pl, 2012-11-29. [dostęp 2012-11-30].
  2. PAP, dog: Jacek Woźniakowski pochowany w podwarszawskich Laskach (pol.). krakow.gazeta.pl, 2012-12-08. [dostęp 2012-12-08].
  3. Medal Gloria Artis dla twórców i działaczy kultury (pol.). wp.pl, 2005-10-05. [dostęp 2011-07-02].
  4. M.P. z 2007 r. Nr 9, poz. 9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]